Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een film over een dominee, maar niet over God

cultuur

Gerrit-Jan KleinJan

Ook in het welvarende Bloemendaal hebben mensen zo hun alledaagse problemen. Suzanne, naast haar echtgenoot Franck, heeft net te horen gekregen dat ze op haar werk boventallig is geworden. © RV

Sander Snoep en Sarah Vos maakten met 'Hier ben ik' een indringende documentaire over een dominee en zijn kerk in Bloemendaal. Meer dan over het christelijk geloof, gaat hun film over de manier waarop mensen met tegenslagen omgaan.

Een oude dorpskerk, een dominee in zwarte toga, keurige kerkgangers. Deze entourage zou de argeloze kijker zomaar op het verkeerde been kunnen zetten. De documentaire 'Hier ben ik' portretteert Ad van Nieuwpoort, predikant in Bloemendaal en Overveen, en enkele van zijn gemeenteleden. "Toch is dit is geen film over het christelijk geloof", benadrukt Sander Snoep (camera en regie) meteen aan het begin van het gesprek. Samen met Sarah Vos (scenario, research en regie) zit hij in de woonkeuken van zijn huis in Amsterdam. De twee vertellen waarom ze deze documentaire maakten.

Lees verder na de advertentie
Mensen met een oprijlaan in een villa hebben niets te klagen, denken mensen al snel

Bloemendaal behoort tot de welvarendste gemeentes van Nederland. "Mensen met een oprijlaan in een villa hebben niets te klagen, denken mensen al snel", zegt Snoep. Maar achter de fraaie voorgevels gaan alledaagse problemen schuil: relatieproblemen, zingevingsvragen en stress op het werk. Zaken die volgens Snoep en Vos voor iedereen herkenbaar zijn.

Tekst loopt door onder de afbeelding 

Ad van Nieuwpoort © RV

Zo volgen ze in de film een stel dat traint voor de marathon van New York. Het is hun tweede poging. De eerste keer zakte een van de twee vlak voor het einde in elkaar. Een medaille zat er hierdoor niet in. Hun spijt daarover is onderdeel van een pastoraal gesprek met de dominee. Vos: "Dat is voor mij een treffend beeld van de samenleving van nu. Als je de marathon niet wint, ervaar je dat als een verlies, behoor je tot de losers. Heel apart, want een van de twee heeft juist het leven behouden. Maar denken in termen van winst en verlies, dat is dus de wereld van nu."

Denken in termen van winst en verlies, dat is dus de wereld van nu

Meer dan over het christelijk geloof, leggen Snoep en Vos uit, gaat hun film over de manier waarop mensen met tegenslagen omgaan en proberen betekenis te geven aan hun bestaan. De twee willen tonen hoe mensen zich een weg banen door het moderne leven, waarin in hun ogen "ambitie en gejaagdheid de standaard zijn geworden". Een van de hoofdpersonen in Hier ben ik kan de verdeling tussen gezin en werk amper bolwerken, een ander wordt boventallig verklaard, een derde treurt om een onverwerkte scheiding.

Bankiers

De dominee kwam zes jaar geleden bij toeval op het pad van Vos. Van Nieuwpoort, die toen nog predikant was in een kerk aan de Amsterdamse Zuidas, trok haar aandacht. "Ik las in een interview hoe hij in gesprek ging met bankiers. Dat intrigeerde mij. Ik ben volstrekt buitenkerkelijk. Ik vond een dominee tussen de bankiers een onverwachte combinatie."

Ook voor Snoep lag een dominee niet meteen voor de hand. "Wat ik me altijd bedacht bij het vak dominee is toch die man die met zijn vingertje zwaait en hel en verdoemenis preekt. Onder atheïsten is dat toch het beeld." Vos legt uit waarom ze gegrepen werd door Van Nieuwpoort. "Hij zei: we moeten stoppen met de bankiers de schuld te geven van de crisis, we zijn allen schuldig daaraan. Ik vond het bijzonder om te ontdekken dat er een dominee is die een verhaal uit de Bijbel zo vertelt dat het functioneert als een kritische spiegel voor het leven van alledag."

