Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Drinkt u een lekker kopje koffie of een kopje lekkere koffie?

Cultuur

Peter-Arno Coppen

© ANP
TAAL

Onlangs had ik het in deze rubriek over het modale gebruik van het woordje ‘lekker’. 

Een lezer reageert hierop met het signalement dat mensen vaak ‘een lekker kopje koffie’ zeggen als bedoeld is ‘een kopje lekkere koffie’. ‘Moet ik hier meer in zien dan slordig taalgebruik’ vraagt hij zich af, ‘of juist de door u omschreven bedoelde gezelligheid?’

Lees verder na de advertentie

Ik ben het graag met de lezer eens dat ‘een lekker kopje koffie’ iets gezelligs heeft, en niet eens noodzakelijk de smaak van de koffie betreft, maar verder verschil ik geheel met hem van mening.

Met ‘een lekker kopje koffie’ is helemaal niet bedoeld ‘een kopje lekkere koffie’. Sterker nog, de tweede uiting is een lelijke, gewrongen taalvorm, die gelukkig maar door weinig mensen gebezigd wordt. Hoe zit dat?

Gewaarwordingen

Als je zegt ‘een lekker kopje koffie’, dan heb je het over ‘een kopje koffie’ in zijn geheel, en niet alleen over de koffie. Met ‘een lekker kopje koffie’ spreek je over dat geheel uit dat het lekker is (van smaak of andere aangename gewaarwordingen). Je doet geen uitspraak over de koffie die niet tot het kopje koffie behoort.

Je zegt eerder ‘lekkere zwarte koffie’ dan ‘zwarte lekkere koffie’

Mocht iemand het hebben over ‘een kopje lekkere koffie’, dan roept dit onmiddellijk het idee op van een keuze uit verschillende soorten koffie, waarvan er sommige lekker zijn en andere niet. Daarvan is meestal geen sprake.

Subjectieve predicaten als ‘lekker’ staan ook graag meer naar voren. Je zegt eerder ‘lekkere zwarte koffie’ dan ‘zwarte lekkere koffie’. Het eerste is de neutrale, ‘niet-expressieve’ volgorde. De echte taalkundige kent hier het standaardvoorbeeld bij: ‘die mooie kleine rode houten kistjes’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Deel dit artikel

Je zegt eerder ‘lekkere zwarte koffie’ dan ‘zwarte lekkere koffie’