Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe de Arabieren Israël een dienst bewezen

Cultuur

Ina Friedman

Review

Als de Arabieren zestig jaar geleden net als de Joden het deelplan van Palestina hadden aanvaard, hadden zij nu mogelijk de meerderheid gehad in de Joodse staat, schrijft de Israëlische historicus Benny Morris.

Al vrij aan het begin presenteert de historicus Benny Morris in zijn kroniek van de eerste Israëlische –Arabische oorlog in 1948 een statistisch gegeven dat te denken geeft.

In de delen van Palestina, die volgens het VN-deelplan van november 1947 voorbestemd waren voor de Joodse staat, woonden bijna net zo veel Arabieren (450.000) als Joden (500.000).

De Joden van Palestina aanvaardden het deelplan, met de nodige twijfel. De Arabieren verwierpen het idee. Hadden zij met enig strategisch inzicht het deelplan aanvaard, dan waren zij wellicht al snel uitgegroeid tot een meerderheid in de Joodse staat en hadden zij via de stembus kunnen bereiken waar hun milities en de legers van Egypte, Syrië, Irak en Transjordanië niet in slaagden.

In feite bewezen zij de Joden van Palestina een dienst met de oorlog die zij begonnen en zo rampzalig verloren – waardoor de Palestijnen begrijpelijk spreken van nakba, ramp. In die oorlog wisten de Joden op dramatische wijze zowel de geografische als demografische contouren van de Joodse staat in wording te verbeteren en daarmee hun eigen staat veilig te stellen.

Dit is slechts een van de vele paradoxen in Morris’ gedetailleerde onderzoek naar de ’vormende oorlog’ van zijn land. Morris is een intrigerend historicus. Twintig jaar geleden behoorde hij tot het groepje jonge ’nieuwe historici’ die korte metten maakten met de mythes in de Israëlische geschiedenis. In zijn ’Geboorte van het Palestijnse vluchtelingenvraagstuk’ rekende hij af met de gangbare Israëlische, als ook Palestijnse geschiedschrijving.

Maar met het uitbreken van de tweede intifada in 2000 maakte de gezworen linkse historicus rechtsomkeert. Hij betichtte Jasser Arafat er openlijk van het vredesproces te saboteren en wees op de diepgewortelde Judeophobia waarmee de Arabische wereld is besmet als reden waarom die Arabische wereld niet in staat was het Midden-Oostenconflict op te lossen.

Zijn geschiedenis van ’1948’ is gespeend van dit soort partijdige sentimenten. Het boek kenmerkt zich door academische afstand en evenwichtigheid.

Beide zijden, Israëliërs en Palestijnen, beschrijven zichzelf in die oorlog van 1948 maar al te graag als de underdog. Morris somt de ingrediënten van kracht op – sociale solidariteit, militaire paraatheid, commandocapaciteiten, motivatie en het opnieuw kunnen bevoorraden – en toont dat de Joden duidelijk de overhand hadden. Net als in zijn eerdere werken beschrijft hij overtuigend dat het Palestijnse vluchtelingenprobleem niet is ontstaan door de oproepen van Palestijnse leiders om het gebied tijdelijk te evacueren (zoals Israël beweert), en ook niet door de bloedbaden en het uitzetten van Palestijnen door Israëlische troepen (zoals de Palestijnen beweren). Morris ziet de de oorzaak in de paniekvlucht van de sociaal en economisch zwakke, politiek verdeelde, en gedemoraliseerde Arabische inwoners, die Israëlische militaire acties vreesden.

In zijn laatste hoofdstuk laat Morris zijn academische afstand toch weer varen. Hij blikt terug naar de periode van 1948 in het licht van de recente verslechtering in de Israëlisch-Palestijnse betrekkingen (tengevolge van de tweede intifada en de opkomst van Hamas) en de stemming na de aanslagen van 11 september 2001. Hij beschrijft de oorlog van 1948 als deel van de algemene globale strijd tussen het islamitische Oosten en het Westen.

Voorzichtig formulerend stelt hij zich ook de netelige vraag of, zestig jaar na zijn ontstaansoorlog, Israëls voortbestaan vanzelfsprekend is. Feit is dat dezelfde partijen nog altijd vastzitten in een zelfde strijd. De demografen hebben al uitgerekend dat in Israël en de bezette gebieden binnen afzienbare tijd de Arabische bevolking even groot is als de Joodse. Zij waarschuwen dan ook dat het vooruitzicht van een twee-staten-oplossing – Israël naast een Palestijnse staat - afneemt.

In dat opzicht is Morris’ terugblik op de triomf en het debacle van 1948 uiterst actueel.

Deel dit artikel