Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Groninger Museum doet een van zijn grootste aankopen ooit

Cultuur

Henny de Lange

© RV
De aanwinst

Domineesvrouw Julia Henkels had allang een kast nodig. Dat moet er nu maar eens van komen, zei August Henkels, toen hij eind 1942 terugkeerde bij zijn gezin in Heerenveen, na een verblijf van acht maanden in het gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel.

Het werd een traditionele Hindelooperkast, maar dan onbeschilderd. De predikant vroeg de Groningse drukker en kunstenaar Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) om de twaalf paneeltjes in de deuren te beschilderen met bijbelse taferelen. Ze hadden elkaar leren kennen toen Henkels eind 1940 met Ate Zuithoff en Adri Buning De Blauwe Schuit oprichtte. Met deze clandestiene uitgeverij drukten ze teksten die in bedekte termen kritiek uitten op de nazi's. De dominee was zo onder de indruk van de kleurrijke 'druksels' die Werkman erbij maakte, dat hij hem af en toe een privé-opdracht gaf.

Lees verder na de advertentie
Voor het Groninger Museum is de kast een van de grootste aankopen ooit

Henkels koos voor de beschilderingen verhalen uit het Oude Testament, waarin God standvastigheid en vertrouwen tijdens onderdrukking en ontberingen beloont, maar ongehoorzaamheid en afvalligheid straft. Dat was een verwijzing naar de oorlog maar ook een pedagogisch verantwoorde keuze, vond de dominee die jonge kinderen had.

Werkman was onkerkelijk en had moeite met de opdracht. Tijdens een fietstocht kreeg hij inspiratie. Gestrand met een lekke band bij een vredige boomgaard met appels 'met roode wangen' - 'het leek een paradijs' - moest hij aan Adam en Eva denken. In een paar weken schilderde hij de voorstellingen op de paneeltjes. Net voor Henkels' verjaardag (9 september) konden ze worden gemonteerd, in bijbelse volgorde: van Adam en Eva linksboven tot Daniël in de leeuwenkuil rechtsonder.

Voor het Groninger Museum, dat de kast kocht van de nazaten van Henkels met steun van onder meer de Vereniging Rembrandt en de BankGiro Loterij, is het een van de grootste aankopen ooit. Het museum noemt de kast 'een monumentje van contrasten'. 'Het is een traditioneel meubel met moderne bijbelse voorstellingen, geschilderd door een onkerkelijke kunstenaar voor een dominee als uitdrukking van een vriendschap die zonder de oorlog niet zou zijn opgebloeid.'

De foto

Op de foto bovenaan dit artikel is te zien: Kast met oudtestamentische voorstellingen, uit 1943. Op de linkerdeur, van boven naar beneden: de zondeval, de zondvloed, de vlucht uit Sodom, het offer van Izaäk; middelste deur: het gouden kalf, de terugkeer van de verspieders, de koperen slang, Jefta's dochter; rechterdeur: David en Goliath, Elia en de raven, de mannen in de vuuroven, Daniël in de leeuwenkuil.

Trouw bespreekt iedere week een nieuwe aanwinst van een Nederlands museum. Lees hier eerdere afleveringen. 



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Voor het Groninger Museum is de kast een van de grootste aankopen ooit