Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Drie flesjes uit een collectie islamistische kunst die doen denken aan Rembrandt

Cultuur

Henny de Lange

Drie glazen flessen gedecoreerd in de mogolschilderstijl, India, Gujarat, 17-18de eeuw. © Mounir Mounir Raji - Visionary Agency

Naema Tahir over haar favoriete voorwerpen op de tentoonstelling 'Glans en Geluk' in het Gemeentemuseum.

Toen Naema Tahir de beschilderingen zag op deze drie ‘schattige’ flesjes uit de collectie van het Haags Gemeentemuseum, moest ze meteen aan Rembrandt denken? Rembrandt? Hoe komt ze erbij om de beroemde schilder uit de Gouden Eeuw te linken aan flesjes uit de achttiende eeuw, die met goud en email beschilderd zijn in de stijl van het islamitische mogolrijk in India?

Lees verder na de advertentie
Naema Tahir © Foto Mounir Mounir Raji - Visionary Agency

Tahir, schrijfster en columniste van Trouw en van Pakistaans/Britse afkomst, kan zich voorstellen dat deze gedachtekronkel vragen oproept. Het verhaal erachter vertelt ze op de tentoonstelling ‘Glans en Geluk’, die dit weekeinde opende in het Gemeentemuseum Den Haag. Met deze expositie vol pracht en praal zet het museum zijn rijke collectie islamitische kunst in de schijnwerpers. De verzameling omvat keramiek, glas, metaal, tapijten en houten deuren uit de periode 900 -1900.

De nadruk ligt op het ornamentele karakter van deze kunst en de verhalen over cultuur, traditie en ambacht. Het museum vroeg ook achttien schrijvers, koks en muzikanten met wortels in de landen van herkomst van de getoonde objecten, onder wie Naema Tahir, iets te creëren bij een voorwerp naar keuze. Tahir schreef een kort verhaal, dat ook in de catalogus is opgenomen. 

Jeneverflesjes

Het was lastig kiezen uit de vele kunstobjecten, vertelt ze. Het werden deze drie flesjes, omdat ze zo mooi laten zien hoe culturen elkaar over en weer beïnvloeden, al eeuwen lang. Hun vorm is gebaseerd op Hollandse en Duitse jeneverflesjes. De decoraties – een jager die een tijger probeert te bedwingen, een dame in geborduurd gewaad en een edelman die op een stoel zit voor een pauw – zijn in de Indiase mogolschilderstijl. Tahir: “Het tijdperk van de mogoldynastie en onze Gouden Eeuw vielen deels samen. Tussen Nederland en India was er in die tijd volop uitwisseling, op allerlei terreinen, ook van kunst.” 

Tahir raakte jaren terug ‘gegrepen’ door het mogolrijk en de kunst en architectuur die de mogolkeizers hebben nagelaten. Ze verzamelde boeken over de mogols, bestudeerde hun portretten die net als op deze flesjes altijd en profiel zijn geschilderd. Ze reisde ook af naar India en Pakistan met als hoogtepunt het bezoek aan de Taj Mahal in Agra, die mogolkeizer Shah Jahan heeft laten bouwen tussen 1631 en 1648. “En toen ontdekte ik dat Rembrandt tussen 1656 en 1658 een tekening heeft gemaakt van Shah Jahan met zijn zoon. Rembrandt is nooit in India geweest, maar hij bezat wel miniaturen uit dat land waardoor hij zich liet inspireren. In het Rijksmuseum in Amsterdam bevinden zich ruim twintig mogoltekeningen van Rembrandt, waaronder ook die van keizer Shah Jahan. Hij heeft de Indiase heerser afgebeeld met een visionaire, rustige blik.”

En daarom moet ze altijd als ze een mogoltafereel ziet aan Rembrandt denken. “Kunst uit een andere wereld bracht hem op nieuwe ideeën. Als je weet dat Rembrandt, onze grootste schilder, open stond voor de mogolcultuur en daar ook iets mee heeft gedaan, worden deze flesjes ook een beetje van jou.”

Glans en Geluk – Kunst uit de Wereld van de Islam, te zien t/m 3 maart in het Gemeentemuseum Den Haag. 

Naema Tahir is jurist en schrijver. Voor Trouw schrijft ze om de week een column. Deze vindt u in ons dossier.

Deel dit artikel