Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het verhaal van koning huldebiet

Cultuur

Jaap de Berg

Review

Omdat Nicoline van der Sijs, de meest productieve der Nederlandse taal- en woordhistorici, vijftig is geworden, hebben vakgenoten haar een grabbelton aangeboden. Veel van de inhoud -37 artikelen- wettigt de verwachting dat andere taalfans graag in de bundel 'Taal als levenswerk' zullen meegraaien.

Niet elk popelt misschien om te vernemen wanneer veertien is ontstaan uit viertien of waar het Friese tsjoene ('toveren') vandaan komt. Maar wie wil nou niet weten hoe belul ('besef, begrip') verdrongen is door benul; in hoeverre Van Dale nog steeds een woordenboek uit 1864 overschrijft (zie o.a. stripmeid: 'meisje dat of vrouw die tabak van de stelen aftrekt'); of er ooit nog een geschiedenis van de Nederlandse syntaxis verschijnt (jazeker, Joop van der Horst heeft ze bijna af); wat hiphoppers bedoelen met bad, def en cas (resp. 'erg goed', 'uitmuntend' en 'vertrekken') en hoe moderne bijbelvertalers met de duivel zijn omgesprongen (ze schrapten bijvoorbeeld Belial en maakten van zijn dochters slechte vrouwen).

Relevant voor journalisten is Ewoud Sanders' pleidooi om een inwoner van de stad Utrecht voortaan Utrechtenaar te noemen, niet Utrechter. Sanders maakt aannemelijk dat nog maar weinigen Utrechtenaar opvatten als 'homoseksueel' -een betekenis die teruggaat op achttiende-eeuwse sodomieprocessen (zeventig executies), gevoerd tegen bedrijvers van het 'quade werck' die onder andere in de Domtoren waren betrapt.

De bundel besluit met de loffelijke suggestie ter ere van de vijftigjarige burgerrecht te verlenen aan huldebiet. In een van haar boeken koos Van der Sijs dat woord als equivalent van mondegreen, een Engelse benaming voor een verkeerd verstane liedtekst, zoals 'Hoe huppelt het paardje, het dekt op en neer'. Huldebiet werd haar aangereikt door een jongetje dat 'Neem mijn stem, opdat mijn lied / U, mijn Koning, hulde biedt' (Gezang 473 in het protestantse Liedboek) had meegezongen. 'Juf', vroeg hij na afloop, 'wie is eigenlijk koning Huldebiet?'

Deel dit artikel