Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een mooie man spelen, hoe doe je dat? 'Lukt het niet, dan trek ik toch gewoon mijn shirt omhoog...'

Cultuur

Sandra Kooke

Bram van der Heijden: 'Ik train om mooier te worden en ik vind mezelf alleen maar lelijker worden.' © Reyer Boxem
Cultuurspecial

Trouw belicht aan de vooravond van het nieuwe culturele seizoen de man. Voor danser Uri Eugenio is het mannelijk lichaam zijn werktuig, voor schilder Rubens was het zijn inspiratie. Acteur Bram van der Heijden poogde zijn lijf ideaal te maken door hard te trainen. Voor romanpersonage Jude, vertolkt door Ramsey Nasr, is het een gewillig canvas om een leven lang lijden op af te reageren.

Hij vindt het nog steeds een vreemd idee. Straks speelt Bram van der Heijden (32) de beeldschone Dorian Gray, de jonge man die iedereen in katzwijm doet vallen als hij binnenkomt. "Aan het begin van het stuk praat een stel mensen over hoe mooi Dorian is. En dan kom ik op!" Hij giert van het lachen. "Ik werd daar best onzeker van. Ik dacht: ik ben helemaal niet mooi."

Lees verder na de advertentie

De eerste keer dat Van der Heijden besefte wat zijn rol inhield, was toen er pr-foto's voor de voorstelling moesten worden gemaakt. 'Zorg maar dat je een beetje in vorm bent', werd hem gezegd. Oké, was zijn reactie, dan ga ik trainen. December vorig jaar begon Van der Heijden drie tot vier keer per week onder begeleiding van een personal trainer in de sportschool te trainen.

Die armen! Als ik die zie, denk ik: Hè, ben ik dat? Zijn dat echt mijn armen?

Bram van der Heijden

Het resultaat is ernaar, blijkt als Van der Heijden een van de foto's laat zien die fotograaf Reyer Boxem onlangs van hem maakte. Hij wijst op zijn imposante schouders en bovenarmen. "Die blokjesbuik had ik al, door het handballen. Maar die armen! Als ik die zie, denk ik: Hè, ben ik dat? Zijn dat echt mijn armen? Ik moet het beeld dat ik van mezelf had, helemaal bijstellen."

Was je vroeger wel tevreden met je uiterlijk?

"Absoluut. Sterker nog, ik had heel lang alleen een klein spiegeltje in huis. Ik was er helemaal niet mee bezig. Maar nu is er iets veranderd. Ik train om mooier te worden en ik vind mezelf alleen maar lelijker worden. Als ik iemand in de sportschool met grotere armen zie, denk ik: en hoe vaak kom jij hier dan trainen, eikel. Dan hang ik in die apparaten van die domme bewegingen te maken en hoor ik een stem in me, die zegt: 'het moet meer zijn, je moet harder werken.'

"Ik heb voor de rol mijn hele leven aangepast, streber die ik ben. Ik eet gezonder, drink minder, ik laat een avond niet meer op zijn beloop gaan. Maar nu denk ik ook wel eens: En Bram dan? Mijn eigen leven? De volgende stap is nu om gas terug te nemen, weer een beetje normaal te doen.

"En dat mag ook. Toen ik de eerste repetitiedag hier kwam, moest ik op een sokkel gaan staan. Ik riep meteen: 'het is nog work in progress, ik ben er nog mee bezig'. Toen zei regisseur Christophe Coppens: 'Het is goed zo, maak je geen zorgen.' Het was helemaal niet zijn bedoeling geweest dat ik meer deed dan een beetje in vorm zijn. Maar ja, ze gaan in het stuk de hele tijd zeggen hoe mooi ik ben. Wat zou je dan zelf doen?"

Voor mij heeft schoonheid niets te maken met de gulden snede of zo, maar met hoe iemand in het leven staat

De voorstelling Dorian is gebaseerd op 'Het portret van Dorian Gray', een boek uit 1890 van de Ier Oscar Wilde. Een cultboek over een prachtige jongen waar een schitterend portret van wordt geschilderd. De jongen is jaloers op het portret dat nooit ouder zal worden of de tekenen van het leven zal dragen. Was het maar andersom, wenst hij. En dat gebeurt. Het portret wordt ouder en het gezicht toont de sporen van wreedheid en wellust, die passen bij het ontsporende leven dat Dorian leidt, tot een moord aan toe.

© Reyer Boxem

Van der Heijden komt terug van de repetitie met zijn handen en kleding vol verf. "De bewerking van Christophe Coppens volgt dat verhaal, inclusief het portret, maar speelt zich af in de kunstwereld. De wereld van het grote geld, de galeries en musea. Het stuk laat zien hoe mensen van iemand bezit nemen om er een slaatje uit te slaan. Dorian is bij ons een kunstenaar - ik sta dus de hele tijd te schilderen - en wordt een speelbal van een kunstverzamelaar, die opeens bepaalt dat hij een bijzondere kunstenaar is. Iedereen gaat voor hem door de knieën. Hij denkt dan dat hij het leven in de hand heeft, maar het is andersom. Hij wordt leeggetrokken door het succes."

Tot nu toe hadden we het over een mooie man worden, maar hoe is het om er een te spelen? Hebben mooie mensen een speciale manier van doen?

"Nee, iedereen is om een andere reden mooi. Voor mij heeft schoonheid niets te maken met de gulden snede of zo, maar met hoe iemand in het leven staat. Als iemand op een feestje geanimeerd staat te praten, word je daar naartoe gezogen. Ik vind het ook altijd schitterend als iemand zich kwetsbaar opstelt.

"Eigenlijk ben ik tijdens het spelen niet zo bezig met schoonheid. Dorian is dat in het begin ook niet. Hij is alleen verbaasd dat mensen zo op hem reageren als hij binnenkomt. Als hij het doorheeft, gaat hij er gebruik van maken. Dát kan ik wel spelen."

Het is een oud boek, maar het klinkt ook als een verhaal van nu.

"Ja, je hoeft jezelf alleen maar goed in de markt te zetten om waanzinnig beroemd te zijn. Kijk naar al die vloggers.

Jij speelde in de tv-serie 'Centraal Medisch Centrum'. Heb jij ook te maken met beroemd zijn?

"Nee, in Nederland zijn we te nuchter voor het verheerlijken. Bovendien, niemand kent mij. Met carnaval vroegen twee mensen of ze met me op de foto mochten. That's it. Ik zou er ook niet goed in zijn, beroemd zijn. Sommigen kunnen het wel, kijk naar actrice Romana Vrede. Zij gebruikt haar bekendheid om haar stem naar voren te brengen. Dat doet ze heel goed.

"Ik geloof wel dat veel in de schijnwerpers staan pittig kan zijn. Ik heb gezien dat mensen zo met instagram bezig waren om maar volgers te krijgen, dat ik dacht: zullen we gewoon even hier en nu zijn? Dat ik in Groningen werk en niet in Amsterdam, is op een bepaalde manier mijn redding. Ik vind het heel leuk om in de draaikolk te springen, maar af en toe moet je terug naar een nulpunt. Ik kom er steeds meer achter dat het geluk zit in een normaal leven. Het leven als acteur is al zo rijk, vol en passioneel."

Dan zijn we terug bij Dorian, die wel alles uit het leven wil halen en beroemd wil zijn. Is hij een sympathieke figuur?

"Ik vind van wel. Hij wordt verleid tot een beroemd leven en wil het dan proberen. Maar het is eigenlijk een bleue jongen, die denkt: wat krijgen we nou? Zou ik zo iemand kunnen zijn?"

Zijn schoonheid zit ook in zijn onschuld, beschrijft Wilde. Je hebt daar het goede paar blauwe ogen voor.

"Is dat zo? Dat soort dingen weet ik niet van mezelf. Dat is maar goed ook, want anders zou ik het de hele tijd inzetten en zou het zijn charme verliezen. Ik kom er wel achter dat ik steeds word gecast voor het liefste mannetje of de grootste eikel. Het leuke is dat in deze rol alles zit. Dorian begint als onwennig jochie, maar neemt op een gegeven moment het heft in handen en heeft dan schijt aan alles. Maar daaronder zit nog steeds die bleue jongen die het laat gebeuren.

"Om dat avond aan avond te kunnen spelen, moet ik er een bepaalde afstand toe hebben. Ik moet het zo beheersen dat ik elke keer andere afslagen kan nemen. Want als je helemaal vasthoudt aan wat je hebt ingestudeerd, leeft het niet meer. Zo werk ik. Ik vind het niet leuk om twee dagen hetzelfde te spelen, ik reageer op het moment. Dat is heerlijk, als het lukt. Het lukt natuurlijk niet altijd, maar dan trek ik toch gewoon mijn shirt omhoog of zet die onschuldige ogen op, haha. Hoewel, misschien heeft het publiek wel minder sympathie voor me omdat ik er zo 'goed' uitzie. Iemand die mooi is, daar zit geen drama in."

© Reyer Boxem

Maar in deze rol is de schoonheid het drama.

"Ja, uiteindelijk zegt Dorian: als iemand me nog één keer mooi noemt, stomp ik mijn tanden uit mijn bek. Schoonheid is niks. Het is geen talent of zo. De mens erachter, die onbedoeld zichzelf is, dat is interessant. Gewoon zijn is genoeg."

Is dat een wijsheid die je krijgt als je als acteur veel rollen hebt gespeeld?

"Natuurlijk gaat acteren veel over ego. Als acteur krijg je applaus, dat is strelend. Maar als je bij een personage te veel de acteur erdoorheen ziet, dan gaat het juist fout."

Maar ondertussen sta jij toch echt zelf op die sokkel.

"Ja, dat is maf. Het personage staat er, maar de acteur ook. Het heeft niets met mij te maken, maar ik zet me er wel voor in. En als ik dat niet voor 100 procent doe, slaat het nergens op, wordt het technisch geneuzel. En ja, je krijgt mijn lichaam te zien. Ik heb er toch niet voor niets zoveel voor gedaan?"

Mag je van jezelf nu weer biertjes drinken en lekker eten?

"Nog even niet. Ik ga zo meteen eerst trainen. Maar ik geniet daar nu meer van. Het is gezond, je krijgt er endorfine en dopamine van en voelt je beter. Ik denk dat ik het na deze voorstelling blijf doen. Het zorgt voor evenwicht en discipline in mijn leven. Dat is best fijn."

DORIAN van Noord Nederlands Toneel gaat 29 september in première en speelt tot en met 14 december door het hele land. Gastregisseur is de Belgische beeldend kunstenaar, ontwerper en regisseur Christophe Coppens. Hij ontwierp ook het decor en de kostuums. www.nnt.nl

Lees ook:

Het mannelijk lichaam als gewillig canvas om een leven lang lijden op af te reageren

Toneelgroep Amsterdam en Stadsschouwburg Amsterdam gaan samen verder als Internationaal Theater Amsterdam. Het eerste stuk dat ITA brengt, is de bewerking van 'Een klein leven', de uitzichtloze roman van Hanya Yanagihara. Ramsey Nasr speelt Jude. 'Speel maar eens een personage waarbij iedereen heeft zitten janken. Dat is niet bepaald plezierig.'

Bij Rubens hebben alle mannen een sixpack

De Vlaamse schilder Peter Paul Rubens liet zich inspireren door klassieke beelden van gespierde helden en (half)goden als Hercules. Alleen Bacchus de wijngod kreeg van hem een onderkin en 'pensbuik'.

Deel dit artikel

Die armen! Als ik die zie, denk ik: Hè, ben ik dat? Zijn dat echt mijn armen?

Bram van der Heijden

Voor mij heeft schoonheid niets te maken met de gulden snede of zo, maar met hoe iemand in het leven staat