Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een omarmende 'Zauberflöte'

Cultuur

Peter van der Lint

Lotte de Beer © Hollandse Hoogte / Joost van den Broek
Column

Het maakt niet uit waar je 'Die Zauberflöte' van Mozart ziet, ook niet of het in een moderne dan wel traditionele enscenering is. Altijd en overal is er ongemakkelijk gelach in de zaal bij de tekst: 'Ein Weib tut wenig, plaudert viel'. 

En dat is dan nog een van de minder denigrerende opmerkingen over vrouwen in het libretto, waarin ook de zwarte medemens flink onder uit de zak krijgt. 'Jouw inborst is zo zwart als je gezicht', voegt de 'wijze' hogepriester Sarastro zijn slaaf Monostatos toe. In veel voorstellingen worden veel van die tenenkrommende gesproken dialogen tegenwoordig geschrapt. Maar regisseur Lotte de Beer van Operafront gaat het anders aanpakken.

Lees verder na de advertentie

Aan de kaak stellen

Vanavond begint in debatcentrum De Balie een intrigerend project dat uiteindelijk wellicht - niets ligt nog vast - zal leiden tot een nieuwe versie van de opera waarin discriminatie en racisme aan de kaak worden gesteld. Het begon in het hol van de leeuw, in het Theater an der Wien, waar De Beer gevraagd was om een nieuwe enscenering van 'Die Zauberflöte' te maken. De dirigent daar wilde per se alle dialogen in ere herstellen en dus paste De Beer haar concept daarop aan.

'Ik weet dat ik een glibberig pad opga in deze tijden van pro-Zwarte Piet-meutes'

"In de opera zit een happy end", zegt De Beer, "alleen mag de helft van de personages daar niet aan mee doen. Hoe happy is dat? Ik wilde dit in mijn enscenering thematiseren, maar bij de presentatie ervan had ik mijn eerste zin nog niet eens afgemaakt of de dirigent onderbrak me met de mededeling dat hij dat niet zou accepteren. Ik voelde me in de discussie, inclusief geschreeuw, als Clinton in debat met Trump. Daar zat ik als vrouw, samen met mijn zwarte decorman, en het voelde als een metafoor voor de opera zelf: de witte wijze dirigent die vrouwen en zwarten terechtwijst. Uiteraard won de beroemde dirigent en werd ik de deur gewezen.

"Met mijn club Operafront doen we dingen die elders niet kunnen. Deze 'Zauberflöte' kon in Wenen niet, en dus kreeg ik het idee om het zelf aan te pakken. Ik weet dat ik een glibberig pad opga in deze tijden van pro-Zwarte Piet-meutes. Iemand verweet me na mijn productie van 'Caliban' dat ik een racistische karikatuuur van het personage had gemaakt. Ik had dat niet mogen doen, want het was immers Shakespeare. En daarom moet je er dan afblijven?

'Theater is goedkoper, als je experimenteert met opera loop je het gevaar duizenden euro's weg te gooien'

Stoeien

"Het is absoluut niet mijn bedoeling om Mozarts opera op te schonen of 'Die Zauberflöte' in de ban te doen. Maar we moeten niet in de kramp schieten dat Mozart en Shakespeare heilig zijn en dat je daar dus niet aan mag komen. Ik wil gaan stoeien met het materiaal, creativiteit aanspreken, zonder dogma's en met een open einde. In gesproken theater is zoiets veel makkelijker. Hoeveel tegendraadse versies hebben we al niet gehad van 'Het temmen van de feeks'? Maar theater is goedkoper, als je experimenteert met opera loop je het gevaar duizenden euro's weg te gooien."

"We zitten met z'n allen gevangen in een systeem. We moeten ons steeds maar voorstellen dat Wagners Isolde 15 jaar is, maar dan kan ze dus ook best zwart zijn. Met vijf schrijfsters gaan we vijf dagen aan de slag met de tekst en misschien komen we met een aangepaste 'Zauberflöte' - niet als vervanging, maar als discussiepunt. Vanavond een debat en op 21 en 22 april presenteren we vier stukken van 20 minuten in het Compagnietheater te Amsterdam. Ik hoop dat dit het begin is voor het laten herschrijven van de opera. Er zijn al Europese partners geïnteresseerd."

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees hier meer artikelen die hij schreef. 

Deel dit artikel

'Ik weet dat ik een glibberig pad opga in deze tijden van pro-Zwarte Piet-meutes'

'Theater is goedkoper, als je experimenteert met opera loop je het gevaar duizenden euro's weg te gooien'