Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Heel Münster ademt kunst

Home

Henny de Lange

© RV

De vijfde aflevering van Skulptur Projekte is een speurtocht door de stad: van een 'verwoeste' ijshal hop je naar een nachtclub en tattooshop.

Vanaf de eerste stap in een voormalige ijshal in Münster staan alle zintuigen op scherp. Er lijkt een bom ingeslagen. Delen van de betonnen schaatsvloer zijn opengespleten. In de onderliggende zandlaag zijn metersdiepe kraters geslagen waarin plassen water liggen. Af en toe flikkert een blauw schijnsel door de schemerige hal.

Lees verder na de advertentie

Als een maanreiziger dool je rond in dit apocalyptische landschap, dat kunstenaar Pierre Huyghe maakte voor de beeldententoonstelling Skulptur Projekte Münster. Torren, slakken, mierenkolonies, wormen en bijen hebben het terrein in bezit genomen. Ook woekeren er onzichtbare schimmels en staat er een vat waarin HeLacellen groeien, kankercellen die zich eindeloos blijven delen. Mensen hebben hier niets te zoeken. Ze worden gedoogd, voor even. Buiten de hal staan lange wachtrijen.

Is dit een horrorscenario voor de toekomst van de aarde? Met een hoofd vol vragen stap je uit Huyghe's wereld die van een sinistere schoonheid is. Alleen hiervoor al zou je naar Münster reizen, waar deze zomer de vijfde editie van Skulptur Projekte plaatsvindt met meer opmerkelijke kunst. Verspreid door de stad staan 35 kunstwerken, op de meest uiteenlopende plekken, van een oude begraafplaats en volkstuinencomplex, tot de hal van een bankgebouw en nachtclub. De hele stad ademt kunst.

Vanaf de eerste stap in een voormalige ijshal in Münster staan alle zintuigen op scherp. Er lijkt een bom ingeslagen

Dat is ook wat de Duitse tentoonstellingsmaker Kasper König voor ogen stond, toen hij in 1977 voor de eerste keer deze beeldenroute organiseerde. Aanleiding was de ophef over het plaatsen van een bewegende sculptuur van de beeldhouwer George Rickey. De inwoners wilden dat moderne, gekke ding niet in hun stad die ze na de geallieerde bombardementen in de oorlog weer helemaal in oude stijl hadden opgebouwd.

Kasper König en directeur Klaus Bussmann van het Westfälisches Landesmuseum vonden dat ze wat moesten doen met dit protest. Ze organiseerden een tentoonstelling over hedendaagse beeldhouwkunst, maar vroegen ook een aantal beeldhouwers om werk op straat te maken. Dat viel zo in de smaak dat Skulptur Projekte sindsdien elke tien jaar wordt georganiseerd.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© RV

König (73) is na vijftig jaar nog altijd de stuwende kracht achter deze manifestatie, die drommen extra bezoekers naar de stad trekt. Vanwege het succes gaan er stemmen op om de tentoonstelling vaker te organiseren, maar König voelt niets voor 'verfestivalisering'. Er zijn al genoeg kunstbiënnales en -triënnales en een Documenta die om de vijf jaar plaatsvindt. Münster onderscheidt zich, ook door vast te houden aan de oorspronkelijke opzet dat het geen high brow gebeuren mag zijn. De sculpturen moeten kwaliteit en diepgang hebben, maar toegankelijk zijn voor een breed publiek. Tal van beroemde beeldhouwers wist König al te strikken. Velen van hen zijn nog steeds 'aanwezig' in Münster doordat hun beelden achterbleven. Ook dat maakt een bezoek aan Skulptur Projekte zo interessant. Je ziet niet alleen de nieuwste beeldhouwkunst, maar krijgt ook een overzicht van de ontwikkelingen in de afgelopen halve eeuw. Zo stuit je in de buurt van het Schloss op de bakstenen sculpturen van Per Kirkeby uit 1987. Zijn bushalte (1997) is een vanzelfsprekend onderdeel geworden van het straatbeeld, net als de hoge sokkel met daarop twee glimmende rode kersen van Thomas Schütte (1987). Dat geldt ook voor de reusachtige bollen die Claes Oldenburg tien jaar eerder bij de Aasee achterliet.

Klauterende schoolklassen

Voor het werk 'After ALife Award' van Huyghe zit een permanent verblijf er niet in. De oude ijshal gaat na afloop tegen de vlakte om plaats te maken voor woningbouw. Maar de 'fontein' van Nicole Eisenman is vast een blijvertje. Nu al zijn vooral kinderen dol op de twee kolossale naakte figuren die deel uitmaken van dit waterwerk. Complete schoolklassen klauteren op de figuur die ligt te 'zonnen' aan de rand van het bassin. Ondertussen vertellen ze op verzoek van de leerkrachten hardop wat ze precies zien en bekvechten ze over de vraag of dit nu een man of een vrouw is.

