Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Deze violiste heeft het doorgronden van muziek als allerhoogste doel

Cultuur

Frederike Berntsen

Milstein Photo: Marco Borggreve © RV
Interview

Ze hoeft niet in de schijnwerpers, in de intimiteit van kamermuziek voelt ze zich thuis. Haar muzikale kwaliteiten bleven desondanks niet onopgemerkt. Maria Milstein won deze maand de prestigieuze Nederlandse Muziekprijs.

Ze staat er zelf van te kijken, Maria Milstein. Dat ze winnares is van de Nederlandse Muziekprijs, de hoogste staatsonderscheiding die aan een musicus kan worden toegekend in ons land, verraste de violiste bijzonder. "Ik kon het nauwelijks geloven, hoewel ik er hard voor heb gewerkt. Kijk eens naar de rij eerdere winnaars, met daartussen Ronald Brautigam, Janine Jansen, Quirine Viersen. Het is een enorme eer dat de prijs mij is toegekend. Ik heb auditie gedaan, natuurlijk, maar ik durfde niet te dromen dat dit de uitkomst zou zijn."

Lees verder na de advertentie

Maria Milstein (Moskou, 1985) doet verhaal in de kantine van het Conservatorium van Amsterdam, ze is als docent verbonden aan het instituut. De Nederlandse Muziekprijs win je niet onopgemerkt: tijdens het gesprek een felicitatie hier, een gelukwens daar. "Ik voel me ook wel een beetje een vreemde eend in de bijt", zegt Milstein, "dat ik als niet-Nederlandse ben onderscheiden. En collega's die de prijs eerder hebben gekregen zijn over het algemeen solisten, ik niet per se. Misschien komt dat nog. Voor uiterlijkheden interesseer ik me allerminst. De kleding waarin je schittert als solist, de uitstraling die van je verwacht wordt: ze voelen licht ongemakkelijk. Ik hoop dat ik de prijs heb gekregen omdat de commissie heeft gezien dat ik de muziek oprecht benader, en me totaal in dienst stel van de muziek. De onderscheiding voelt als bevestiging dat ik op het goede pad zit."

Dertien jaar geleden kwam Milstein vanuit Frankrijk naar Amsterdam voor een vioolstudie bij Ilya Grubert

Milstein meldde zich aan voor de Nederlandse Muziekprijs met een project dat haar na aan het hart lag: ze wilde de beroemde, maar fictieve Sonate van Vinteuil uit Prousts 'À la recherche du temps perdu' zo dicht mogelijk benaderen. In de roman wakkert Vinteuils sonate de liefde van de hoofdpersoon, Charles Swann, voor Odette aan. Welke muziek lag aan die compositie ten grondslag? Proust was goed op de hoogte, hij wist wat de componisten in zijn tijd schreven, hij hield van Wagner en van Beethoven - zijn woorden over muziek zijn vol gevoel.

Milstein: "Ware muziek is voor mij pure emotie, de emotie van waaruit de componist schreef en de emotie die het werk oproept bij de luisteraar. Proust schrijft buitengewoon sprekend over wat bepaalde muziek met de hoofdpersoon doet, tot in de kleinste details. Dat raakte mij. In dit Proustproject ging ik op zoek naar muziek die deze beschreven gevoelens verklankt. In de afgelopen twee jaar, tijdens het ontwikkelingstraject waar de prijs voor staat, heb ik gewerkt aan een cd en een theaterstuk rondom de Vinteuilsonate." De cd is er nu, het theaterstuk gaat in maart in première.

Dertien jaar geleden kwam Milstein vanuit Frankrijk, waar ze opgroeide, naar Amsterdam voor een vioolstudie bij Ilya Grubert. Dat voelde als een warm bad. Gruberts basis is de Russische school, een stijl die Milstein als geboren Russin herkende: ernst in de muzikale geaardheid. Een uitstapje van een jaar naar pedagoog David Takeno in Londen deed de grond onder haar voeten trillen. Waarom speelde ze dit zus en dat zo? Onbewuste beslissingen waren uit den boze, alles werd ter discussie gesteld - iets wat haar spel ten goede kwam.

