Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Fotojournalisten leggen vrijdag hun camera’s neer

Cultuur

Isabel Baneke

© -

Sappelen, zo beschrijven zelfstandige fotojournalisten hun bestaan. Om uitgevers te bewegen de tarieven voor nieuwsbeelden op te krikken, maakt en levert de beroepsgroep morgen geen foto’s voor en aan nieuwsorganisaties.

436 persfotografen zullen morgen geen foto’s maken of leveren aan nieuwsmedia en beeldbanken. Als protest tegen de lage tarieven die mediaorganisaties betalen voor hun werk, verzamelen ze zich ’s ochtend bij het kantoor van pers- en fotobureau ANP/Hollandse Hoogte in Den Haag voor de actie ‘Fotojournalistiek heeft een prijs’.

Lees verder na de advertentie

Het is voor het eerst dat zelfstandige fotojournalisten in Europa zo massaal hun werk neerleggen, stelt de fototak van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), die het initiatief voor het protest heeft genomen. “Fotografen zijn solisten van de bovenste plank”, zegt secretaris Rosa García López. “Dat ze nu samen een vuist maken zegt alles.” Ook vele Zilveren Camera-winnaars hebben zich aangesloten bij de actie.

Eisen

De NVJ en de actievoerders hebben drie eisen. Allereerst willen ze een tariefsverhoging van 14 procent als inflatiecorrectie sinds 2010. Daarnaast verlangen ze dat uitgevers de bedragen die ze voor online-beeld betalen gelijktrekken met de prijzen voor foto’s die worden afgedrukt in de krant en willen ze dat fotografen meer zeggenschap krijgen over de auteursrechten van hun foto’s.

Afgedrukte foto’s leveren fo­to­jour­na­lis­ten uit de regio minimaal 42 euro op, stelt hij, landelijke kranten betalen fotografen zo’n 150 euro per opdracht, afhankelijk van de titel

García López: “Hoewel de prijzen en voorwaarden per mediabedrijf, titel en zelfs individuele fotograaf verschillen, geldt overal hetzelfde: freelance persfotografen – en dat zijn ze bijna allemaal, vrijwel geen enkele krant heeft nog een fotograaf in vaste dienst – kunnen al jarenlang niet meer rondkomen van hun werk. Ze moeten bijklussen.”

De secretaris stelt dat een regionale fotograaf bij De Persgroep gemiddeld 42 euro voor een opdracht ontvangt, die meestal bestaat uit drie beelden en zo’n twee tot drie uur in beslag neemt. In 2014 schommelde het gemiddelde nog rond de 80 euro. Bovendien ligt vast dat het mediabedrijf de foto’s in en op al zijn kranten en websites mag publiceren, alsook mag delen met uitgevers waarmee De Persgroep samenwerkt en derden als Blendle.

Garcia López: “En door de machtsconcentraties in het journalistieke landschap is het voor fotografen lastig om te onderhandelen. Zoveel opdrachtgevers zijn er niet en voor jou tien anderen. Natuurlijk, ook de mediaorganisaties staan zelf staan onder druk. Het gaat slecht met de kranten. Maar wat willen ze? Kwalitatieve, originele en neutrale beelden op de pagina’s of foto’s van non-professionals? Die goedkope en soms gratis beelden zijn vaak gekleurd.”

Niet in gesprek

Uitgevers TMG (onder andere De Telegraaf), NDC (Leeuwarder Courant), SPN (Plus Magazine), Sanoma (Nu.nl) en Mediahuis Limburg (De Limburger) willen vooralsnog niet in gesprek met de NVJ. De Persgroep, die onder meer Trouw en de Volkskrant uitgeeft, is vorige week wel aan tafel geschoven, maar stelt dat de Persgroep al aan het merendeel van de eisen voldoet.

