Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een nieuwe taalvorm ontwaart zich

Cultuur

Peter-Arno Coppen

'Uit het woeste landschap van de Himalaya's ontwaart zich een dynamische wereld die schippert tussen traditie en moderniteit.' © EPA
Taal

Een opmerkzame lezeres signaleert in Trouw van 10 februari de zin 'Uit het woeste landschap van de Himalaya's ontwaart zich een dynamische wereld die schippert tussen traditie en moderniteit'. "Kan een landschap zich ontwaren?", vraagt zij zich af.

Als taalkundige moet je nooit denken dat je het beter weet dan de feiten

Lees verder na de advertentie

Mijn eerste neiging was om 'nee' te antwoorden. Het zit niet in mijn eigen taalgevoel om 'ontwaren' wederkerend te gebruiken, en de lezeres zal haar vraag ook ongetwijfeld een beetje retorisch bedoeld hebben. Je bent zelfs geneigd om meteen 'Contaminatie!' te roepen, en te veronderstellen dat de schrijver 'zich ontvouwen' en 'ontwaren' door elkaar heeft gehaald.

Als taalkundige moet je echter nooit denken dat je het beter weet dan de feiten, en je moet al helemaal oppassen met het veronderstellen van allerlei analogieën, want als er nou iets taalkundig drijfzand is, dan is het wel analogie.

Dus ik zoek het even op. Wat blijkt? 'Zich ontwaren' komt de laatste tijd (zo ongeveer vanaf 1980) wel vaker voor, ook in kranten en boeken. Niet zo heel vaak (op internet een paar honderd keer), maar genoeg om je aan het denken te zetten.

Het woord 'ontwaren' zelf klinkt trouwens wel een beetje ouderwets, maar het bestaat pas ongeveer sinds 1800, en het is gevormd uit 'ont-,' dat het begin van iets aangeeft (zoals in 'ontbranden'), en 'ware', dat 'oplettend' betekende (het zit ook in 'gewaarworden' en het Engelse 'aware').

Interessant is, dat een paar keer de combinatie 'laat zich ontwaren' of 'doet zich ontwaren' voorkomt ('Wat schok doet eilings zich ontwaren?'). Dat zou weleens de ontbrekende schakel kunnen zijn met 'zich ontwaren.' 

Elke dag bespreekt Peter-Arno Coppen of Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon een taalkwestie. Lees meer taalrubrieken op trouw.nl/taal.

Ook een prangende taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Als taalkundige moet je nooit denken dat je het beter weet dan de feiten