Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De walgvogel en de kermisganzen van Mauritius

Cultuur

Peter Sierksma

Review

Het journaal van het admiraalschip Gelderland, dat op 23 april 1601 naar Indië vertrok, gold onder historici én biologen lange tijd als een wanhopigmakende, verdwenen schat. In de zeventiende eeuw werden er stukken uit gepubliceerd; daarna is het meermalen hervonden en weer zoekgeraakt. De grote aantrekkingskracht van het journaal zit hem vooral in de gedetailleerde tekeningen en uitvoerige beschrijvingen van de bijzondere loopvogel, die we nu kennen als de dodo. Daar wilde men, vooral in de tijd van de Verlichting, meer van weten. Maar helaas.

In 1918 dook het journaal eindelijk op, in het Algemeen Rijksarchief. De ontdekker, de ornitholoog A.C. Oudemans, kondigde enthousiast aan dat hij de publicatie op zich zou nemen. Maar hij stierf voordat het er van kwam. Perry Moree heeft nu, met steun van de Leidse zeehistoricus Jaap Bruyn, het hele verslag van admiraal Wolfert Harmensz. toegankelijk gemaakt.

Het is een prachtige uitgave, die behalve veel over de dodo ook veel over galjoenen en de (gewonnen) zeeslag bij Bantam (Holland-Portugal) laat zien, een zeeslag in de Molukse wateren rond de jaarwisseling van 1601-1602. Maar de adembenemende fauna van het eiland Mauritius blijft het spannendste deel. Onbekende dieren als vliegende vissen, koningsmakrelen, zwaardvissen, de Indische raaf, de blauwe duif, ze werden uitgebreid bestudeerd en op tekening vastgelegd in het scheepsjournaal, de dodo voorop. Omdat dodo's niet konden vliegen, werden ze eerst 'Portugese pinguïns' genoemd. Later komen andere namen: 'walgvogels', 'kermisganzen'. Omdat ze eenvoudig te vangen waren, lagen ze al snel in de pan. Ze waren nog 'van smake' ook. Totdat ze op waren.

Het boek is niet alleen een parel voor vogelaars. Ook mensen die eindeloos kunnen turen naar de kustlijnen van eilanden, mogen het niet missen. Want je zou het bijna vergeten te vermelden: behalve al die tekeningen van mensen, dieren en porceleinen voorwerpen, wemelt het van de in kaart gebrachte vormen en silhouetten van eilanden en eilandjes, zoals de bemanning die vanaf het schip moet hebben gezien. Je hoort ze nog roepen: ,,Nieuw land in zicht!''

Deel dit artikel