Het mediabedrijf heeft de prijzen voor fotografen in 2015 aangepast, in ruil voor het verruimen van de licentieovereenkomsten. “We hebben de tarieven van alle titels dat jaar met 5 procent verhoogd”, aldus zakelijk directeur Bart Verkade. “Bij het AD met 15 procent. Ook zijn de prijzen van foto’s voor print en online gelijk, tenminste als de krant de opdracht voor de foto heeft uitgezet. Stuurt de fotograaf de redactie zelf beelden, van ‘Kijk maar wat jullie ermee doen’, dan ligt dat anders.”

Afgedrukte foto’s leveren fotojournalisten uit de regio minimaal 42 euro op, stelt hij, landelijke kranten betalen fotografen zo’n 150 euro per opdracht, afhankelijk van de titel. “We hopen op de toekomst, maar op dit moment hebben we geen financiële ruimte voor een generieke verhoging.”

En hoe zit het met de auteursrechten, de derde eis van de vakbond? Die blijven bij de fotografen, zegt Verkade, al verlangt de Persgroep wel een exclusieve licentie voor de eerste zeven dagen. “Dan heeft de foto vaak weinig nieuwswaarde meer, dat klopt. Maar wij hebben de onderwerpen verzonnen, de opdracht gegeven, bij interviews de gast geregeld. Dan zou het raar zijn als wij die foto met andere media zouden delen.”

Geen klachten

Ook Mediahuis Limburg, dat niet met de NVJ heeft gesproken, herkent zich niet in het beeld dat de NVJ schetst. “Wij keken wel een beetje op toen we in december een brief van de vakbond kregen”, stelt Roy op het Veld, hoofdredacteur van De Limburger.

“We hadden onze fotografen toen toevallig net over de vloer gehad voor een bijeenkomst, waarbij we geen enkele klacht over de tarieven hebben gehoord. Naar aanleiding van de actiedag heb ik opnieuw her en der gepolst, maar er blijkt niets van onvrede of actiebereidheid.”

Uit de eigen achterban van de NVJ klinkt ook commentaar. Critici menen dat de vakbond te laat in actie is gekomen, pas nu de markt totaal is verstoord. Bovendien zet de NVJ de gehele fotojournalistiek in haar hemd, door te tonen dat er fotografen zijn die voor een paar tientjes op pad gaan. Ze stelt dat een deel van de beroepsgroep weigert te werken voor zulke lage tarieven.

Secretaris García López kent en begrijpt de kritiek, maar hoopt het tij alsnog te kunnen keren. Het ANP zegde in ieder geval al een tariefverhoging van 5 procent toe. “Al hebben we daar nog veel vragen over. Wanneer het protest is geslaagd? Als de actievoerders tevreden zijn. Het publiek en de media moeten beseffen dat fotojournalisten vakmensen zijn, die netjes moeten worden betaald en behandeld.”

Het publiek en de media moeten beseffen dat fo­to­jour­na­lis­ten vakmensen zijn, die netjes moeten worden betaald en behandeld

Rosa García López

‘Mijn werk geeft me veel, maar geen geld’

De beelden van Fleur Wiersma zijn onder andere afgedrukt in Trouw en de Volkskrant.

“Net heb ik je verteld dat ik voor een fotoserie in de Volkskrant 50 euro per beeld heb gekregen. De reeks bestond uit elf foto’s, die ik op vier verschillende dagen heb geschoten. Maar ik heb ook van tevoren toestemming moeten regelen en heb de beelden daarna thuis geselecteerd en bewerkt. Het leverde dus niet zo veel op.

Fleur Wiersma © -

Ik bel je nu terug omdat ik mij kwetsbaar voel. Niet dat ik die woorden wil terugtrekken, maar ergens ben ik toch bang dat de Volkskrant mij niet meer belt als ze dit lezen. En dat zou ik heel erg vinden, want ik heb zoveel plezier in mijn werk als fotojournalist. Het geeft me veel, maar geen geld.

