Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Elke week Haydn: dat is beslist geen straf

Cultuur

Peter van der Lint

Haydn maakte van foppen zijn handelsmerk © ANP
Klassiek & Zo

Laatst vroeg een bezorgde collega aan me: 'Hoe is het met Haydn?' Wellicht een wat rare vraag, want ik ken de componist uiteraard niet persoonlijk, en bovendien is hij al 209 jaar dood. 

Maar ik begreep de vraag direct. In november 2016 schreef ik hier op deze plek over Haydn. Ik was toen net begonnen aan mijn nieuwe functie van eindredacteur op de krant. Twee jaar lang ging ik stukken van anderen redigeren, zonder daarbij de muziek en het schrijven erover geheel uit het oog te verliezen. Dat laatste is gelukkig gelukt tot nu toe, en dat eerste overigens ook.

Lees verder na de advertentie

In die bewuste column stelde ik mezelf gerust met de constatering dat die twee jaar zo om zouden zijn. Twee jaar stond immers gelijk aan slechts 104 weken, precies de hoeveelheid symfonieën die Haydn heeft gecomponeerd. Zoals een gevangene in zijn cel de weken afstreept, zo zou ik tijdens mijn eindredactie-periode elke week een cd met een symfonie van Haydn opzetten. Die vergelijking is niet negatief bedoeld, want het elke week beluisteren van een Haydn-symfonie is beslist geen straf, net zomin als werken op de eindredactie trouwens.

Dus de ietwat bezorgde vraag 'Hoe is het met Haydn?' was eigenlijk een verkapte manier om te vragen hoe lang ik nog op de eindredactie moet doorbrengen. Nou, ik ben inmiddels aanbeland bij symfonie 64. Nog 40 te gaan dus, al klopt dat ook weer niet helemaal, maar daarover zometeen.

Vroeger dacht men dat Haydn geboren was op 1 april, de dag waarop men mensen fopt. Eigenlijk best jammer dat die datum later 'gecorrigeerd' werd naar 31 maart, want als er één componist is die van het foppen zijn handelsmerk heeft gemaakt, dan is het Haydn. In elke symfonie zet hij je op het verkeerde been; vanwege een onverwachte toonsoort, een rare wending, een onregelmatig ritme, een plotse pauze. Die fop-momenten leverden de symfonieën leuke bijnamen op. Er zijn weinig symfonieën die zo gretig met bijnamen gelabeld zijn als die van Haydn.

Heerlijk bij Haydn

Neem nou nummer 64, waar ik dus nu bij aanbeland ben. Daar heeft Haydn zelf als bijnaam 'Tempora Mutantur' boven gezet. Wat zoveel wil zeggen als: 'Tijden veranderen'. Overdrachtelijker: 'Het tempo staat op losse schroeven'. En dat zou dan slaan op de rare, hortende afsluitingen van de melodie in het langzame deel. Daar stokt de puls abrupt.

In mijn oorspronkelijke berekeningen heb ik overigens de twee ongenummerde symfonieën in Bes over het hoofd gezien. Ze zijn later aan het oeuvre toegevoegd en worden aangeduid als Symfonie 'A' en Symfonie 'B'. Daar gaat mijn mooie afstreepmodel.

Nu zou ik natuurlijk voor de 40 resterende weken naar de 40 symfonieën van Mozart kunnen overstappen, maar dat voelt een beetje als verraad richting Haydn. Overigens zou ik dan ook in de problemen zijn gekomen. In Mozarts symfonische oeuvre ontbreekt namelijk nummer 37. Die vroeger aan hem toegeschreven symfonie bleek uiteindelijk van Michael Haydn te zijn - de broer van, inderdaad.

Nee hoor, we blijven heerlijk bij Haydn. Veel van de symfonieën kende ik al, maar het was desondanks een hele ontdekkingsreis. Ik schreef het al eens eerder: Haydn weet me altijd op te beuren. Dus als ik moe of in mineur thuiskom, zorgt Haydn voor licht. Ook na een zware dag eindredactie.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Hier meer edities van Klassiek & Zo.

Deel dit artikel