Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een houten wammes was ooit een doodskist, een gebouw óf een houten klaas

Cultuur

Ton den Boon

© anp
Taal

Vorige week vroeg ik u om alternatieven voor het woord doodskist. Die oproep leverde tientallen mailtjes op. 

Zo attendeerde een lezeres me op het woord uitvaartkist, dat al ruim tien jaar gangbaar blijkt te zijn in de uitvaartwereld. Hoog tijd dus dat het in Van Dale wordt opgenomen.

Lees verder na de advertentie

Op de door mij genoemde uitdrukking houten jas blijken allerlei varianten te bestaan, zoals houten hemd en houten mantel. Een lezer mailde: "Bij de Koninklijke Marine spraken we ook wel over de houten jekker". In de krantendatabase trof ik die uitdrukking inderdaad aan: "Als je 65 bent of je ligt straks in die houten jekker, heb je dan alles eruit gehaald wat erin zit?"

Van oorsprong is een wambuis de naam van een man­nen­kle­ding­stuk

Meer dan tien lezers signaleerden planken (of houten) wambuis als metafoor voor een doodskist. Ook A.C. Baantjer moet die uitdrukking hebben gekend. In een van zijn romans zegt een personage: 'Ik zal later in mijn eigen houten wambuis beslist minder levensruimte hebben.'

De uitdrukking blijkt tussen 1500 en 1800 ook courant te zijn geweest ter aanduiding van houten forten, (bos)hutjes, landhuizen en andere gebouwen. Het is in die betekenis dat de uitdrukking voortleeft als naam van diverse boerderijen, een herberg, een straat en een natuurgebied (bij Ede).

Overigens werd iemand die zich houterig beweegt, een houten klaas dus, vroeger ook wel een houten wambuis genoemd. Van oorsprong is een wambuis de naam van een mannenkledingstuk. In die betekenis tref je het woord alleen nog aan in historische romans. Het leeft, verbasterd, nog wel voort in ons woord luiwammes (luiaard). 

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen in ons dossier. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Deel dit artikel

Van oorsprong is een wambuis de naam van een man­nen­kle­ding­stuk