Die angst van mij is natuurlijk precies de reden dat deze actiedag zo belangrijk is. Het probleem is dat fotografen zich als zzp’er in een wereld van machtige nieuwsorganisaties niet veilig voelen om te onderhandelen. En daarom zijn de tarieven zo laag.”

‘Het eigen karakter van de kranten is verdwenen

Werry Crone maakt foto’s voor Trouw.

“Maar liefst 24 jaar was ik in dienst bij Trouw. Ik was als het ware het fotografisch gezicht van de krant, Trouw onderscheidde zich met onder meer mijn fotostijl. Maar eind 2010 zette de krant mijn vaste contract om in een freelance-overeenkomst. Net als mijn collega’s werd ik ontslagen, vaste dienstverbanden bestaan niet meer in de fotojournalistiek.

Werry Crone © -

Dat zie je in de kranten, vind ik. Het eigen karakter is verdwenen. Dezelfde gratis beelden van organisaties en pr-bureau’s worden nu in en op alle media gepubliceerd. En fotojournalisten hebben door de lage tarieven minder tijd voor een foto, het is snel klikken en door naar een volgende klus.

‘Vroeger was alles beter’, van die school ben ik niet, maar ik vind het jammer dat kranten zich niet langer onderscheiden met fotografie. De originaliteit is verdwenen, alsook de diepgang en kwaliteit. En dat terwijl daar volgens mij juist behoefte aan is, in de overweldigende beeldcultuur waarin we leven. Iedereen maakt foto’s, maar aan goede fotojournalistiek hangt een prijskaartje.”

Ik ben nu genoodzaakt om bij te beunen

Ron Magielse fotografeert onder meer voor BN/De Stem, Brabants Dagblad en de PZC.

“Ik zit zo’n vijftien jaar in het vak. In die periode is de fotojournalistiek veranderd. Het werd steeds moeilijker om rond te komen als persfotograaf. Sinds een jaar of vijf is het zelfs onmogelijk. Ik ben genoodzaakt om bij te beunen, maak ook foto’s voor bedrijven en stichtingen.

Ron Magielse © Peter van Hal

Bij de krant krijg ik voor een opdracht 34,50 euro. Soms ben ik daarvoor uren op pad. Niet alleen het tarief, ook het aantal opdrachten is afgenomen. Terwijl ik twee jaar geleden nog zo’n honderd keer per maand werd gebeld, krijg ik nu tussen de vijftig en zestig opdrachten.

Kranten gebruiken nu vaak gratis materiaal, dat de organisatie van een evenement aanlevert. Ze zoeken in beeldbanken of laten de verslaggever een fotootje met hun smartphone schieten.

Maar stoppen? Daar moet ik niet aan denken. Ik wil dit vak zo lang mogelijk beoefenen. Mijn hart ligt bij de fotojournalistiek. Wat is er nu mooier dan met je rugzakje op pad te gaan, op zoek naar nieuws?”

Lees ook:

Fotograaf Werry Crone ontdekte een nieuwe, oer-Hollandse trend: de partytent

Fotograaf Werry Crone zag ’m ineens overal in het Hollandse landschap: de partytent. Daarin vieren we alles: van bruiloft en pensioen tot het kweken van de grootste pompoen.

De levenslessen van fotograaf Jan Banning: Ik heb een boodschap, ja

Internationaal gelauwerd fotograaf Jan Banning (62) werkt soms jaren aan fotoseries, zoals ‘Troostmeisjes’ en ‘Bureaucratics’, ambtenaren van over de hele wereld in hun volgepakte kantoortjes. 

Deel dit artikel

Afgedrukte foto’s leveren fo­to­jour­na­lis­ten uit de regio minimaal 42 euro op, stelt hij, landelijke kranten betalen fotografen zo’n 150 euro per opdracht, afhankelijk van de titel

Het publiek en de media moeten beseffen dat fo­to­jour­na­lis­ten vakmensen zijn, die netjes moeten worden betaald en behandeld

Rosa García López