Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het gerenoveerde Vrom-gebouw sluit naadloos aan bij de nieuwe werkwijze bij de rijksoverheid

Cultuur

Meindert van der Kaaij

© Werry Crone

Het voormalige onderkomen van het ministerie van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieu is helemaal opgeknapt. Architecte Ellen van Loon koos voor een en al openheid.

Het pand dat bekend stond als het Vrom-gebouw, was bij de oplevering in 1992 het modernste van het modernste. Het futuristische gebouw - waarin het ministerie van volkshuisvesting zat - van architect Jan Hoogstad werd duurzaam genoemd in een tijd dat niemand dat woord nog in de mond nam.

Lees verder na de advertentie

Op 1 november, slechts 25 jaar later, heropent koning Willem-Alexander het pand dat voor 157 miljoen euro een grondige renovatie onderging.

Volgens Ellen van Loon van architectenbureau OMA, die tekende voor de verbouwing, is alleen de naam van het gebouw nog verschrikkelijk: Rijnstraat 8. "Dat is een adres! Zo noem je toch geen gebouw!" Verder heeft ze alles veranderd wat haar niet aanstond aan het gebouw dat zij desondanks - voor die tijd althans - vooruitstrevend en een leerobject voor architecten vond.

Zo waardeerde ze het idee dat in het gebouw vier enorme serres waren die ruimte schiepen en de mensen die daar werkten buitenlicht schonken. Meer dan jammer was dat de temperatuur in de serre's in de zomer tot boven de 40 graden kon oplopen en dat het 's winters niet warmer werd dan 10 graden. Dat probleem is aangepakt met dubbelglas en ventilatiesystemen. Op het dak ligt een zee van zonnepanelen. Het pand voor 6000 werknemers verbruikt nu een fractie aan energie ten opzichte van het oude gebouw.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Werry Crone

Architecte Van Loon vond het onbegrijpelijk dat de passage onder het gebouw, pal naast het station Den Haag Centraal gelegen, zo nauw was. Duizenden mensen passeerden die plek op weg naar de binnenstad en weer terug naar het station. Het was volgens haar een 'voetgangerssnelweg' waar files ontstonden. Dat deel is nu verbreed, er is ruimte voor groen gemaakt.

Dat niet iedereen het met kritiek eens is blijkt uit een briefje op het suggestiebord waarop met koeienletters staat: 'Minder zeiken, meer werken'

Zo had Van Loon nog meer aan te merken. Er was geen duidelijke ingang van het gebouw op de begane grond - 'die was ergens in een donker hoekje verborgen' -en als bezoeker moest je eerst naar de vierde etage om verder in het gebouw te kunnen komen. Het ging allemaal op de schop.

Van de buitenkant is de meest zichtbare verandering de oostkant, in de richting van Zoetermeer. Dat was een gigantische betonnen wand met 'piepkleine raampjes' erin en dat is nu een glazen wand waar de ambtenaren, van de ministeries van buitenlandse zaken en infrastructuur en waterstaat en van uitvoeringsdiensten als IND en Coa, van buiten duidelijk zichtbaar zijn.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Werry Crone

Binnen zijn de labyrintachtige smalle gangen met de ontelbare kleine kantoortjes uit de Vrom-tijd totaal verdwenen. Waar in de jaren negentig werd gedacht dat een mooi uitzicht alleen maar afleidde, koos Van Loon voor ruimte.

Het is een en al openheid geworden, overal zwart-witte vloerbedekking. Veel glazen wanden en vanaf bijna elke plek is er zicht op de Haagse binnenstad of Den Haag Centraal. Werkplekken worden afgewisseld met loungeplekken, zitjes en tafels voor koffie.

Het gerenoveerde gebouw sluit naadloos aan bij de nieuwe werkwijze bij de rijksoverheid, waar bijna niemand meer beschikt over een eigen werkplek. Veel ambtenaren werken drie of vier dagen in de week en een vaste werkplek wordt niet meer efficiënt geacht. Het is nu in de ochtend dringen voor de mooie plekken bij het glas, met zicht op Zoetermeer en soms Rotterdam.

Bij met name ambtenaren van Buitenlandse Zaken leidde dat tot enige frustratie omdat in hun vorige gebouw iedereen beschikte over een eigen werkplek.

Dat niet iedereen het met die kritiek eens is blijkt uit een briefje op het suggestiebord waarop met koeienletters staat: 'Minder zeiken, meer werken'.

Deel dit artikel

Dat niet iedereen het met kritiek eens is blijkt uit een briefje op het suggestiebord waarop met koeienletters staat: 'Minder zeiken, meer werken'