Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een blauw doosje vol puzzelstukjes

Cultuur

David Sneek

Review

Is de inhoud van het blauwe doosje echt of gefantaseerd? Als ongeveer twee derde van de film 'Mulholland Drive' voorbij is opent Betty, een door Naomi Watts gespeelde, lieftallige, Canadese actrice die hoopvol aan het begin van een prachtige carrière staat, met een even blauwe sleutel het dekseltje en de camera wordt naar binnen getrokken, de duisternis in.

Alsof een grens wordt gepasseerd. Zoals er in 'Blue Velvet', de eerste klassieker van regisseur David Lynch, achter de façade van een truttig stadje een wereld van psychopaten en hyperventilerende sadisten schuilging, zoals het veel te gezellige bergdorp in zijn 'Twin Peaks' de toegang vormde tot bovennatuurlijke mysteries, zo steken we ook nu over naar een boze, getransformeerde wereld. Regels tekst en situaties die voorafgingen komen als in een droom letterlijk terug, maar de personages zijn van naam verwisseld, en waar liefde eerder idyllisch was, is dan een obsessieve jaloezie te vinden.

'Mulholland Drive' was begonnen als een pilot voor een televisieserie, werd afgewezen door het tv-station ABC, maar kon met Franse financiering tot een speelfilm worden bewerkt. Het is dan ook verleidelijk te denken dat de tegenstelling tussen de scènes voor en na het geheimzinnige doosje, tussen een stijlvolle film noir en gefragmenteerd surrealisme, een gevolg is van dat productieproces. Maar tegelijkertijd reflecteert de tweedeling het meesterschap van Lynch in het oproepen van dubbelzinnigheid; de nachtmerrie vormt een visie en een commentaar op het conventionelere begin. Of andersom natuurlijk.

Lang voor Betty het doosje in handen kreeg arriveerde ze op het vliegveld van Los Angeles, waar de zon onwerkelijk mooi scheen, haar kapsel glansde en vriendelijke bejaarden haar veel geluk wensten. Een schitterende commercial lijkt haar aankomst, en de nadrukkelijke kunstmatigheid ervan vormt een eerste aanwijzing die zegt: dit kan niet echt zijn.

In het appartement dat Betty mag gebruiken vindt ze Rita, die haar naam kiest als ze toevallig een poster van Rita Hayworths 'Gilda' ziet hangen; na een combinatie van een moordaanslag en een autocrash verloor ze haar geheugen. De twee vrouwen zijn uitersten in Hollywood -de blonde, optimistische Canadese tegenover een donkerharige femme fatale- maar Betty besluit Rita te helpen en vriendschappelijke gevoelens evolueren daarbij al snel, getuige enige sensuele liefdesscènes.

De pogingen iets van Rita's vergeten verleden te achterhalen en haar trauma te verklaren, worden onderbroken door aanzetten voor verhaallijnen die in de oorspronkelijk geplande tv-serie misschien verder uitgewerkt zouden worden. Nu vormen ze echter een staalkaart -soms bijna een persiflage- van de vaste ingrediënten van de films van Lynch. Zwijgzame maffiosi bewegen zich er altijd in duo's voort, in een kamer vol rode gordijnen geeft een alwetende dwerg zijn instructies aan de buitenwereld, en ook is er een terugkerende magische formule.

'The sleeper must awaken' was de spreuk van 'Dune', 'The owls are not what they seem' was het thema van 'Twin Peaks', en nu klinkt het steeds herhaalde 'Silencio'. Een woord dat leidt naar een nachtclub waar Betty, na een adembenemende Spaanstalige uitvoering van Roy Orbisons 'Crying', in haar handtas het geheimzinnige blauwe doosje vindt.

Uiteindelijk is dat doosje, net als de rest van 'Mulholland Drive', vooral een briljante machine voor het produceren van interpretaties. De aanvankelijk volmaakte passie tussen Betty en Rita kan als een fantasie worden gezien (waarbij de latere beelden van afgewezen liefde de onderliggende werkelijkheid zijn), er kan worden gedacht aan parallelle werkelijkheden, en er kan jungiaanse symboliek of een postmoderne pastiche in worden gevonden. Het blijft onweerstaanbaar om te proberen de puzzelstukjes in elkaar te passen, maar tegelijkertijd lijkt elke uitleg tekort te schieten, waarmee Lynch na 'Lost Highway' opnieuw laat zien dat echte mysteries geen oplossing hebben.

Deel dit artikel