Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gouden Beer voor Israëlische regisseur die stelling neemt tegen militaire machocultuur

Cultuur

Belinda van de Graaf

Regisseur Nadav Lapid met de Gouden Beer. © EPA

‘Synonymes’ van de Israëlische scenarist en regisseur Nadav Lapid is zaterdag bekroond met de Gouden Beer, de hoofdprijs van het 69ste Filmfestival van Berlijn. “Het is een film die in Israël wel eens als schandaal ontvangen zou kunnen worden” aldus de 43-jarige regisseur in zijn dankwoord. “Maar voor mij is het vooral een viering van de cinema.”

Lapid studeerde filosofie in zijn geboortestad Tel Aviv en vervulde zijn militaire dienstplicht voordat hij naar Parijs afreisde. In die stad is ook ‘Synonymes’ gesitueerd, zijn derde speelfilm die hij baseerde op eigen ervaringen. Hoofdpersoon is Yoav, een jonge ex-soldaat uit Israël die met hoge verwachtingen in Parijs arriveert. Hij is vastbesloten om zijn nationaliteit zo snel mogelijk af te werpen en Fransman te worden. Om zijn afkomst uit te wissen spreekt hij om te beginnen geen Hebreeuws meer. Het woordenboek wordt zijn beste kompaan. Maar, zo laat Lapid zien in een indrukwekkende, tragikomische puzzel: het is nog bijzonder moeilijk om ergens opnieuw te aarden. Yoav, onbevreesd gespeeld door de debuterende Tom Mercier, scheert langs een existentiële afgrond.

Lees verder na de advertentie

Synonymes speelt onbekommerd met Israëlische gevoeligheden en Franse stereoypen en kwam bovendrijven in een zestien films tellend competitieprogramma dat nogal wat lauwe producties bevatte. De jury onder voorzitterschap van de Franse actrice Juliette Binoche zocht er de films uit die enige discussie genereerden. Het op ware gebeurtenissen gebaseerde ‘Grâce à Dieu’ van François Ozon won de Grote Juryprijs. Een vrij procedureel drama waarin een echtgenoot en vader ontdekt dat de priester die hem als padvinder misbruikte nog steeds met jongeren werkt. Hij besluit andere slachtoffers aan zijn zijde te krijgen en zo maken we kennis met verschillende volwassen mannen en de emotionele problemen die ze met zich meedragen. Belangrijk onderwerp? Ja, zeker. Ozon roept de katholieke kerk ter verantwoording die pedofilie stelselmatig maskeert. Heeft Ozon betere films gemaakt? Ja, ook.

De Italiaanse schrijver en scenarist Roberto Saviano, die sinds zijn publicaties over de Camorra niet zonder lijfwacht over straat kan, mocht samen met twee coscenaristen een beeldje in ontvangst nemen voor ‘La Paranza dei Bambini’. Niet slecht, maar er zijn in het verleden gewis interessantere Napolitaanse maffiafilms gemaakt.

Censuur

Tekenend was het misschien dat de film die de grootste oproer veroorzaakte uiteindelijk niet te zien was. ‘One Second’, de nieuwe film van de Chinese ster-regisseur Zhang Yimou werd wegens ‘technische problemen’ teruggetrokken uit de competitie. Er werd meteen over censuur door de Chinese overheid gefluisterd. De Chinese film die wel te zien was, ‘So Long, My Son’, won prompt de prijs voor de beste acteur en actrice. “Ons verhaal is het verhaal van een tragedie”, aldus de Chinese hoofdrolspeelster Yong Mei, “een moeder en een vader verliezen hun zoon.”

De 69ste Berlinale was ook de laatste van festivaldirecteur Dieter Kosslick die na achttien jaar afzwaaide. Dat deed hij door veel vrouwelijk talent in de spotlights te zetten. Er was een ere-Beer voor de Franse actrice Charlotte Ramping. De Franse veterane Agnès Varda ontving een ere-Gouden Camera en presenteerde op 90-jarige leeftijd een nieuwe, ontroerende documentaire. ‘Varda by Agnès’, waarin ze haar leven en werk bespreekt, kan gezien worden als een feestelijk afscheid waarin de regisseuse zelf het laatste woord heeft. De enige film ook die in het festivalpaleis op de Potsdamer Platz een daverend applaus kreeg van de pers.

Zeven van de zestien competitiefilms waren daarbij geregisseerd door vrouwen. Dat is in vergelijking met de festivals van Cannes en Venetië een fiks aantal, maar ze ontstegen de middelmaat nauwelijks. Binoche wist er met haar jurering nog net twee prijsjes uit te persen voor twee Duitse filmmaaksters. Angela Schanelec, uitgeroepen tot beste regisseur, maakte het experimentele en aardig irritante ‘Ich war zuhause, aber’ en Nora Fingscheidt kwam met het ambitieuze ‘Systemsprenger’ over een meisje dat overgeleverd aan jeugdzorg alle regels breekt die ze tegenkomt. Je zou wensen dat meer films de tomeloze energie van deze negenjarige hadden.

Berlinale 2019: de winnaars op een rij

* Gouden Beer: ‘Synonymes’ van Nadav Lapid (Israël, Frankrijk, Duitsland)
* Grote Juryprijs: ‘Grâce àDieu’ van François Ozon (Frankrijk)
* Beste Regie: ‘Ich war zuhause, aber’ van Angela Schanelec (Duitsland)
* Beste Scenario: Roberto Saviano & co. voor ‘La Paranza dei Bambini’ (Italië)
* Beste Actrice: Yong Mei voor ‘So Long, My Son’ (China)
* Beste Acteur: Wang Jingchun voor ‘So Long, My Son’ (China)
* Buitengewone Artistieke Bijdrage: camerawerk van ‘Out Stealing Horses’ (Noorwegen, Zweden, Denemarken)
* Alfred Bauer Prijs Voor Film die Nieuwe Perspectieven Opent: ‘Systemsprenger’ van Nora Fingscheidt (Duitsland)

Opgemerkt: Nederlandse jeugdfilms

* Speciale vermelding voor de jeugdfilm ‘Mijn Bijzonder Rare Week met Tess’ van Steven Wouterlood.
* Speciale vermelding voor de korte jeugdfilm ‘#Pestverhaal’ van Eef Hilgers.

Deel dit artikel