Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Deskundigen schrijven over liefde en lijden

Cultuur

Laura van Baars

© ANP XTRA

Twee ‘kenners’ leggen de krochten van de liefde bloot via interviews met ervaringsdeskundigen. 

Journaliste Corine Koole en de Vlaams-Amerikaanse relatietherapeut Esther Perel dragen hun boeken over liefde en trouw allebei op aan hun man. Na de meer dan duizend verhalen over de liefde die Koole al ruim vijftien jaar optekent, vindt zij haar eigen langdurige huwelijk met een scenarioschrijver, gezegend met drie kinderen en buitenhuizen in Parijs en de Ardennen ‘nog altijd het leukste’, schrijft zij in ‘De zeven wetten van de liefde’. En Perel is al dertig jaar gelukkig met ‘Jack’, die in haar boek over ontrouw ‘Liefde in verhouding’, verder helemaal geen rol speelt.

Lees verder na de advertentie
Liefde is rommelig; ontrouw nog meer

Esther Perel

Van een echt kwetsbare opstelling is dus geen sprake bij de auteurs die de liefde zo goed hebben leren kennen uit de honderden gesprekken die zij voerden met echtparen en verliefde en verlaten mannen en vrouwen. Misschien ook wel weer eens iets anders, na boeken als die van de door zijn vriendin in de steek gelaten liefdesfilosoof Jan Drost of de om haar ex- man treurende columniste Elke Geurts.

Bijna zonder te verwijzen naar medische wetenschap, sociologie of filosofie, leveren Koole en Perel boeken af die volledig gebaseerd zijn op anonieme bronnen. “Sommige van de details die een verhaal juist zo aangrijpend maken, waren precies de details die ik omwille van de vertrouwelijkheid niet bekend mocht maken”, schrijft Perel. Die details vertelt Koole wel. Het levert een intiemer boek op van de Nederlandse, al had een toelichting niet misstaan. Hoe dan ook leidt de subjectiviteit van hun methode ertoe dat de schrijfsters zelf op de voorgrond staan. Immers, alles draait om hun waarneming.

Observaties 

Liefde is rommelig; ontrouw nog meer”, schrijft Perel. Het is moeilijk om gestructureerd over liefde te schrijven. Gevoelens schieten alle kanten op, evenals de manier waarop een partner reageert, of de buitenwereld oordeelt. Koole structureert haar knap opgeschreven interviews die eerder verschenen in de Volkskrant en Linda, door ze in te delen bij zeven hoofdstukken, de ‘wetten’ van de liefde: verliefdheid, verlangen, seks, grote liefde, eeuwige liefde, pijn en trouw. Rust probeert ze te brengen door het verhaal van haar eigen huwelijksleven door haar interviews heen te weven.

Ze doet rake en geestige observaties bijvoorbeeld over de huizen waarin haar ‘liefdesklanten’ wonen: vaak op een ‘hof’ en allemaal met de eettafel achter in het huis, voor de open keuken en de tuindeuren. Hier spelen zich dus al die huwelijksdrama’s af. Zo nu en dan waagt ze zich aan lessen die ze uit haar gesprekken getrokken heeft: “Het is vreemd dat in een huwelijk ‘verliefd worden op een ander’ in zo veel gevallen leidt tot het openbreken van een soms jarenlange verbintenis waaruit kinderen geboren werden, die stormen heeft doorstaan. Je man verlaten omdat je verliefd bent, is zoiets als je kind wegdoen omdat er een ander kind in je buik groeit en je ongestoord het moederschap opnieuw wilt beleven… Het is of het menselijk verlangen naar zekerheid zo groot is dat velen nog liever stoppen met hun huwelijk en ‘weten waar ze aan toe zijn’ dan in vertrouwen afwachten wat er gaat gebeuren.”

