Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een kathedraal is letterlijk een kerk waar een bisschop zetelt

Cultuur

Ton den Boon

© anp
Taal

De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Parijs, beter bekend als de Notre-Dame, werd de afgelopen dagen in de media de beroemdste kathedraal ter wereld genoemd.

Een kathedraal is een bisschopskerk. Vroeger heette zo’n kerk soms een hoofdkerk, maar sinds het begin van de 20ste eeuw is kathedraal de gewone naam.

Lees verder na de advertentie
Van de paus wordt gezegd dat hij uitspraken ex cathedra kan doen, letterlijk betekent dat vanuit zijn bisschopsstoel

Mogelijk hebben onze voorouders het woord kathedraal ontleend aan het Frans, waarin cathédral een verkorting is van église cathédrale (kathedrale kerk). Het is echter ook mogelijk dat kathedraal in onze eigen taal is ontstaan als verkorting van wat rond 1500 een cathedrale kercke werd genoemd, namelijk de Dom in Utrecht. (Onze Dom heet nu geen kathedraal meer, omdat dit godshuis in 1580 protestants werd.)

Gemakkelijke stoel

Kathedrale kerk en église cathédrale zijn beide een vertaling van de middeleeuws-Latijnse woordgroep ecclesia cathedralis, waarin ecclesia kerk betekent en cathedralis afgeleid is van cathedra: oorspronkelijk ‘gemakkelijke stoel’, later zetel voor een belangrijk man (een vorst of geleerde) en in het bijzonder stoel van de bisschop. Het woord kathedraal kan dus worden geparafraseerd als ‘kerk waar een bisschop zijn bisschopszetel heeft’.

De bekendste bisschop ter wereld is die van de Sint-Jan van Lateranen in Rome: de paus. Van hem wordt gezegd dat hij uitspraken ex cathedra kan doen. Letterlijk wil dit zeggen dat hij iets zegt terwijl hij op zijn bisschopsstoel zit, maar in de praktijk wordt zo’n ex cathedra-uitspraak opgevat als een uitspraak die de paus krachtens zijn (bisschoppelijke) waardigheid doet en die daarom bindend is voor alle gelovigen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Deel dit artikel

Van de paus wordt gezegd dat hij uitspraken ex cathedra kan doen, letterlijk betekent dat vanuit zijn bisschopsstoel