Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Erger dan een echte verkrachting

Cultuur

Wilma Kieskamp

Review

Het komt voor dat mensen hun ouders beschuldigen van seksueel misbruik, om jaren later vast te stellen dat ze zich hebben vergist. Zo ook Kitty Hendriks. Bij haar was het een therapeut die haar de valse herinneringen aanpraatte. ,,In plaats van trauma's te verwerken, liepen we trauma's op.''

Kitty Hendriks weet het zeker: ze is in haar jeugd niet misbruikt door haar vader, niet door de beste vrienden van haar vader, en niet door hun hond. Ze is niet op geheimzinnige seksfeesten geweest in kelders met rode gordijnen. Daar liepen evenmin andere kinderen rond.

,,Het is gewoon niet waar, weet ik achteraf. Het zijn valse herinneringen, mij aangepraat door een therapeut die mij op dat moment helemaal in de macht had. En ik ben niet de enige die dit is overkomen. Er zijn er veel, veel meer. Maar uit schaamte durft bijna niemand ermee naar voren te komen, en hoeven therapeuten zich zelden te verantwoorden.''

Veel slachtoffers duwen twijfels bovendien liever weg, zegt Hendriks uit ervaring. ,,Dat het 'niet gebeurd is' is namelijk nauwelijks een opluchting. Dat wil je niet weten. Het is vreselijk om te moeten toegeven dat je bent gaan geloven in leugens die je eigen leven en dat van je ouders hebben verwoest. Hoe moet je de beschuldigden onder ogen komen? Of zelfs degenen die je altijd zo gesteund hebben?''

Kitty Hendriks (38) schreef een boek over haar ervaringen en opende een website met informatie voor lotgenoten. Zij hoopt dat daardoor ook andere vrouwen afscheid kunnen nemen van valse herinneringen. 'Vaag verleden' is het eerste boek dat vanuit het perspectief van de patiënt vertelt hoe riskant het is als een therapeut gefixeerd raakt op het opsporen van seksueel misbruik. Vooral in de jaren negentig hebben sommige therapeuten zich daarbij vergaloppeerd -met rampzalige gevolgen voor hun patiënten.

Hendriks ging vier jaar geleden in therapie omdat ze weerbaarder wilde worden. ,,Ik was door een huisgenoot verkracht en had als puber ook wat vervelende ervaringen gehad. Eerdere therapieën hadden niet geholpen om herhaling te voorkomen. Juist daarom was ik bereid bij deze laatste therapeute heel ver te gaan, en de vreemdste aannames te geloven. Daarin was ik niet de enige. In mijn therapiegroep zaten allemaal vrouwen die eerder seksueel waren misbruikt. Maar in plaats van die trauma's te verwerken, liepen we in therapie nieuwe trauma's op, nog grotere. De valse herinneringen die ze mij heeft aangepraat waren erger dan de echte verkrachting. Je bent nu verkracht in je ziel.''

De therapeute -die geen erkende opleiding had en niet geregistreerd was- zei al bij de eerste sessie dat Kitty slachtoffer moest zijn van satanisch ritueel misbruik. Dat kon ze zien: 'Je lichaam heeft het me al verteld'.

,,Uit allerlei signalen leidde zij af dat ik als baby en kind door een hele sekte was misbruikt. Aan de manier waarop ik een glas water dronk, zag zij bijvoorbeeld dat mijn 'zuigreflex' was verstoord. En dat was dan het bewijs dat ik als baby oraal was misbruikt. Op het laatst ga je het zelf geloven. Ik kreeg zelfs levensechte 'herbelevingen'. Of neem de krantenartikelen die mijn vader had verzameld over het bestaan van valse herinneringen. Hij was gealarmeerd omdat ik hem een brief had geschreven. Dat mapje was het bewijs dat hij mij had misbruikt. Hij was zich immers vast aan het indekken? Zo had de therapeute overal een verklaring voor. Maar op weg naar het treinstation, na afloop van weer een sessie, begon de twijfel vaak toch te knagen.''

Na twee jaar therapie zat Kitty Hendriks in de WAO, had ze het contact met haar ouders en vrienden verbroken en voelde ze zich ellendiger dan ooit. Ze durfde niemand meer te vertrouwen. ,,De therapeute was mijn enige houvast. We dweepten met haar. Ze wilde dat ook; achteraf teruglezend in mijn dagboeken denk ik dat zij vooral uit was op macht.''

Samen met twee andere vrouwen stapte Hendriks na een incident uit de therapiegroep: de man van de therapeute was naar bed gegaan met een van de patiëntes. Ze dienden een klacht in bij de inspectie. ,,We moesten het onderbouwen en zetten alles op een rij. Opeens zei een van de andere vrouwen: 'Ik ben niet ritueel misbruikt'. De andere vrouw durfde toen ook te bekennen dat ze nooit had geloofd dat haar opa haar had misbruikt. Ik herlas mijn dagboeken en ontdekte dat alle nieuwe 'herinneringen' mij waren aangereikt door de therapeute. Ze waren vals. Mijn leven lag voor niets in puin. Gelukkig heb ik tenminste het contact met mijn ouders kunnen herstellen. Ik zie hen weer regelmatig.''

De klacht tegen de therapeute is gestrand; de inspectie kan alleen stappen nemen tegen reguliere, geregistreerde hulpverleners. Een schadeclaim indienen via de rechter bleek niet haalbaar. ,,Er is niets vastgelegd van de therapie. Geen dossier, geen verslagen. Bewijzen dat je door de therapie ziek bent geworden, is bijna onmogelijk'', zegt Hendriks.

Haar verhaal is geen geïsoleerd geval, zegt zij. In twee eerdere therapieën die Kitty Hendriks volgde, trof zij ook al therapeuten die ervan overtuigd waren dat haar vader haar misbruikt moest hebben. ,,Ik geloofde het zelf niet, mijn vader ontkende het. 'Dat doen daders altijd', antwoordde de therapeute. Ze ging er in elk geval niet verder naar graven. Maar ik heb toen wel het contact met mijn vader verbroken, iets waar ik achteraf enorme spijt van heb.''

Op haar website hebben zich al zo'n tien vrouwen gemeld met vergelijkbare ervaringen. Daar zijn ook vrouwen bij die bij reguliere, gediplomeerde therapeuten in behandeling zijn geweest, zegt Hendriks. Bijvoorbeeld bij een riagg of in een psychiatrische kliniek. Niemand weet precies hoeveel vrouwen het slachtoffer zijn geworden van gevaarlijke therapieën. Hendriks vreest dat het er honderden zijn. ,,Bij een werkgroep van vals beschuldigde ouders hebben zich al driehonderd families gemeld. Op basis van wat ik nu allemaal weet ben ik bang dat in al die gevallen de aanklacht nergens op slaat. Het is niet gebeurd. Maar wie durft het toe te geven?''

Deel dit artikel