Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geloofsboek voor jongeren werd beweend wegwerpartikel

Cultuur

PIETER VAN DER VEN

Review

Ben Tervoort (75) is emeritus hoogleraar psycholinguïstiek aan de Universiteit van Amsterdam; hij is ook jezuïet en priester geweest. Met zijn fijnzinnige herinneringen aan dertig jaar kloosterleven vóór, in en na de oorlog, opent hij de 'Memo-reeks', die ego-verhalen over katholiek leven in deze eeuw wil bewaren.

Tervoorts memoires zijn eerst verschenen in het interne blad van de jezuïeten; en met al die namen, gebruiken, jargon-woorden is het boek voor ingewijden herkenbaarder dan voor de buitenstaander. Maar ook deze kan zich gewonnen geven aan de observaties en de anekdotes en aan de milde humor waarmee Tervoort schrijft over tijden en sferen en mensen in Nederland en Amerika, die nauwelijks meer voorstelbaar zijn.

Toen Tervoort in het kader van zijn taalstudie eens het doveninstituut te St. Michielsgestel bezocht, werd hij als door de bliksem getroffen door de intense communicatie van de kinderen onderling, die totaal anders verliep dan via woorden, zinnen en liplezen, zoals de nonnen hun dat probeerden bij te brengen. Tervoort werd pionier van de erkenning dat er volwaardige taal bestaat zonder woorden, zinnen, intonatie.

'Jezus, ben jij dat?', luidt de titel - en Tervoort verzucht die woorden op menige pagina bij verrukking of tegenslag op zijn pad. Het klinkt naar jaren vijftig en progressieve paters. En dat klopt.

Tervoort schreef onder die titel een geloofsboek voor jonge mensen. Maar zijn superieuren verboden publicatie, want dit zou narigheid met Rome geven. Geen discussie. Jankend heeft hij het hele zaakje versnipperd.

Diezelfde titel veertig jaar later heeft iets gedateerds, maar het is ook een stukje gerechtigheid. Want een boek is een boek - volgens jezuïetenjargon: een rug is een rug en een reden om op te drinken.

Deel dit artikel