Wat zeker stof voor discussie blijft opleveren in de stad, is de 'waterbrug' van Ayşe Erkmen, die een heuse attractie is geworden. Erkmen slechtte de barrière die een binnenhaven vormt tussen twee stadsdelen - een hip uitgaansgebied en een industriegebied - door een lange rij containers zo'n twintig centimeter onder het wateroppervlak te plaatsen. Daardoor lijkt het alsof het publiek 'over' het water loopt.

Vaker zijn bestaande locaties zelf onderdeel van het kunstwerk geworden, zoals 'The Elephant Lounge', al tientallen jaren een bekende nachtclub en discotheek in Münster. Vanuit het schemerduister galmt schlagermuziek je tegemoet. Binnen draait de film 'Bye Bye Deutschland! Eine Lebensmelodie', een even hilarische als serieuze bespiegeling van het kunstenaarsduo Benjamin de Burca en Barbara Wagner over de schlager, een typisch Duits fenomeen. Hangend in loungebanken en nippend aan een cocktail mag je ongegeneerd mee bleren over 'Liebe, Träumen und Traurigkeit'. 'Lage' en 'hoge' cultuur vloeien hier naadloos ineen.

65-plussers krijgen korting als ze een tattoo van Michael Smith laten zitten

In het Landesmuseum, toch bij uitstek de plek voor hoge cultuur, moet je voor de spannendste bijdrage niet in de tentoonstellingszalen zijn, maar bij de nooduitgang. Daar laat een portier de wachtenden een voor een binnen in het 'appartement' dat Gregor Schneider heeft gebouwd boven in het trappenhuis. Het bestaat uit een doolhof van kamers die allemaal op elkaar lijken. Na twee rondjes door de woning begin je je af te vragen hoe je ooit uit dit beklemmende labyrinth komt. Dan maar in blinde paniek op de alarmknop drukken, wat de bezoeker voor je deed? Hoe het afliep, blijft geheim. Dat moet iedereen na afloop beloven.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© RV

Wie met een blijvende herinnering naar huis wil, kan een tattoo laten zetten van een ontwerp van kunstenaar Michael Smith. Tatoeages zijn vooral onder jonge mensen populair. Ouderen hebben er vaak negatieve associaties bij. Om hen over de drempel te helpen, geeft Smith 65-plussers 50 procent korting. Voor pakweg 40 euro hebben ze al een kleine tattoo. Er is een ruime keuze aan ontwerpen, niet alleen van Smith zelf, maar ook van andere kunstenaars. De kortingsactie heeft succes. Ook deze dag gingen weer drie senioren met een tattoo de deur uit. Het populairste ontwerp is dat van kunstenaar Alexandra Pirici: het woord TIME.

Midden in de stad lijkt de 'gewone' wereld ver weg

Niet navelstaarderig

En zo schieten de kunstwerken in Münster werkelijk alle kanten uit. Een rode draad is er niet, met als gevolg dat je telkens weer wordt verrast - positief of negatief - of ontregeld. Midden in de stad lijkt de 'gewone' wereld ver weg. Dat komt ook doordat kwesties als terreur en vluchtelingenstromen, die momenteel veel aandacht krijgen in de kunstwereld - met vaak ook voorspelbare 'actiekunst' - hier nauwelijks een rol spelen.

Toch leidt dat niet tot oppervlakkige of navelstaarderige kunst. Ook deze kunstenaars stellen actuele en existentiële vragen aan de orde, maar doen dat subtiel of speels. Hopelijk blijft Kasper König ons nog lang verrassen met deze eigenzinnige koers.

Ontdekken

Het heeft iets van een speurtocht, een bezoek aan Skulptur Projekte Münster. De beelden gaan vaak op in de omgeving of zitten 'verstopt' in bestaande gebouwen. Overal op de route tref je dan ook mensen die staan te turen op de stadsplattegrond met daarop alle locaties. En dan nog laten de kunstwerken zich soms lastig ontdekken, zoals bijvoorbeeld de dodenmaskers die kunstenaar Hervé Youmbi heeft geïnstalleerd op een oude begraafplaats, tien meter hoog in de bomen. Doordat de sculpturen zo verspreid zijn, is de fiets een handig vervoersmiddel. De routebeschrijving is af te halen op de Domplatz 10. Daar kunnen ook fietsen worden gehuurd en rondleidingen en bustours geboekt.

Skulptur Projekte duurt t/m 1 oktober



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Vanaf de eerste stap in een voormalige ijshal in Münster staan alle zintuigen op scherp. Er lijkt een bom ingeslagen

65-plussers krijgen korting als ze een tattoo van Michael Smith laten zitten

Midden in de stad lijkt de 'gewone' wereld ver weg