Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het is ongemakkelijk lachen om 'The death of Stalin', maar Iannucci lost dat op

Cultuur

Remke de Lange

'The Death of Stalin' is een politieke satire over de gruwelen van het Stalin-regime, die het publiek toch in ernstige stemming achterlaat. © -
Recensie

The Death of Stalin
Regie: Armando Iannucci
Met Steve Buscemi, Simon Russell Beale, Jeffrey Tambor, Olga Kurylenko
★★★★

Schrijver-regisseur Armando Iannucci had al enkele producties met politieke-satire op zijn naam staan en laat met deze film over Stalin opnieuw zien hoe goed hij dit genre beheerst.

Lees verder na de advertentie

'The Death of Stalin' is zo'n eigenaardige komedie dat je blijft twijfelen: lachen of niet? Toch maar doen. De openingsscène is al geweldig. In een concertzaal in Moskou, 1953, vindt een mooi concert plaats. Na afloop krijgt de regisseur achter in de zaal een telefoontje: Jozef Stalin. Hij vond het prachtig en wil de opname ontvangen. Opname? Er is geen opname! Maar Stalin iets weigeren is je doodvonnis tekenen. 

Terwijl de dirigent in katzwijm valt, organiseert de regisseur halsoverkop een herhaling van het concert. Voorbijgangers worden naar binnen gesleurd om de stoelen te vullen, de soliste wordt omgekocht om zich nogmaals aan Mozart te zetten. Alles voor Stalin. De film is een aaneenrijging van dit soort adembenemende, breed uitgesponnen absurditeiten.

Iannucci verzamelde geweldige acteurs die gewoon hun eigen Engels spreken. Raar? Een beetje

Wedijveren in Kruiperigheid

Schrijver-regisseur Armando Iannucci liet eerder met de komedie 'In the Loop' en de onvolprezen serie 'Veep' zien dat politieke satire zijn habitat is: achter de zogeheten groten der aarde heersen geklungel en misverstanden, gecombineerd met wiebelige ego's en bloeddorstigheid.

Voor 'The Death of Stalin' bewerkte hij de gelijknamige graphic novel van de Franse Fabien Nury en Thierry Robin uit 2010, voor een kijkje in de chaos achter de schermen van de communistische partij rond de dood van Stalin. De leider heeft een politiek systeem gecreëerd waarin zijn naasten wedijveren in kruiperigheid, en uit lijfsbehoud thuis notities bijhouden van wat Stalin wel en niet grappig vindt. Persoonlijk initiatief wordt beloond met de doodstraf. De wachters voor Stalins slaapkamer verroeren geen vin wanneer ze binnen onrustbarende geluiden horen.

Voor de rollen van de hoogste partijleden verzamelde Iannucci een groepje geweldige acteurs die gewoon hun eigen Engels spreken. Partijleider Nikita Chroetsjov (Steve Buscemi) klinkt als een Brooklynite, hoofd geheime dienst Lavrenti Beria spreekt het keurige Engels van Shakespeare-acteur Simon Russell Beale. Raar? Een beetje, maar ze komen, juist door een mal Russisch accent achterwege te laten, wel aan acteren toe. 

Een slimme zet

En wat een feest om ze in grijze kostuums te zien kibbelen, samenzweren, verraden. En ontzettend hannesen, met Stalins lichaam, de organisatie van de staatsbegrafenis en Stalins weerbarstige kinderen.

Waarom toch twijfelen, aan het lachen? Vanwege de feitelijke achtergrond. Miljoenen historische doden, verdwijningen, de verdeel- en heers-politiek: geen grappig materiaal.

Iannucci lost dat slim op. Worden eerder in de film mensen op de achtergrond met stripachtige luchtigheid afgevoerd, gekweld of vermoord, naar het einde haalt de maker een politieke moord naar het centrum van het beeld. Een hard, onaangenaam moment, dat wellicht de pars pro toto wordt van het Stalin-tijdperk. Dat je toch ernstig de zaal verlaat, duidt op een slimme zet van een buitengewone satiricus.

Elke week de nieuwste films besproken door onze recensenten, lees ze hier.

Deel dit artikel

Iannucci verzamelde geweldige acteurs die gewoon hun eigen Engels spreken. Raar? Een beetje