Fladderend kind: wat betekent het?

cultuur

Justine Pardoen

Review

Een moeder maakt zich zorgen over haar zoon van bijna vier: ,,Hij wappert met zijn armen. Vooral als hij enthousiast is, maakt hij een soort vliegbeweging en buigt door zijn benen. De juf op de peuterspeelzaal vindt hem een stoorzender. Hij luistert slecht, duwt en slaat kinderen, maakt dingen stuk en gooit met zand naar de juf.'' De juf vermoedt een lichte vorm van ADHD, hyperactiviteit. ,,Wie herkent dit?'' vraagt de moeder.

Mieke reageert eerst voorzichtig: ,,Dat wapperen komt wel vaker voor bij heftige emoties of kwaadheid. Een kind staat dan even niet goed in contact met zichzelf. Meestal gaat het vanzelf over, voor de kleuterleeftijd.'' Maar dan durft ze het toch: ,,Je ziet het ook bij autistische kinderen en bij geestelijk gehandicapten.'' Ze raadt de ouders aan het kind te laten onderzoeken. Nog geen drie minuten later staat er weer een bericht van Mieke. ,,Wapperen komt ook voor bij kinderen waarbij niets aan de hand is, hoor. Mijn eigen zoon van twee doet het ook.''

Maar de overige moeders zijn opvallend eensgezind: de jongen moet worden onderzocht. Reijnate kent het wapperen, maar noemt het 'fladderen': ,,Als er niets aan de hand blijkt te zijn, weet je dat in ieder geval.'' Ook Ellen is stellig: ,,Laat uitzoeken wat dit kind heeft. Mijn zoontje had precies hetzelfde. Af en toe Oost-Indisch doof, zomaar slaan of duwen, onvoorspelbare driftbuien. En dat fladderen.''

Rutger Jan van der Gaag, kinder- en jeugdpsychiater in Ermelo, deelt de zorg van de ouders. ,,Natuurlijk kan niemand een diagnose stellen op afstand. Maar de combinatie bij deze jongen -zijn leeftijd, het rusteloze, agressieve gedrag, het fladderen- geeft aanleiding om alert te zijn. Het fladderen is niet het probleem, het is een signaal van iets.''

Het wapperen is vrij normaal, maar dan wel bij kinderen in de eerste twee levensjaren. Van der Gaag: ,,Een baby die z'n moeder aan ziet komen, kan van puur enthousiasme gaan fladderen. Kinderen kunnen het bij zeer heftige emoties langer doen. Je ziet het soms ook bij volwassenen, bij emoties zoals vreugde, kwaadheid of pijn: een symmetrische reactie met beide armen. Kijk eens bij een voetbalwedstrijd.''

Maar als het fladderen op driejarige leeftijd samengaat met driftbuien of onvoorspelbare agressie, is er mogelijk wel iets aan de hand. Van der Gaag: ,,Juist in het vierde levensjaar leren kinderen zich te verplaatsen in anderen. Hun spel verandert van 'naast elkaar' naar 'met elkaar' en ze krijgen plezier in groepsactiviteiten. Samen in een kring, samen zingen, dansen, spelen. Het is belangrijk dat een kind die ontwikkeling doormaakt voordat hij naar groep 1 gaat, anders wordt hij daar erg ongelukkig.''

,,Als kinderen op een peuterspeelzaal of crèche niet mee kunnen doen met de andere driejarigen, gaan ze zich ongemakkelijk voelen; onzeker, angstig zelfs. Soms uiten ze dat met agressief gedrag. Soms ook met een terugval in kinderlijker gedrag zoals het fladderen, op de tenen lopen of wiegen. Zodra een juf dit merkt, is onderzoek gewenst.''

Van der Gaag hecht veel waarde aan de eerste vermoedens van ouders dat er iets niet pluis is, maar ook aan de observaties van een ervaren juf op het kinderdagverblijf of de peuterspeelzaal. ,,Als ouders zich zorgen maken, is er bijna altijd wat aan de hand. Huisartsen willen dat wel eens wegwimpelen, maar zeker als ook de juf iets afwijkends opgemerkt heeft, raad ik ouders aan dan toch te vragen om een onderzoek. Je kunt eigenlijk alleen zien dat er wat mis is in de ontwikkeling van een kind als je heel goed weet wat normaal is. Juist de observatie van ervaren peuterleidsters kan van groot belang zijn om iets vroeg te ontdekken.''

Als autisme of een aan autisme verwante stoornis vermoed wordt, kunnen ouders volgens Van der Gaag als het beste op zoek gaan naar een multidisciplinair team met specialisten die bekend zijn met de manier waarop je de diagnose moet stellen: ,,Het is een langdurig proces, waarin met veel voorzichtigheid te werk gegaan moet worden.'' Per regio verschilt het waar die teams zijn, maar een goede plek om te beginnen is de website van de Nederlandse vereniging van autisme, waar ook telefoonnummers te vinden zijn van vrijwilligers die zelfs in het weekend de telefoon opnemen (www.autisme-nva.nl).

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie