Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het debuut van Evelien Vos is puur en mooi

Cultuur

Rob Schouten

Evelien Vos © © Gonzalo Sainz Sotomayor
Boekrecensie

Evelien Vos registreert ingetogen; achter ieder woord gaat een hele wereld schuil.

De debuutroman van Evelien Vos kreeg een veelzeggende titel: ‘Niemand keek omhoog’. Niet het verhevene of opmerkelijke staat op haar programma maar het gewone, alledaagse. Hoofdpersoon Lucy vertelt, in meest korte hoofdstukjes, wat ze zoal meemaakt, onnadrukkelijk, rechttoe rechtaan, over haar ouders en grootouders, over haar broer, over haar vriendjes, over haar vertrek naar Madrid waar ze als vertaalster werkzaam is.

Lees verder na de advertentie
Met haar onopgesmukte stijl past Evelien Vos in een uitzonderlijk rijtje Nederlandse schrijvers, van Nescio tot Hellema

Ogenschijnlijk niks bijzonders allemaal en als er wel iets bijzonders voorvalt, wanneer bijvoorbeeld haar broer een terreuraanslag meemaakt of wanneer ze een vaginaal onderzoek moet ondergaan, wordt dat allemaal heel onderkoeld neergezet. Dat klinkt zó (na het operatief weghalen van haar maagdenvlies): “Een halve minuut later zat ik met mijn strakke spijkerbroek aan weer voor hem en kreeg ik een datum op een briefje, dan moest ik terugkomen voor controle. Toen ik door de schuifdeuren van het ziekenhuis liep, concludeerde ik dat ik weer normaal was. Ik kon net als de meisjes uit mijn klas tampons gebruiken en seks hebben op een leeftijd die niet te jong en niet te oud was.”

Zonder stemverheffing

In feite doet Lucy niet veel meer dan registreren wat haar overkomt, niet verwonderlijk want, schrijft ze ergens, “Ik zag mezelf weer als in een film. Als een klein, rood stipje door de stad. Nergens heen, alleen snel.” Het effect van dit registrerende, fotografische proza is heel bijzonder, je hebt namelijk door die feitelijke beschrijvingen het gevoel dat er onderhuids steeds iets broeit, dat er fikse emoties bedwongen worden onder een dikke laag nuchtere observaties. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de erotische passages: “Hij stapte uit en liep naar mijn kant, deed het portier open, knoopte mijn jas open, kuste mijn nek, trok mijn shirt omhoog, kuste mijn koude borsten en knoopte daarna mijn jas weer dicht. Mijn hart klopte in mijn keel.” Oké, haar hart klopt in haar keel maar wat er precies door haar heengaat zegt ze niet.

Omslag ‘Niemand keek omhoog’ © RV

Zo passief als de hoofdpersoon deze scene schijnbaar ondergaat, zo gelaten en berustend lijkt ze haar hele leven te ondergaan. En hoewel de lezer de hele tijd met haar meeloopt en haar kan observeren komt hij er toch niet goed achter wat haar bezielt, ze blijft een enigma. Zelfs familieruzies, bijvoorbeeld als Lucy’s moeder haar verwijt haar talenten te verspillen en zijzelf boos wegloopt, worden zonder stemverheffing beschreven, alsof Vos zich voorgenomen heeft om haar nooit opgewonden of ironisch, of overdreven over te laten komen.

Met haar onopgesmukte stijl past Evelien Vos in een uitzonderlijk rijtje Nederlandse schrijvers, dat van Nescio tot Hellema en Frida Vogels reikt, schrijvers voor wie authenticiteit meer telt dan stilistisch vertoon. Het bijzondere van dit soort schrijven is dat het zo’n hoog soortelijk gewicht heeft, het lijkt wel of achter ieder woord, hoe simpel ook, een hele wereld schuilgaat.

Veldbloemen

Zo merkt Lucy ergens op dat haar vader van haar moeder geen kibbeling ‘mocht bestellen, omdat ze dat iets voor Duitse toeristen vond.’ Zo’n zinnetje tekent de hele situatie, met een dominante vrouw en een gezeglijke man. Meer heb je in feite niet nodig, je leest zulke passages alsof je naar een film kijkt waarin een enkel gebaar meer zegt dan een stortvloed aan woorden. En ook de reactie van de omgeving op Lucy’s moeder laat alles aan de verbeelding over: ‘“Ze kan niet anders,” zei mijn vader na een tijdje. Hij rechtte zijn rug om het onderwerp te veranderen. “Maar jij dan? Word jij niet gek?” vroeg ik nog. “Ach...” zei hij. Hij nam een slok van zijn cappuccino en ik wist dat het onderwerp afgesloten was.’

Met dit suggestieve alledaagse realisme lijkt Evelien Vos ook stilletjes commentaar te leveren op het hoge psychologische, filosofische of dramatische gehalte van veel literatuur om haar heen. Als we daar veel kunstbloemen of orchideeën zien, behoort ‘Niemand keek omhoog’ tot de veldbloemen, naturel en puur, mooi.

Oordeel: Naturel en puur en mooi.

Evelien Vos
Niemand keek omhoog
Van Oorschot; 176 blz. € 19,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Deel dit artikel

Met haar onopgesmukte stijl past Evelien Vos in een uitzonderlijk rijtje Nederlandse schrijvers, van Nescio tot Hellema