Het is vreemd dat in een huwelijk ‘verliefd worden op een ander’ in zo veel gevallen leidt tot het openbreken van een soms jarenlange verbintenis

Haar stukken bevatten mooie waarheden over de liefde, maar die krijgen weinig ruimte. Voor je het weet, zindert het boek weer door naar een volgend verhaal over ‘pijn’ of ‘verlangen’. Een voor- of nawoord waarin de schrijfster had uitgelegd wat ze met haar boek wil laten zien of hoe ze haar ‘wetten’ precies definieert, had het boek meer richting en gewicht gegeven. Na alle liefdesverhalen, is daar pats-boem ineens Koole’s conclusie in de slotzin: “Uiteindelijk valt alles, het hele liefdescircus, het hele pandemonium, terug te voeren op dat ene, bescheidene en tegelijk allesoverrompelende: trouw, het hart van alle liefde.”

Touw en ontrouw

Trouw is niet voor niks het onderwerp waarover Esther Perel besloot te gaan schrijven na het succes van haar bestseller ‘Erotische intelligentie’(2007). Overal waar zij ter wereld sprak, kreeg zij vooral reacties op haar ene hoofdstuk over trouw en ontrouw. Want hoewel boeken volgeschreven worden over de anatomie van de vagina, hangt over ontrouw nog altijd een mist van schaamte en geheimzinnigheid. Het knappe van ‘Liefde in verhouding’ is dat de auteur in dit ‘rommelige’ onderwerp wel degelijk structuur heeft weten aan te brengen. Ze laat er geen misverstand over bestaan dat ontrouw vrijwel altijd leidt tot ongekend verdriet en verwoesting - ook als partners besluiten samen door te gaan. Maar ze maakt ook korte metten met het hardnekkige morele oordeel over ontrouw. Dat het altijd een symptoom is van een mislukte relatie, dat de schuinsmarcheerder altijd zelfzuchtig is of dat vertrouwen en intimiteit alleen hersteld kunnen worden door de waarheid te vertellen: het is volgens Perel niet waar. Als iemand erachter komt dat zijn partner vreemdgaat, zegt de omgeving al snel: dat pik je toch niet? Maar een scheiding levert echt niet altijd meer zelfrespect op dan vergeving.

De relatietherapeut werkt uit hoe zij patiënten door de crisis heen probeert te helpen. Haar aanpak is onorthodox. Zo is Polly stikjaloers op de donkerogige, rondborstige barkeepster op wie haar Nigel een tijdje smoorverliefd was, tot deze Clarissa hem wegens ‘te veel gedoe met zijn gezin’ aan de kant zet. Sinds de affaire lijdt veertiger Polly zelfs aan een posttraumatisch-stresssyndroom. Ondertussen is het seksleven van het stel wel verbeterd. Op advies van Perel richtte Polly een altaartje op om Clarissa daarvoor te bedanken. Door de boosdoener tot bevrijder te bestempelen, gaf de relatietherapeut Polly het heft terug in handen. “Zo’n aanpak werkt vanzelfsprekend niet bij iedereen. Maar ik heb vastgesteld dat het vaker werkte dan ik ooit had gedacht.”

Het zijn die ‘spelonken van het hart’ die door ontrouw ineens verrassend bij mensen geopend worden. Wie ervoor kiest de relatie een nieuwe kans te geven, en dat willen de meesten, kunnen blijven lijden en verwijten, of vasthouden aan al het materiële wat samen is opgebouwd, maar het meest bevrijdend is samen te onderzoeken wat er nodig is om na zo’n affaire het huwelijk weer te laten opveren. Desnoods door een altaartje.

Auteurs:

Esther Perel
Liefde in verhouding. Een nieuw perspectief op trouw en ontrouw
Lev.; 352 blz. € 20

Corine Koole
De zeven wetten van de liefde
Prometheus; 246 blz. € 19,99

Oordeel:

Koole: intiem, raak maar ook vluchtig
Perel: onorthodox,grondig

Deel dit artikel

Liefde is rommelig; ontrouw nog meer

Esther Perel

Het is vreemd dat in een huwelijk ‘verliefd worden op een ander’ in zo veel gevallen leidt tot het openbreken van een soms jarenlange verbintenis