Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Grijnzen om te overleven

Cultuur

Rob Schouten

Review

Arthur Japin heeft vaker geschreven over podiumartiesten. In 'De grote wereld' zijn dat twee Amerikaanse lilliputters, die zich in vooroorlogs Duitsland staande moeten houden. Een zorgvuldig, ingeleefd portret van een minderheid die in den vreemde moet zien te overleven.

Het boekenweekgeschenk van Arthur Japin 'De grote wereld' gaat over kleine mensen, lilliputters gedurende het interbellum. Lemmy (van Lemuel, uit Gullivers reizen) groeit op in een lilliputterstadje in het Amerikaanse amusementscentrum Coney Island, waarin de bewoners huppelend en holdebolderend de bezoekers uit de grote wereld entertainen. Rosa is een dwerg van gewone ouders die haar eigen weg door het leven moet zoeken en Lemmy ergens op een circustournee ontmoet.

De grote wereld is misschien in de eerste plaats een gewone liefdesgeschiedenis tussen twee ongewone mensen, maar het is ook een verhaal over de wonderlijke wereld van circusdwergen die om in leven te blijven en gelukkig te worden hun handicap te gelde maken.

Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van de gevoelige Lemmy, wiens ouders verkocht worden en die na allerlei omzwervingen met zijn geliefde Rosa terechtkomt in nazi-Duitsland, waar hun enige kans om als dwergen te overleven is dat ze hun publiek zoveel mogelijk amuseren. De grijns als overlevingstactiek. ,,Veel stellen ze niet voor. Dat weten ze. Ze hebben smoel, ze hebben schwung. Breed lachen en synchroon bewegen, dat kunnen ze. Met hun time step pakken ze de zaal, en als ze op de laatste maten onverwacht versnellen, strekken ze hun armen en schreeuwt hun hele lijf: vooruit mensen vreet me maar op! Ze leggen hun ziel en zaligheid erin, en toch... het meest bijzondere aan hen is dat zij zich durven te vertonen. Niet wát ze laten zien, maar dát zij zich laten zien.''

Maar wrang is deze geschiedenis toch niet, de hoofdpersonen schamen zich niet voor zichzelf, ze verlangen zelfs niet naar de gewone wereld van de grote mensen. Heel zorgvuldig en ingeleefd heeft Japin de grenzen van hun denkwereld en hun bestaan in kaart gebracht. Wat dat betreft staan Lemmy en Rosa model voor iedere minderheid die zich in den vreemde moeten zien aan te passen en te overleven.

Arthur Japin legt in zijn verhalen en romans vaak een voorkeur aan de dag voor de wereld van theater en entertainment. De grote wereld vormt daar geen uitzondering op. Ook hier toont hij zich een meester in het beschrijven van emoties en gevoeligheden van podiumartiesten.

Wat je zou kunnen missen is een soort mythologische dimensie - ik moest bij dit verhaal met zo'n bijzonder perspectief geregeld denken aan 'Het leven van een dag' van AFTh, waarin hij over de mogelijkheden van een zeer kortstondig bestaan fantaseert. Maar Japin is geen mythebouwer, hij is een realist met gevoel voor tragiek en voor onthutsende levenswijsheid, zoals die van de striptease-danseres Mazeppa, die het in het slothoofdstuk krachtig weet te formuleren: ,,'Geloof me Lemmy, er is maar één ding erger dan je gebruikt te voelen...' ze drukte haar handpalm tegen haar middenrif en ademde een keer diep in en uit “...je óngebruikt voelen'.''

Deel dit artikel