Empathie is soms ver te zoeken, evenals zelfreflectie. Dat bestaat vaak niet, het glanzende plaatje moet kloppen

De film laat zien hoe Van Nieuwpoort zijn preken grondig voorbereidt met hulp van handboeken en zelfgemaakte vertalingen uit het Hebreeuws en Grieks. In zijn preken, huisbezoeken, voordrachten en leesavonden legt hij steevast een verband tussen de eeuwenoude verhalen en het leven van nu. "Er is geen literair werk in onze westerse cultuur dat niet op de een of andere manier refereert aan het grote verhalenboek dat de Bijbel is. Dáár verhouden we ons toe", zei hij daarover begin dit jaar in Trouw.

Van Nieuwpoort leest de Bijbel als literatuur. Met die benadering biedt hij volgens Snoep en Vos tegenwicht aan de druk van alledag. "Er is behoefte aan een tegengeluid in deze samenleving, die zich stuk rent en gedreven wordt door marktwerking. Empathie is soms ver te zoeken, evenals zelfreflectie. Dat je kwetsbaar mag zijn, dat je verdriet mag hebben. Dat bestaat vaak niet, het glanzende plaatje moet kloppen", zegt Vos.

Altijd druk

De film van Sarah Vos en Sander Snoep laat ook de worstelingen van de dominee zelf zien. Hijzelf is ook druk, druk, druk. En op verschillende momenten lijkt zijn boodschap niet aan te komen bij de kerkgangers. Zelfs zijn eigen vrouw - eveneens theoloog - noemt een tekstuitleg op enig moment 'vergezocht'. De vraag die bij de kijker opdoemt is of het wel zin heeft om met oude teksten bezig te zijn.

Thema's uit het leven van nu waren tweeduizend jaar geleden ook actueel, oude verhalen geven troost

Van Nieuwpoort aan de bezoekers van zijn kerk

Vos en Snoep brengen dit heel bewust in beeld, vertellen ze. "Ik denk wel dat zijn boodschap binnenkomt, maar er wordt zeker niet altijd naar gehandeld", zegt Snoep. Vreemd vindt hij dat niet. "Je hebt wel te maken met een samenleving die vraagt dat je op een bepaalde manier leeft, presteert en handelt omdat je anders je baan verliest." Vos: "Het is lastig om te veranderen als mens. We zitten op zoveel manieren vast in patronen. Maar dat wil niet zeggen dat mensen niets doen met dit soort verhalen."

De twee documentairemakers hebben gedurende hun werk meer en meer bewondering gekregen voor de aanpak van Van Nieuwpoort. Vos: "Op het moment dat je de brug weet te slaan tussen toen en nu aan de hand van de literatuur, is dat wat mij betreft veel sterker dan de oplossing van een therapeut. Dat heeft met de eeuwigheidswaarde van die oude verhalen te maken."

Snoep: "De bezoekers van de kerk van Van Nieuwpoort horen dat de thema's uit hun leven tweeduizend jaar geleden ook al actueel waren. Ik denk dat je sneller in paniek raakt als je worstelt met iets waarmee nog nooit iemand geworsteld heeft. Die oude verhalen geven op een bepaalde manier troost."

'Hier ben ik' van Sander Snoep en Sarah Vos is vanaf donderdag te zien in diverse filmtheaters.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Mensen met een oprijlaan in een villa hebben niets te klagen, denken mensen al snel

Denken in termen van winst en verlies, dat is dus de wereld van nu

Empathie is soms ver te zoeken, evenals zelfreflectie. Dat bestaat vaak niet, het glanzende plaatje moet kloppen

Thema's uit het leven van nu waren tweeduizend jaar geleden ook actueel, oude verhalen geven troost

Van Nieuwpoort aan de bezoekers van zijn kerk