Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ekaterina Levental droomde van sterven op het toneel

Cultuur

Sandra Kooke

Ekaterina Levental, harpiste én zangeres: 'Dromen drijven ons voort, geven hoop'. © RV
Interview

Ekaterina Levental vluchtte als kind vanuit de Sovjet-Unie naar Nederland. Over haar leven als vluchteling heeft ze twee voorstellingen gemaakt met een hoofdrol voor klassieke muziek. 'De emoties van een vluchteling zijn voor iedereen invoelbaar.'

Acht jaar is ze als haar vader, een fluitist in een orkest, haar meeneemt naar het opera- en ballettheater van Tasjkent. Tijdens de voorstelling zit ze in de orkestbak, naast de harp. Daar ontstaat haar droom: later wil ze ballerina of zangeres worden. Want dan mag ze op het toneel sterven van liefde.

Lees verder na de advertentie

Ekaterina Levental is nu een volwassen vrouw van 41, harpiste én zangeres. In de voorstelling 'De Weg', die ze sinds enige tijd door heel Nederland opvoert, vertelt, zingt en danst ze haar levensverhaal, beginnend bij dat achtjarige meisje in de Sovjet-Unie, dat droomt van een leven vol schoonheid en romantiek.

Antisemitisme

Het werkelijke leven was een stuk minder mooi. "Die droom had ik nodig als kind", vertelt Levental. "De kunst gaf me de mogelijkheid te ontsnappen aan het gewone leven dat bestond uit ruzies thuis, armoede en antisemitisme. Vooral toen de Sovjet-Unie uiteenviel, van 1988 tot 1990, werd het moeilijk. Iedereen leed honger, er lag niets meer in de winkels. Op dat moment begon men iets tegen ons Joden te hebben."

Ik wilde een voorstelling maken omdat ik zocht naar begrip

Ekaterina Levental

Toen besloot de familie op zoek te gaan naar een beter bestaan. Na een lange, moeilijke weg vond Levental dat uiteindelijk in Nederland. En daarover gaat haar verhaal, dat ze in 'De Weg' vertelt en illustreert met muziek van onder anderen Rossini, Rachmaninov, Beethoven en Sjostakovitsj.

Hartverwarmende reacties

Het is wonderlijk om te zien wat er met het publiek in de kerkjes, kleine theaters en andere zaaltjes gebeurt als Levental die donkere, versleten jas aantrekt en met een koffer in de hand op reis gaat; hoe stil het wordt als ze een aria zingt of de eerste tonen van een lied op de harp aanslaat. De hartverwarmende reacties van haar meestal niet klassiek geschoolde publiek beschouwt Levental als een 'groot cadeau'.

"Ik wilde een voorstelling maken omdat ik zocht naar begrip. Zelf voel ik mij altijd het meest geraakt als iemand eerlijk, open is. Ik dacht: als ik ooit de kans krijg om iets op het toneel te doen, wil ik mezelf open, met alle intieme details, laten zien. Natuurlijk is niet iedereen een vluchteling, maar de emoties die ik had, zijn voor iedereen invoelbaar. En dié wilde ik overbrengen. Daarom hebben we gezocht naar muziek die de emotionele staat van de scènes verklankt."

'De Weg' eindigt positief. Op het politiekantoor in de Amsterdamse Warmoesstraat ontmoet de familie Levental de eerste mens met oog voor haar: een politieman die vraagt of de familieleden honger hebben. "Sommigen hebben kritiek op dit positieve einde, omdat Nederland er wel heel goed vanaf komt. Maar dit is mij echt overkomen, hier werden wij voor het eerst als individuen gezien. Ik ben enorm dankbaar dat ik nu iets terug kan geven aan Nederland."

Als kind had ik het echt nodig om te vluchten in mijn fantasie

Ekaterina Levental

Deel twee

En nu is er ook 'De Grens', een tweede voorstelling die ze met haar partner Chris Koolmees maakte over haar ervaringen. Dit keer in het asielzoekerscentrum, waar het wachten en de afhankelijkheid opnieuw begonnen. Levental: "Steeds weer vroeg het publiek: hoe ging het verder na het politiebureau? Daarom zijn we maar op dezelfde manier een tweede deel gaan maken. Maar deze voorstelling is pijnlijker. Dit keer geen romantische dromen, wel mannen die met mij, een zestienjarige, wilden trouwen. Er zit ook een echte #MeToo-ervaring in. Voor mij is het belangrijk om Nederlanders deze spiegel voor te houden. Want dit laat een heel andere kant van Nederland zien."

In beide voorstellingen speelt het dagdromen over een beter leven een grote rol. Levental: "Als kind had ik het echt nodig om te vluchten in mijn fantasie. Maar ik denk dat we het allemaal nodig hebben. Iedereen balanceert toch tussen droom en werkelijkheid? Dromen drijven ons voort, geven hoop."

Toen Levental dan eindelijk haar verblijfsvergunning had, werd het tijd dat ze haar droom omzette in werkelijkheid. Maar eerst begon ze een studie harp in Enschede, Detmold en Lyon. Ze had al werk als harpiste toen ze besloot toch haar grote jeugddroom te verwezenlijken: zingen. Levental: "Die zangstudie heb ik mezelf cadeau gedaan. Want dit was wat ik altijd wilde."

Inmiddels woont ze 25 jaar in Nederland en heeft ze één paspoort: het Nederlandse. En hoe staat het nu met het sterven op toneel? "Dat gaat heel goed. Ik zing nu 'La voix humaine' van Poulenc. Dat is één grote sterfscène. Maar ik zou het best nog vaker willen doen."

De voorstelling De Grens speelt zondag 27 mei op de Operadagen Rotterdam. La voix humaine is 7 juni op het Oranjewoud Festival te horen. Info: www.ekaterina.nl

Lees ook: Hoeveel rek zit er in de opera?

Wat is dat toch met opera? Waarom hecht men zoveel waarde aan dat begrip? Op bijna alles waar tegenwoordig een beetje zang en muziek in zit wordt het label 'opera' geplakt. In Rotterdam is nu zelfs een heus festival aan de gang, waar strikt genomen geen enkele opera op het programma staat. 

Deel dit artikel

Ik wilde een voorstelling maken omdat ik zocht naar begrip

Ekaterina Levental

Als kind had ik het echt nodig om te vluchten in mijn fantasie

Ekaterina Levental