Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gevierd theoloog maakt indruk met pleidooi voor liefde als tegendeel van narcisme

Home

Pauline Weseman

© RV
Boekrecensie

Ik wil dat jij bent

Lees verder na de advertentie

★☆

De schrijver

De Tsjechische priester, theoloog en psycholoog Tomáš Halík geldt als een van de toonaangevende Oost-Europese rooms-katholieke denkers van dit moment. Tijdens het communistische regime werkte hij in het geheim als priester in de ondergrondse kerk (zelfs zijn moeder wist van niets). Hij is hoogleraar filosofie en sociologie in Praag. Zijn veel herdrukte boek 'Geduld met God' (2009) werd in 2011 bekroond met de Europese prijs voor het beste theologische boek.

Het te­gen­over­ge­stel­de van liefde is niet haat, maar zelfliefde. Het te­gen­over­ge­stel­de van geloof is niet atheïsme maar zelf­ver­af­go­ding

Thema

In 'Geduld met God' en 'De nacht van de biechtvader' (2016) onderzoekt Halík de verhouding tussen geloof en hoop. In dit boek waagt hij zich aan de verbinding tussen geloof en liefde, want de liefde kwam er in eerder werk wat 'bekaaid' vanaf. In dit 'voorlopige reisverslag' gaat Halík onder het motto van Augustinus 'amo: volo, ut sis' ('Ik heb lief: Ik wil dat jij bent') op zoek naar hoe je God, jezelf en je vijand lief kunt hebben temidden van de drie stromingen in het Europa van vandaag: christendom, seculier humanisme en neopaganisme. God is voor Halík geen object, maar de radicaal andere, een absoluut mysterie waarover we niets weten, behalve dat hij 'de biosfeer van alle echte liefde' is: God gebeurt, echte liefde gebeurt daar waar we liefhebben.

Een van de prikkelende zinnen

'Het tegenovergestelde van liefde is niet haat, maar zelfliefde. Het tegenovergestelde van geloof is niet atheïsme maar zelfverafgoding.'

Uitwerking

Narcisme, zelfverafgoding, staat liefhebben in de weg, zegt Halík. Dit ontstaat vanuit zelfafwijzing, het gebrek je geliefd te weten door God. In groter verband kan zelfverafgoding zich uiten in groepsnarcisme: haat voor mensen die anders zijn. De sleutel tot liefhebben is onder meer te vinden in het se décentrer, van Teilhard, jezelf niet als middelpunt stellen, maar de ander de eerste plaats geven: 'Wat wij bereid zijn boven onszelf te stellen, hebben wij werkelijk lief'. Net zoals Jezus de weg van kenosis (zelfovergave, zelfopoffering, zelfontlediging) ging. Nederigheid, liefde, het besef geliefd te zijn, geloof (in wezen liefde voor God) is de weg tot bevrijding uit 'de donkerste kerker', het opgesloten zitten in jezelf. Eervol en zonder angst.

Die boodschap en aanpak vindt Halík terug in het zenboeddhisme en bij Meister Eckhart. Van hen kunnen we leren ons ego af te leggen en met de ogen van de ruimhartige vader van de Verloren Zoon naar de ander te kijken. Liefhebben kan volgens Halík niet zonder God, liefde is te menselijk om alleen menselijk te zijn. In liefde zijn wij het 'allermenselijkst'. 'Juist daarin toont en geeft zich aan ons dat wat het menselijke overstijgt.'

Wat wij bereid zijn boven onszelf te stellen, hebben wij werkelijk lief

Redenen om het boek niet te lezen

In zijn eerdere boek 'Geduld met God' hief Halík enkele tegenstellingen tussen christendom en atheisme op en gaf hij ruimte aan twijfel en ongeloof, wat destijds een golf van erkenning en herkenning teweegbracht. In deze soms bijna klinische, meer overtuigd christelijke verkenning over de liefde blijft die ervaring enigszins uit. In 'Geduld met God' vertrok Halík vanuit een verhaal, dat van randfiguur Zacheüs. Hier bouwt hij zijn verhaal op vanuit visies van theologen en filosofen - vanuit christelijk perspectief dus - en dat geloof je wel of niet. Als liefde dan allermenselijkst is, zijn argumenten juist minder en voorbeelden en verhalen méér van belang.

Redenen om het boek wel te lezen

Bovenstaande redenen vallen voor zo'n grootse, hedendaagse theoloog wel wat in de categorie 'spijkers op laag water zoeken'. De uiterst belezen Halík raakt met zijn analyse van zelfverafgoding de kern en biedt een merkbaar doorleefde weg daaruit: de impopulaire weg van eigen verantwoordelijkheid nemen, zelfopoffering en zelfreflectie die ongetwijfeld zal schuren bij menig lezer.

Natuurlijk is zijn uiteindelijke boodschap dat we elkaar lief moeten hebben, maar die wordt des te krachtiger doordat hij pijnlijke thema's behandelt die de liefde op de proef stellen, wanneer de liefde niet vanzelf (meer) gaat, zoals in relaties, na de Holocaust of bij andersdenkenden. Een waardevolle aanvulling in het huidige religiedebat.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het te­gen­over­ge­stel­de van liefde is niet haat, maar zelfliefde. Het te­gen­over­ge­stel­de van geloof is niet atheïsme maar zelf­ver­af­go­ding

Wat wij bereid zijn boven onszelf te stellen, hebben wij werkelijk lief