Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dirk Ayelt Kooiman (1946-2018) hield aan zijn succesboek een writer's block over

Cultuur

Sander Becker

Dirk Ayelt Kooiman © HH
naschrift

Met zijn roman ‘Montyn’ (1982) verwierf hij kortstondig populariteit, maar verder liep het publiek nauwelijks warm voor Dirk Ayelt Kooiman. De schrijver overleed begin oktober, zo maakte zijn familie bekend.

Hij behoorde tot de zogeheten Revisor-groep, genoemd naar het literaire tijdschrift De Revisor dat hij in 1974 oprichtte en waarvan hij twintig jaar redacteur was. De leden van de groep , onder wie Nicolaas Matsier, Doeschka Meijsing en Frans Kellendonk, zetten zich af tegen het anekdotisch realisme van auteurs als Maarten ’t Hart, J.M.A. Biesheuvel en Mensje van Keulen. Ze werden ook wel smalend aangeduid als ‘de Academisten’, omdat hun raadselachtige ivoren-toren-proza vaak alleen door vakgenoten viel te ontraadselen.

Lees verder na de advertentie

Kooiman verwierp de kritiek. Een schrijver creëert nu eenmaal zijn eigen schijnwereld, redeneerde hij, en daarin is maatschappelijk engagement geenszins verplicht. Van dat laatste hield hij zich dan ook verre. Hij experimenteerde liever met structuur en perspectief, al vonden veel lezers zijn werk daardoor ontoegankelijk.

Na het succes van ‘Montyn’ keerde Kooiman weifelend terug naar zijn oude, weerbarstige stijl

Faalangst

Een uitzondering vormde de roman ‘Montyn’, over de omstreden schilder Jan Montyn die in de Tweede Wereldoorlog meevocht met de Duitsers. In dit werk, geschreven voor een breder publiek, stelde Kooiman de ideologisering van het oorlogsverleden ter discussie en plaatste hij vraagtekens bij de simplistische tegenstelling tussen goed en fout. Het boek vergde veel van zijn inlevingsvermogen, zozeer dat hij er faalangst en een writer’s block aan overhield, bekende hij in 1998 in Trouw.

Sommige collega-schrijvers uitten luidkeels hun weerzin tegen Kooimans werk. Zo plaatste Gerrit Komrij in 1973 in Vrij Nederland een beruchte recensie van Kooimans roman ‘Een romance’, die hij ironisch de hemel in prees met de goedkoopst mogelijke flarden uit andere recensies en uit reclameteksten van de uitgeverij. Jeroen Brouwers toonde zich al minstens zo vilein. Hij schreef: “Dirk Ayelt Kooiman is een leverancier van met kattenbraaksel gevulde ballonnen die hij ons voorhoudt als kruidige worsten.”

Na het succes van ‘Montyn’ keerde Kooiman weifelend terug naar zijn oude, weerbarstige stijl. Naast romans en verhalen schreef hij nog tv- en filmscripts, maar hij leefde meer en meer een teruggetrokken bestaan. Zijn uitvaart vond plaats in besloten kring.

Deel dit artikel

Na het succes van ‘Montyn’ keerde Kooiman weifelend terug naar zijn oude, weerbarstige stijl