Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een wandeling door de heuvels van Arnhem voelt exotisch, maar bijt wel in de kuiten

Cultuur

Johan Nebbeling

© Johan Nebbeling
Het mooiste Nederland

De heuvels geven Arnhem een exotisch tintje. Een wandeling langs monumenten buiten het centrum voel je in je kuiten.

Zo sta ik nog voor Sjonnie’s Bar in de ‘krachtwijk’ Presikhaaf, zo beklim ik via een smal steil pad de rustieke hellingen van de Paasberg. Boven geeft de blik op de rode pannendaken van de gelijknamige wijk me het gevoel of ik in de glooiende heuvels van Luxemburg sta. Met zijn hoogte van 44 meter boven NAP is de Paasberg weinig meer dan een flinke molshoop, maar ook kleine hoogteverschillen geven een Nederlandse stad al snel een licht exotisch tintje.

Lees verder na de advertentie

Mijn wandeling voert me door de groene, heuvelachtige buitenwijken ten noordenoosten van de Arnhemse binnenstad. De verhogingen in het landschap die hier 150.000 jaar geleden zijn ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijd, het Saalien, vormen het decor van de ‘Geitenpadwandeling’. De echte bergwandelaar lacht om de hoogteverschillen en stijgingspercentages van deze wandeltocht, maar toch bijt het bestijgen van de Galgenberg, de Waterberg en de Braamberg soms flink in de kuiten. En passant voert de route langs tal van Arnhemse bouwkundige monumenten.

Bij helder weer kun je tot ver in Duitsland kijken

In park Presikhaaf koesteren de studenten van Hogeschool Arnhem Nijmegen, een onderwijsinstituut met 33.000 leerlingen, zich in de zon van weer een opvallend warme lentedag. Op het terras van het T-huis, een voormalig betonnen NS-gebouw, doen bezoekers zich te goed aan witte wijn en speciaalbier. Via het prachtige park van het negentiende-eeuwse landgoed Bronbeek, sinds 1859 onderkomen voor (Indische) veteranen en museum over ‘Ons Indië’ en de daarop volgende beklimming en afdaling van de Paasberg kom ik bij De Witte School.

Modelarbeiderswijk

Daar ontmoet ik een oude bekende, zij het niet in levenden lijve: professor Arnold Heertje, wiens leerboek ‘De kern van de economie’ honderdduizenden twintigste-eeuwse scholieren in het geheugen is gegrift. Heertje, oud-leerling van De Witte School, maakte zich sterk voor de herbouw van het monumentale pand toen dat in 2005 was afgebrand.

Al van ver dient zich het poortgebouw van Geitenkamp aan, de modelarbeiderswijk uit 1918, opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School. Het is slechts een van de liefst 449 gemeentelijke monumenten in de wijk. De bewoonster, die net naar buiten komt om haar hond uit te laten, noemt zichzelf omomwonden ‘een bofkont’.

Via de poort kom ik op een omsloten plein met winkeltjes en woningen dat de sfeer van een dorpsplein oproept, al doet de aanblik van al het geparkeerde blik daar afbreuk aan. Aan de muur van de fietsenzaak hangt een nimmer eerder door mij gespotte binnenbandautomaat.

Geitenkamp en het aangrenzende Monnikenhuizen zijn nog echte arbeiderswijken, waar het leven zich, zeker op een dag als vandaag, op straat afspeelt. Dit is de thuisbasis van voetbalclub Vitesse. Oudere bewoners genieten van de zon op hun stoepje, een vader laat zijn kinderen touwtjespringen.

© Johan Nebbeling

Geitenpadroute

Ik klim naar Hoogte 80, wat met zijn 77,5 meter boven NAP doorgaat voor het hoogste punt van Arnhem maar dat feitelijk niet is (de Galgenberg en Waterberg zijn een paar meter hoger). Vandaag is het heiig, maar bij helder weer kun je tot ver in Duitsland kijken. Twee scholieren op een bakstenen muurtje roken loom een joint, keuvelend over hun aankomende examen.

Sinds haar frietkot is opgenomen in de Geitenpadroute ziet de eigenaresse van snackbar De Saks, die op het terras voor haar zaak een cola drinkt, haar klandizie stijgen. Haar specialiteit: eigengemaakte kroketten en handgesneden friet.

Na jaren van leegstand is de Van Saksen Weimar Kazerne omgetoverd tot woon-, werk-, en cultuurcentrum. Kinderen spelen op een houten speeltoestel in de vorm van een tank op het voormalige exercitieterrein.

Op de benedenverdieping van De Steenen Tafel, een in Amsterdamse Schoolstijl gebouwde watertoren, is een gelijknamig restaurant gevestigd. De watertoren zelf is buiten gebruik en staat te koop voor 350.000 euro.

Achter de ranke, witte synagoge (uit 1853) van de van oorsprong Joodse begraafplaats Moscowa staan de oude grafstenen scheef en bemost. Moscowa op de hellingen van de Waterberg is ook een algemene dodenakker met ruim 20.000 graven, waaronder die van voetballer Henk Bosveld, politica Ien Dales en cabaretier Wim Kan. Het oorlogsmonument De Pleuranten is indrukwekkend en aangrijpend.

© Johan Nebbeling

In de Catharina van Rennesstraat staan noodwoningen uit 1947 die al lang gesloopt hadden moeten zijn, maar nu een monumentenstatus hebben. Ik beklim opnieuw een Arnhemse ‘berg’, de Braamberg, en loop op de top tegen het piepkleine kerkje ‘Onze Lieve Vrouwe en Al Haar Engelen’ met 35 zitplaatsen aan, gebouwd in vroeg-Romaanse stijl naar een ontwerp van Gerrit Feenstra.

Het is in gebruik bij de Vrij-Katholieke Kerk, een kleine, van de paus onafhankelijk katholieke gemeenschap.

Het lidmaatschap van dit kerkgenootschap sterkt niet alleen de geest; de leden moeten, gezien de straffe klim die vereist is om de wekelijkse eredienst bij te kunnen wonen, ook over een ijzeren lichamelijke conditie beschikken.

Buiten de binnenstad

De Geitenpadwandeling (14 kilometer) is een van de tien wandelingen uit de gids ‘Wandelen buiten de binnenstad van Arnhem’, een uitgave van Gegarandeerd Onregelmatig (Rob Wolfs en Bart van der Mark, € 16,95). De wandeling is minder geschikt voor mensen die slecht ter been zijn. Horeca onderweg onder meer bij T-huis in park Presikhaaf, snackbar De Saks aan de Weg achter het bos en het theehuis van begraafplaats Moscowa.

Meer info: gegarandeerdonregelmatig.nl

Deel dit artikel

Bij helder weer kun je tot ver in Duitsland kijken