Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Giphart schrijft samen met een robot

cultuur

Joost van Velzen

Ronald Giphart © ANP

Kan een machine literatuur produceren? Schrijver Ronald Giphart test het. Nog even en we zijn allemaal Reve.

Een robot die een auto in elkaar zet, oké, dat kan. Maar een robot in de rol van een literaire auteur, dat is andere koek. Toch komt het ervan. Ronald Giphart, bekend van bestsellers als 'Ik ook van jou' en 'Phileine zegt sorry', gaat een verhaal schrijven met behulp van een machine. Het experiment wordt gedaan samen met de Universiteit Antwerpen en het Meertens Instituut.

Lees verder na de advertentie

"De vraag was in hoeverre de techniek in staat is om met literaire teksten te komen. Dat is aardig gelukt. Hij moest iets te vertellen hebben en dat heeft ie", zegt Folgert Karsdorp van het Meertens Instituut. Karsdorp promoveerde op een proefschrift over het hervertellen van verhalen vanuit het perspectief van computermodellen.

Hij werkt verrassend goed. Hij levert geen Jip en Janneke-zinnen

Onderzoeker Folgert Karsdorp

Extreem belezen machine

De robot waar Giphart mee gaat werken oogt niet als de bekende blikken figuur met armen en benen, die schoksgewijs allerlei opdrachten uitvoert. Eerder is het een extreem belezen machine, die zonder nadenken complete zinnen en alinea's aan de auteur voorlegt. Karsdorp: "Deze robot is getraind op 10.000 Nederlandstalige romans, die hij allemaal heeft gelezen en waar hij vervolgens een enorme hoeveelheid literaire en grammaticale regels uit heeft gehaald."

De letterkundige kennis van de robot - bestaande uit ruim een miljard woorden - staat op een zware server. Daar heeft de schrijver geen last van; die werkt in een toegankelijke interface, vergelijkbaar met het tekstverwerkingsprogramma Word.

De reactie van de robot is niet altijd even logisch. Als Giphart bijvoorbeeld intikt: 'Mijn probleem is dat..', dan geeft de robot als suggestie: 'Ik me niet kan voorstellen dat je met een andere vrouw naar bed gaat?, zei hij nog een keer, waarna hij me afvroeg of ik een vrouw was, of dat ik hem nooit meer zou zien. 'Laat maar' , zei...' Zulke passages.

Geeft Giphart vijf minuten later dezelfde woorden op, tovert de robot weer een volstrekt andere suggestie uit de hoge literaire hoed.

Tekst loopt door onder afbeelding

Onderzoeker Folgert Karsdorp van het Meertens Instituut ziet de robot als een soort synthesizer voor tekst, inclusief knoppen waaraan je kunt draaien. © RV

Zodat de auteur weer even voort kan. Hoezo writers block? "Het is enorm spannend wat voor verhaal we samen gaan schrijven", laat Giphart in het persbericht weten. "Normaal gesproken verzin ik zelf het plot, werk ik de karakters uit en zoek de woorden. Nu gaat de robot me daarbij helpen. Ik ben de baas, maar hij doet het werk!"

Want het is ook weer niet zo dat de schrijver voortaan snipperdagen kan nemen omdat de robot zijn roman wel even schrijft. Karsdorp: "Het is een systeem dat niet zozeer zelf een verhaal maakt. De schrijver heeft de regie. Maar de robot werkt verrassend goed. Hij levert geen Jip en Janneke-zinnen."

Je kunt hem instellen op heel conservatief, maar ook zo dat hij je hele wilde associaties voorschotelt

Onderzoeker Folgert Karsdorp

Synthesizer voor tekst

Tenzij je daar als schrijver op aanstuurt. Want hoewel de robot nog niet in staat is volledige romans te componeren zijn de mogelijkheden volgens de onderzoeker nog lang niet uitgeput. Karsdorp ziet de literatuurmachine als een soort synthesizer voor tekst, inclusief knoppen waar je aan kan draaien. "Je kunt hem instellen op heel conservatief, maar ook zo dat hij je hele wilde associaties voorschotelt." Maar het gaat nog verder. Nu al is het mogelijk om de robot te trainen op een bepaalde literaire stijl. Dus nog even en we zijn allemáál Gerard Reve.

Volgens Karsdorp is de machine een 'interessante hulp' die bovendien 'een nieuw soort literatuur' introduceert. Een soort letterkunde die volgens Karsdorp interessante vragen en dilemma's oproept, zoals: wat is creativiteit en authenticiteit, hoe verhoudt zich de rol van de menselijke auteur tot die van de schrijver met een kunstmatige intelligentie?

De bedoeling is om het half mens- half machineverhaal te publiceren bij het Geschenkboek van de jaarlijkse Nederland Leest campagne van het CPNB in november. Dan staat de heruitgave van de roman 'Ik, robot', van Isaac Asimov centraal.

Karsdorp smult al van de gedachte om de robot een literaire stijlcombinatie te laten maken van Ronald Giphart en Isaac Asimov. "Fascinerend lijkt me dat. Je krijgt dan Isaac Giphart of Ronald Asimov."

Voorbeeld van een reactie van de belezen machine. In november zal de duoroman door het CPNB worden verspreid. © RV

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Hij werkt verrassend goed. Hij levert geen Jip en Janneke-zinnen

Onderzoeker Folgert Karsdorp

Je kunt hem instellen op heel conservatief, maar ook zo dat hij je hele wilde associaties voorschotelt

Onderzoeker Folgert Karsdorp

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.