Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hij werd weken lang verhoord door de Syrische geheime dienst, nu is hij artistiek directeur van het Idfa

Cultuur

Ronald Rovers

'Idfa staat voor films die de werkelijkheid diepgaand ondervragen', stelt Orwa Nyrabia. © Jean-Pierre Jans

Orwa Nyrabia gelooft in de kracht van films. Hij is de nieuwe artistiek directeur van de Idfa.

Al op Schiphol gaf hij zijn eerste interview. Nu zit Orwa Nyrabia in het Amsterdamse kantoor als de kersverse directeur van Idfa, een van de grootste documentairefestivals ter wereld. De Syriër geldt als een doorpakker en artistieke duizendpoot, die goed de weg weet in filmland.

Lees verder na de advertentie

Nyrabia filmt en produceert zelf ook documentaires zoals 'Return to Homs' (2013), waarin jongeren hun dagelijks leven in de Syrische spookstad zelf vastlegden. Naast zijn werk was hij politiek actief tegen het Assad-regime. Om die reden verdween hij in augustus 2012: hij werd drie weken lang verhoord door de Syrische geheime dienst.

Na een internationale protestcampagne waaraan acteurs Robert de Niro en Jeremy Irons meewerkten, werd hij vrijgelaten. Sindsdien woont hij in Berlijn. En binnenkort in Amsterdam.

Idfa is de laatste jaren minder activistisch geworden in zijn selectie van films. U bent juist zeer politiek actief. Hoe verandert Idfa onder uw leiding?

"Met film kunnen we de wereld veranderen. Maar laat me duidelijk zijn: ik ben geen fan van propaganda of films die mensen tot directe actie aanzetten. Ik hou van films die onze vooroordelen uitdagen en onze ideeën op de proef stellen. Idfa is geen plek voor activistische films die visueel niet interessant zijn. Idfa staat voor films die de werkelijkheid diepgaand ondervragen."

Films hoeven geen waarheid te verkondigen, ze moeten verbinding zoeken, zei u eerder. Kunt u daar een voorbeeld van noemen?

"Ik denk aan het werk van de Israëlische filmmaker Avi Mograbi. Avi komt uit Israël, ik kom uit Syrië. Je kunt je misschien de vooroordelen voorstellen die Syriërs en Israëliërs over elkaar hebben. Maar toen ik Avi's werk zag, als jonge man, kon ik niet anders dan mijn vooroordelen over de Israëliërs kritisch ondervragen. Voor mij bestond er niet langer een 'hun', alleen nog een 'wij'."

Het merkwaardige van ondergrondse detentiecentra en ondervragingen is dat ze heel, heel echt zijn en tegelijkertijd fictie lijken

Orwa Nyrabia

Wat wilden uw ondervragers eigenlijk van u weten toen u in 2012 gevangen zat?

"Het merkwaardige van die ondergrondse detentiecentra en ondervragingen is dat ze heel, heel echt zijn en tegelijkertijd fictie lijken. Het was als een heel lange film. Voor mij ging het erom de juiste dingen te zeggen om mensen tevreden te houden. Ik zei bijvoorbeeld dat ik de Amerikaanse misdaadserie CSI had gedistribueerd in Syrië. Gelogen natuurlijk. Maar die serie kenden ze want die was relevant voor hun werk, zeiden ze. Toen Robert de Niro op YouTube pleitte voor mijn vrijlating had ik het wel even moeilijk. Kwamen ze binnenstormen, vragend waar ik De Niro van kende. Die kende ik natuurlijk niet. Ik moest hardop lachen, terwijl lachen geen handige strategie is op zo'n plek."

Het lijkt of u alles goed in de hand heeft. Ziet u ook obstakels?

"Genoeg: Jongeren bereiken, de hand reiken aan filmmakers. Idfa is een grote, invloedrijke organisatie. Het is de droom van veel filmmakers om hier hun films te vertonen. Hoe gaan we met die macht om? Hoe kunnen we die ten goede gebruiken? Want ik heb gezien dat films veel goed kunnen doen in de wereld."

Deel dit artikel

Het merkwaardige van ondergrondse detentiecentra en ondervragingen is dat ze heel, heel echt zijn en tegelijkertijd fictie lijken

Orwa Nyrabia