Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De tragiek van een slaaf van het water

Cultuur

John Graat

Review

EINDHOVEN - Marcel Wouda sloot vorig jaar zijn loopbaan als zwemmer af met een wereldtitel, wereldrecords, Europese titels en 52 nationale titels. De achterkant van dat succes staat beschreven in het boek 'De macht van water' van NRC-journalist Mark Hoogstad.

Aan de hand van de bewogen carrière van Wouda schetst Hoogstad tevens de ontwikkeling van het Nederlandse zwemmen, culminerend in de goldrush in Sydney. Meer dan een bronzen plak in de estafette was Wouda daar niet gegund.

Dat paste bij zijn loopbaan die een zekere tragiek in zich heeft. Wouda was een slaaf van het water en had 'een bijna neurotische topsportbeleving'. In het bad zocht hij het respect dat hij vroeger op school als veelgepeste, slungelige jongen nooit had gekregen. Trainen werd een obsessie, maar op belangrijke wedstrijden spookten vaak twijfels door zijn hoofd, 'een doolhof van gedachten en emoties'.

Onthullend is het boek door de openhartigheid en de moed waarmee Wouda vertelt over zijn angsten, onzekerheid en de gedachten die hem het zicht op de werkelijkheid ontnamen. Zijn ouders verzwegen een halfjaar dat hun huwelijk op de klippen was gelopen om de voorbereiding van hun labiele zoon op de Spelen van Barcelona niet te verstoren. Na die mislukte missie besloot hij eind 1992 te gaan studeren en trainen in Amerika.

Het was een vlucht naar oppervlakkigheid. In Amerika kon hij door hard te trainen zijn gedachten en gevoelens verjagen. Later kwam hij erachter dat hij als kwetsbaar individu niet paste in het totalitaire regime. Hij kwam terug als een mentaal wrak. Maar dat had meer oorzaken. ,,De scheiding van mijn ouders spookte al twee jaar door mijn hoofd, tot de muren op mij afkwamen.'

Ook liep hij in die jaren rond met een geheim. Bij een onderzoek in het ziekenhuis in Geldrop was hij twee keer slachtoffer geweest van ongewenste handtastelijkheden van een arts. Hij bracht het verhaal nooit naar buiten, zoals ook de twee positieve dopingtests uit de publiciteit bleven. Die kwamen voort uit een natuurlijke afwijking in zijn hormoonhuishouding.

Pieter van den Hoogenband, zijn jongere clubgenoot bij PSV, zag Wouda jarenlang als 'het schoolvoorbeeld van een loser', onthult zijn vader Cees-Rein in het boek, 'als een icoon uit het verleden toen topzwemmen gelijkstond aan recreatief baantjes trekken'.

De rivaliteit tussen het zondagskind uit Geldrop en Wouda is groter geweest dan het duo de laatste jaren zelf wilde toegeven. Wouda ergerde zich enorm aan de laconieke houding van Van den Hoogenband. En alles bij PSV draaide om hem, vond Wouda. Trainer Verhaeren had veel meer aandacht voor Van den Hoogenband. En Wouda wantrouwde diens vader Cees-Rein die in zijn rol als voorzitter van de PSV-zwemstichting zakelijk slechts oog zou hebben voor de belangen van zijn zoon. In 1999 dreigde Wouda te vertrekken naar Canada. ,,Ik was jaloers op Pieter. Hij had alles perfect voor elkaar, met dank vooral aan zijn ouders. Ik heb alles zelf moeten doen.'

In Sydney lukte het voor de derde maal niet zijn droom te realiseren: olympisch goud. Wouda moest erkennen dat zijn lijf na 21 jaar zwemmen versleten begon te raken. Ongeveer 35000 kilometer zwom hij in zijn leven. Juist de tomeloze inzet die hij altijd had getoond, kwam in een cruciaal jaar van zijn loopbaan als een boemerang op hem af. ,,Topsport is een asociaal vak.'

Wouda, de vernieuwer die alles uitprobeerde -van haaienpak tot Henk Kraaijenhof, van sportpsychologen tot balletschool- bewegwijzerde de weg naar de top voor de andere Nederlandse zwemmers. Groot is zijn vermogen tot zelfkritiek -in de topsport zo zelden vertoond- waarvan hij in dit prachtige boek heel dapper blijk geeft.

De macht van water, Marcel Wouda en de opkomst van het Nederlandse zwemmen. Door Mark Hoogstad, uitgeverij Prometheus, prijs fl36,50.

Deel dit artikel