Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe de sluier sleur wordt in 'Jevgeni Onegin'

Cultuur

Peter van der Lint

De getroebleerde personages in Tsjaikovski's 'Jevgeni Onegin' in de prachtige en benauwende box van berkenhout bij de Opera van Graz. © rv
Recensie

OPERA
Oper Graz
Tsjaikovski 'Jevgeni Onjegin'
★★★★★

De Nederlandse Jetske Mijnssen overrompelde Graz met haar sobere en overtuigende enscenering van Tsjaikovski's 'Jevgeni Onjegin'.

Lees verder na de advertentie

In een even prachtige als benauwende box van berkenhout laat Jetske Mijnssen haar perfect sluitende visie los op de getroebleerde personages in Tsjaikovski's 'Jevgeni Onjegin'. In nauwe samenwerking met de nieuwe chef-dirigent Oksana Lyniv ontvouwde Mijnssen in de Opera van Graz een hartverscheurend Kammerspiel over vier jonge mensen die allen de verkeerde afslag kiezen. Terwijl het geluk zó dichtbij lag.

Die laatste zin komt tergend vaak terug in het slotduet tussen Onegin en Tatjana. Ze hebben net daarvóór nog hun broeierige seksuele verlangen naar elkaar kunnen inlossen - een schitterende vondst van Mijnssen - maar het ware geluk, daarvoor is het te laat. Net als voor Tatjana's zusje Olga, die door haar flirterige gedrag het fatale duel tussen de vrienden Onegin en Lenski heeft uitgelokt. De vermenigvuldigingstruc die de regisseur dan met de vier ongelukkigen uithaalt, werkt geweldig. Ineens zijn er overal Tatjana's, Olga's, Lenski's en Onegins. Wie bent u?, lijkt Mijnssen haar toeschouwers te willen vragen.

De regie van Mijnssen is sober en scherp, en tot op de millimeter sluitend

In deze dichtgetimmerde, klinisch-symmetrische omgeving kiest Mijnssen zelf liefdevol en onvoorwaardelijk voor Onegin. Waarbij ze soms even laat doorschemeren hoe mooi het allemaal had kunnen zijn - bijna een handelsmerk van deze regisseur, die voorheen ook al zoveel mededogen betoonde met haar Konstanze, met haar Rusalka en met haar Orfeo.

Eenvoud

In de duelscène splijt het berkendecor zich en ontstaat er in het midden een zwarte sleuf waar zachtjes sneeuw indwarrelt. Links ligt Onegin, rechts verliest Lenski zich in zijn 'Kuda, kuda'-aria, mooi gezongen door Pavel Petrov. En dan moeten ze duelleren. Onegins over de sleuf uitgestoken hand wordt niet aangenomen. Als twee klungels staan ze daar dan met hun pistooltjes. Onhandig wil Onegin het zijne aan Lenski geven, die op dat moment de hand aan zichzelf slaat. Het is schokkend in zijn eenvoud.

Mooi ook hoe het lange witte tafelkleed gebruikt wordt als laken en bruidssluier. Het is die opgevouwen sluier die Tatjana bij Onegin laat bezorgen, in plaats van de gebruikelijke liefdesbrief. Maar Onegin komt de sluier terugbrengen. En dan staan de twee hem samen keurig op te vouwen, alsof het de droge was is. De sluier die sleur geworden is.

Een weldadige hoeveelheid aan dergelijke details stopte Mijnssen in haar regie, die sober en scherp is, en tot op de millimeter sluitend. De eerste ontmoeting tussen Onegin en Tatjana brengt bij beiden duidelijk zichtbaar een schok teweeg, en als ze na een eerste wandeling terug op de bühne komen, dán al, is de hooggesloten kraag van Onegin wellustig losgeknoopt. Door wie? Goede vraag, maar duidelijk is dat de erotiek op ontploffen staat.

Nieuwe zangers

Drie weken vóór de première moest Mijnssen een nieuwe Tatjana inwerken, en drie dagen vóór D-day verloor ze wegens ziekte ook nog haar Onegin. Ze kreeg beide nieuwe zangers op tijd klaargestoomd. Dariusz Perczak overtuigde als Onegin, maar van de twee was vooral sopraan Oksana Sekerina een openbaring. Zonder een greintje terughoudendheid en met een gul en gaaf geluid stortte ze zich in de grote lyrische briefscène, hier zonder brief dus.

Daar zorgde dirigent Lyniv ervoor dat we het opgewonden kloppende hart van Tatjana konden waarnemen. Lyniv, voormalig assistente van Kirill Petrenko in München, was de hele avond een baken van dramatische lyriek en stuwende precisie. Net als Mijnssen had ze oog voor de vele details en wist ze haar ensemble in de goed klinkende orkestbak van Graz mooi op te zwepen, dan wel af te remmen.

Wat goed dat Mijnssen en Lyniv door intendant Nora Schmid van de Opera van Graz aan elkaar gekoppeld werden. Onbedoeld of niet ontstond zo een roerende en veelzeggende voorstelling over de ontluikende seksualiteit van een jonge vrouw, gezien door de ogen van drie vrouwen. Wellicht dat het daarom zo aankwam.

Lees hier meer theaterrecensies

Deel dit artikel

De regie van Mijnssen is sober en scherp, en tot op de millimeter sluitend