© RV

Milsteins spel is gevoelvol en verhalend, met name in romantisch repertoire en werken uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Kamermuziek is haar op het lijf geschreven. Samen met collega-musici zoekt ze het liefst de intimiteit van het muziek maken op, of dat nu met haar eigen, succesvolle Van Baerle Trio is of met haar zus Nathalia, pianiste. Wat zegt dat over de violiste?

"Ik heb geen groot ego, niet als musicus en niet op andere vlakken. De muziek staat voorop, ik ben slechts medium. Zolang ik viool speel ben ik alleen maar gegroeid in het maken van muziek in kleine bezettingen. Daarin ligt mijn kracht, ik heb een drang naar het onderzoek met een klein groepje musici: waarom staan deze noten op deze plek, waarom heeft de componist ze precies zo genoteerd, waarom deze harmonie, deze melodie? Je gaat met elkaar in discussie over wat er op het muziekpapier staat, totdat je de waarheid hebt gevonden die voor jou op dat moment geldt. Dat is een werkwijze die me iedere seconde van de dag bezighoudt. Ook helpt het plaatsen van muziek in een menselijke context me om die muziek beter te begrijpen.

Ik moet niet leren om beter te voelen, maar om dat gevoel vorm te geven, de kern te raken

"Het intellectuele en emotionele proces dat het doorgronden van een werk is, hoort voor mij, samen met de communicatie naar het publiek, tot het allerhoogste. Als ik in mijn studeerkamer repeteer, krijg ik soms tranen in mijn ogen. Het slot van de 'Eerste sonate voor viool en piano' van Brahms ontroert me iedere keer opnieuw - om dat te ondergaan, daarom ben ik musicus geworden.

"Ik heb een zeer emotionele aard. Van kindsbeen af ben ik snel ontroerd. En dat heeft bijna altijd met muziek te maken. Ik kom uit een familie van musici. Mijn vader is pianist, mijn moeder is altvioliste. De ouders van mijn vader waren ook pianisten. Mijn grootvader, Yakov, was leraar aan het Tsjaikovski Conservatorium in Moskou, Elisabeth Leonskaja was een van zijn leerlingen. Muziek was er altijd, en ik reageerde er met heel mijn wezen op. Als kunstenaar moet je uiteindelijk je emoties kunnen kanaliseren, en wel zo dat je de boodschap zo goed mogelijk overbrengt. Ik moet niet leren om beter te voelen, maar om dat gevoel vorm te geven, de kern te raken. Die ontwikkeling, daar zit ik middenin, en misschien duurt die wel een leven lang."

De Nederlandse Muziekprijs

De Nederlandse Muziekprijs is de hoogste staatsonderscheiding die aan een musicus kan worden toegekend in ons land. De prijs is een traject: de musicus meldt zich aan met een plan en legt voor waarin hij of zij financieel gesteund zou willen worden de komende jaren. De organisatie bemiddelt, zorgt waar nodig voor coaching en zit klaar voor overleg. De beoordelingscommissie volgt de kandidaat gedurende het traject en bepaalt na een aantal jaren of de prijs kan worden toegekend. Eerdere winnaars waren Hannes Minnaar, Bram van Sambeek, Janine Jansen en Jard van Nes.

De cd van Maria en Nathalia Milstein verscheen in oktober bij Mirare en is verkrijgbaar vanaf € 19,99. Van Trouw kreeg het album vijf sterren.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Dertien jaar geleden kwam Milstein vanuit Frankrijk naar Amsterdam voor een vioolstudie bij Ilya Grubert

Ik moet niet leren om beter te voelen, maar om dat gevoel vorm te geven, de kern te raken