Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gezocht: Frau Antje, accent geen enkel bezwaar

Cultuur

Emiel Hakkenes

Beeld uit een recente campagne van Frau Antje, 'de bekendste Nederlandse in Duitsland'. © rv

De Nederlandse zuivelindustrie zoekt een nieuw icoon. Duitse consumenten mogen kiezen wie de nieuwe Frau Antje wordt. De ideale kandidaat spreekt goed Duits, is intelligent en netjes.

Ze is dit jaar 61 geworden maar op foto's van vroeger ziet ze er eigenlijk weinig anders uit dan nu. Ze draagt een rok, blouse en halsdoek in de kleuren rood, wit en blauw. De blonde haren heeft ze in een vlecht, op haar hoofd draagt ze een wit kapje. "Een frisse verschijning", noemt Marjorie van der Ende haar. En, voegt Van der Ende er als marketingmanager van de Nederlandse Zuivel Organisatie meteen aan toe: aan die verschijning zal niet veel veranderen, ook al is de zoektocht naar een nieuwe Frau Antje begonnen.

Lees verder na de advertentie
Aanvankelijk richtte Antje zich via de Duitse televisie tot huisvrouwen. Maar naarmate het imago van de huisvrouw veranderde, veranderde Antje ook.

De Nederlandse Zuivel Organisatie draagt sinds jaar en dag zorg voor het imago van Nederlandse melk, boter en kaas. Speciaal voor de Duitse markt werd in 1961 Frau Antje geïntroduceerd. Er bestond al een getekend figuurtje dat Nederlandse zuivel aanprees, maar voortaan was Antje een levende vrouw, gespeeld door een acterend model.

Icoon

Antje's populariteit nam ongekende proporties aan. Ze verscheen niet alleen in televisiereclames maar ook op beurzen en evenementen, waar ze zich liet fotograferen met bekende Duitsers - eigenlijk altijd oudere mannen, vooral politici. Al gauw groeide Frau Antje in Duitsland van een kaasembleem uit tot een symbool van álles wat Nederlands is. "Antje is een icoon", zegt Marjorie van der Ende.

Nu de huidige Frau Antje ermee stopt ("toe aan een nieuwe uitdaging", volgens Van der Ende) zoekt de Nederlandse Zuivel Organisatie een opvolgster. Solliciteren is mogelijk door via Facebook een filmpje in te sturen. "Dan zien we meteen hoe iemand op beeld overkomt."

Frau Antje heeft als taak om in Duitsland drie Nederlandse zuivelproducten aan te prijzen: twee soorten kaas, waaronder 'Antje Pikantje', en een boter. "Daarom zoeken we iemand die goed Duits spreekt", zegt Van der Ende. Maar een Nederlands accent is geen bezwaar, dat komt innemend over.

Zedig

Hoewel het uiterlijk van Frau Antje al decennialang vrijwel hetzelfde is, heeft ze wel degelijk een ontwikkeling doorgemaakt. Voor het Meertensinstituut schreef etnologe Sophie Elpers - zelf van Duitse komaf - een boekje over het fenomeen Frau Antje. Aanvankelijk, beschrijft Elpers, richtte Antje zich via de Duitse televisie tot huisvrouwen. Maar naarmate het imago van de huisvrouw veranderde, veranderde Antje ook: ze werd sportiever en kordater afgebeeld. Eind jaren 70 lijkt ze zich in advertenties zelfs te richten tot mannen. Met een grote pul in de hand maakte ze die deutschen Leckerschmecker duidelijk hoe goed Duits bier samengaat met Hollandse kaas.

Frau Antjes met minister Willy Brandt, in 1967. © ANP

Ondanks die transformaties, stelt Sophie Elpers, is Antje altijd 'fatsoenlijk, netjes en zelfs zedig' gebleven.

Marjorie van der Ende verzekert dat Frau Antje anno 2018 'een zelfstandige moderne vrouw' is. "Maar het merkbeeld zit in het Duitse collectieve geheugen, dus daar moet je niet te veel aan veranderen."

Melkrobots

Zo onveranderlijk als haar uiterlijk is ook het beeld dat Antje schetst van de Nederlandse zuivelsector. Ze is op haar eigen Duitstalige website idyllisch te zien in een weiland, tussen de koeien, met op de achtergrond een molen. Melkrobots en zuivelfabrieken lijken in Antje's wereld niet te bestaan, en industriëler dan een kaaspakhuis wordt de Nederlandse landbouw niet. Frau Antje moet de Duitse consumenten volgens onderzoekster Elpers het idee geven dat 'traditie, kwaliteit, ambachtelijkheid en natuurlijkheid' dé kenmerken van de Nederlandse kaas en boter zijn.

Sollicitanten moeten daar niet te licht over denken, volgens Marjorie van der Ende. "Tijdens de selectie laten we de kandidaten een improvisatieopdracht doen, om te zien hoe ze zich zouden gedragen in het gezelschap van bijvoorbeeld een minister." In het boek van Sophie Elpers vertelt een voormalige Frau Antje dat 'intelligentie' misschien wel haar belangrijkste eigenschap is - zelf was de actrice doctorandus in de natuurkunde.

Veel sollicitatiefilmpjes heeft de Nederlandse Zuivel Organisatie nog niet binnen, bekent Van der Ende. Maar er is nog tijd: in januari moet Antje, zoals de traditie dat voorschrijft, acte de présence geven op de Grüne Woche, een internationale landbouwbeurs in Berlijn. Van der Ende: "Wij zullen vijf meisjes selecteren, die zichzelf daarna in een filmpje presenteren. Het Duitse publiek mag dan de nieuwe Frau Antje kiezen. Degene die het wordt mag heel trots zijn, want Antje is de bekendste Nederlandse in Duitsland."

Lees ook:

Zelfs hip Berlijn schenkt Härle-bier (dat op het Heimat-gevoel inspeelt)

Correspondent Wilfred van de Poll schoof aan bij de Stammtisch van de Härle-brouwerij in Leutkirch im Allgäu en ontdekte dat het leven er meer van deze tijd is dan je zou denken. 

Nu zijn we voor de Duitsers (juli 2014)

Nog niet zo lang geleden was dat anti-Duitse sentiment wijdverbreid in Nederland. Maar dat is veranderd, vooral doordat Nederland veranderd is.

Deel dit artikel

Aanvankelijk richtte Antje zich via de Duitse televisie tot huisvrouwen. Maar naarmate het imago van de huisvrouw veranderde, veranderde Antje ook.