Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Geheim van Catherina de Grote

Cultuur

Peter Dekkers

Review

Over Catherina de Grote, Tsarina van Rusland (1729-1796), doen al eeuwen de wildste geruchten de ronde. Behalve een vastberaden en doortastend heerseres die Rusland tot een wereldrijk maakte, was ze een verwoed kunstverzamelaar, literatuurkenner én een hartstochtelijk minnares; ze 'versleet' maar liefst 22 minnaars. Met name die laatste eigenschap was de voedingsbodem voor verhalen die elke verbeelding tarten. Zo zou ze, uit frustratie omdat zich geen enkele man aandiende die haar gelijke kon zijn, 'het' met paarden hebben gedaan. Een enkele historicus weet zelfs te vermelden dat in een van haar paleizen bij het stadje Gatchina, het lederen tuig zich nog bevindt waarmee Catherina zich onder een hengst liet slepen.

Toen in 1941 de Duitse troepen Rusland binnenvielen, kregen enkele Wehrmacht-soldaten tijdens een gevechtspauze de gelegenheid de beroemde paleizen in Sint-Petersburg te bezichtigen. Twee van hen geven in de documentaire 'Het Geheim van Catherina de Grote' een nauwkeurige beschrijving van wat ze er aantroffen: een van de laatste kamers die ze bezochten, bleek van boven tot onderen gevuld te zijn met pornografische schilderijen, erotische beeldhouwwerken en meubels versierd met fallussen en vagina's uit het fijnste houtsnijwerk. Pronkstuk was een ronde tafel die rustte op vier poten in de vorm van een enorme penis. ,,Dus niet zo'n dingetje waar wij mee rondlopen'', vertelt een van de getuigen.

De van oorsprong Duitse documentairemaker Peter Woditsch werd nieuwsgierig en reisde naar Rusland om uit te zoeken of het ooggetuigenverslag van de twee Duitse oud-soldaten klopte. Bij zijn zoektocht stuitte hij op de preutse sovjetmoraal van de Russen. Uiteindelijk wist Woditsch toch bewijsmateriaal boven water te krijgen dat een intrigerend nieuw licht werpt op de persoonlijkheid van Catherina de Grote.

Het eerste verrassende aanknopingspunt is een klein fotoalbum, dat een verzamelaar op een rommelmarkt ergens in Duitsland kocht. Daarin staan afbeeldingen van de meubels, de tafel en de beeldhouwwerken, vrijwel exact zoals de oud-militairen het beschreven. De foto's zijn op professionele wijze gemaakt, wat zou kunnen wijzen op een inventarisatie die ooit, ergens in de jaren dertig, van de inboedel van Catherina's 'geheime vertrekken' moet zijn gemaakt. Ook heeft Woditsch een hoogbejaarde Russische dame opgespoord die als jonge vrouw in het paleis van Sint-Petersburg heeft gewerkt. Ze vertelt besmuikt over hoe verrast ze was toen ze op een onbewaakt ogenblik een deur opende van een vertrek dat ze nog niet kende en zich ineens te midden van een erotisch universum bevond. Ook háár beschrijving klopt met die van de andere getuigen uit 1941.

De vraag is waar al die schaamteloze pronkstukken zijn gebleven. Vaststaat dat tijdens de Tweede Wereldoorlog enorme hoeveelheden kunst door de nazi's zijn geroofd. Veel ervan verdween in geheime depots in Duitsland, maar ook zijn kostbaarheden en kunstwerken uit de voormalige tsarenpaleizen door de Russen in veiligheid gebracht, dieper het land in, vóór de naderende Duitse oorlogsmachine uit.

De 'geheime kamers' waarin Catherina haar minnaars ontving, moeten naast haar slaapvertrekken hebben gelegen. Maar wie daar nu gaat kijken, treft slechts kale ruimtes aan waarin schilderijen worden gerestaureerd. Hoe kan zo'n unieke collectie verdwijnen zonder sporen na te laten? Misschien omdat het erotiek was? Een kunsthistoricus zegt daarover: ,,Je kunt het je ook haast niet voorstellen dat zo'n collectie ineens opduikt in Duitsland en teruggegeven wordt aan Rusland, zoals dat tegenwoordig gebeurt. Zie je de foto al voor je, kanselier Schröder die in het kader van de wederzijdse vriendschappelijke betrekkingen een tafel met vier enorme penissen officieel aan Poetin overhandigt?''.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie