Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een lege plek in het hart van Breda en de Bredanaars

Cultuur

Henny de Lange

Musicerende engel van het orgel, Atelier Pierre Cuypers, 1883 © Stichting Bisschoppelijk Museum
Wat moeten we zien in...

Elke week beschrijft Trouw een kunstwerk of museum dat u niet mag missen. Vandaag: de verdwenen kathedraal van Cuypers. 

Talloze kerken zijn er in ­Nederland gesloopt. Vooral in de jaren zeventig en tachtig werden ze in rap tempo afgebroken, onder meer vanwege het teruglopende kerkbezoek en dure onderhoud. Er zijn mensen die hun kerk of kathedraal nog altijd missen, merkte conservator Monique Rakhorst van Stedelijk Museum Breda, toen ze een tentoonstelling maakte over de Sint-Barbarakathedraal. 

Lees verder na de advertentie

In 1969 ging de slopershamer in deze imposante ­kathedraal van het bisdom Breda, iets meer dan een eeuw na de opening. Niet alleen in het hart van ­oudere inwoners, maar ook in de stad heeft de kathedraal een lege plek achtergelaten achter de Prinsenkade. De kerk was een vroeg werk van architect Pierre Cuypers, die ook het Rijksmuseum in Amsterdam ontwierp. 

Nu is er waardering voor de rijk gedecoreerde gebouwen van Cuypers, maar een halve eeuw geleden zijn veel neogotische kerken ­gesloopt

Waarom breek je een kathedraal af die zo belangrijk is geweest in de geschiedenis van de stad? Dat had mede met een veranderende smaak te maken, zegt Rakhorst. Nu is er weer waardering voor de rijk gedecoreerde gebouwen van Cuypers en worden ze in oude luister hersteld, met de restauratie van het Rijksmuseum als kroon op zijn nalatenschap. Maar een halve eeuw geleden ­zijn er veel neogotische kerken ­gesloopt. 

Warme voeten

De Barbarakathedraal was ook in slechte staat. Al snel na de inwijding zaten er scheuren in de pilaren en kwamen andere mankementen aan het licht. Die waren niet alleen te wijten aan de onervarenheid van de jonge architect, maar ook aan bezuinigingen tijdens de bouw. ­Oorspronkelijk zou de kathedraal drie torens krijgen, het werd er maar een. Het kerkbestuur vond warme voeten voor de parochianen belangrijker dan het architectonische ontwerp.

Een groot deel van de objecten in de kathedraal is wel bewaard gebleven. Twee van de vier panelen met engelen die zich boven het orgel ­bevonden, zijn op het nippertje van de sloop gered door Laurens Siebers. Ook andere (oud-)Bredanaars vertellen op de tentoonstelling wat de kathedraal voor hen heeft betekend, zoals kapelaan Pol Dogge die het mannenkoor leidde en muziek componeerde voor de kerk. Oud-parochiaan en beeldend kunstenaar Clemens Merkelbach van Enkhuizen, die tegenover de kerk opgroeide en er misdienaar was, legde zijn verbondenheid vast in tal van tekeningen en schilderijen. 

Naast de kostbare koormantel van zijde met goudlaken en de rijk gedecoreerde ciborie voor gewijde hosties, zijn deze dierbare herinneringen misschien wel de echte juweeltjes op deze tentoonstelling. 

De verdwenen kathedraal van ­Cuypers, t/m 3 maart in Stedelijk ­Museum Breda.

Benieuwd naar meer tips van Henny de Lange voor kunstwerken of musea die u niet mag missen? U vindt ze hier.

Deel dit artikel

Nu is er waardering voor de rijk gedecoreerde gebouwen van Cuypers, maar een halve eeuw geleden zijn veel neogotische kerken ­gesloopt