Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De stad Amsterdam gaat naar de gallemiezen. Hoe keer je het tij?

Cultuur

Hanne Obbink

Floor Milikowski. © RV
recensie

'Bouwen, bouwen, bouwen' lijkt de enige manier om razend populair Amsterdam open te houden voor iedereen.

‘Amsterdam is van iedereen’, dat was in 2014 het motto van D66, VVD en SP voor het coalitieakkoord waarmee zij de stad wilden besturen. Het was het soort loze kreet dat politici wel vaker bedenken als ze zo’n akkoord gesloten hebben. Maar hóe loos precies, dat is in de afgelopen vier jaar meer dan ooit duidelijk geworden.

Lees verder na de advertentie

Want de stad groeit als kool. Per maand komen er per saldo zo’n duizend inwoners bij en ook het aantal toeristen blijft maar groeien. Het is bijna letterlijk dringen geworden in de hoofdstad: op de woningmarkt, in de overvolle binnenstad, zelfs op de fietspaden. Ruimte voor de één gaat ten koste van ruimte voor de ander. Meer dan ooit is daarom de vraag: ‘Van wie is de stad?’

Er is een tijd geweest dat Amsterdammers bij tienduizenden de stad verlieten, weg van het vuil en de verkrotting

Verkrotting

Niet toevallig is dat de titel van het boek dat geograaf en journalist Floor Milikowski over Amsterdam schreef. Ze sprak ervoor met bestuurders en politici, met stedenbouwkundigen en architecten, met ondernemers in vastgoed en horeca en met nog veel meer - jammer genoeg met niet meer dan een handjevol ‘gewone’ Amsterdammers. Zij schetst een beeld dat op zich niet nieuw is, maar ze doet dat diepgravend: Amsterdam dreigt aan zijn eigen succes ten onder te gaan.

Dat succes is niet vanzelfsprekend. Er is een tijd geweest dat Amsterdammers bij tienduizenden de stad verlieten, weg van het vuil en de verkrotting, op zoek naar groen en frisse lucht. Halverwege de jaren tachtig zette de omslag in. Amsterdam bruist nu weer, hoogopgeleiden willen er graag wonen. De industrie is allang verdwenen, maar bedrijven die draaien op kennis vestigen zich er graag. En dat trekt weer nieuwe kenniswerkers aan, de laatste tijd meer en meer uit het buitenland.

Goud geld

Maar waar moeten al die mensen wonen? Het aanbod aan woningen is klein en de vraag groot en dus stijgen de prijzen, zowel van koop- als van vrijesectorhuurwoningen. Dat betekent dat er goud geld te verdienen is door vastgoedondernemers. Die kopen woningen op om ze te verhuren - véél lucratiever dan beleggen - of investeren in nieuwbouw. De gemeente staat bloot aan de verleiding grond te verkopen aan de hoogste bieder, en die zal er woningen voor de koopkrachtige vraag willen bouwen.

Een hotelstop, een veel bepleite remedie in Amsterdam, werkt averechts

Blijft Amsterdam zo de ‘rechtvaardige stad’ waar ook mensen met minder geld terechtkunnen? De stad heeft met 53 procent nog steeds veel sociale huurwoningen - weliswaar deels bewoond door scheefwoners - en wethouder wonen Laurens Ivens heeft verordonneerd dat van alle nieuwbouw 40 procent sociaal moet zijn. Maar Milikowski is er verre van gerust op dat dat zo blijft. De open, gemengde stad die het nu nog is, dreigt te veranderen in een reservaat voor een welvarende, kosmopolitische bevolking.

Uitgebreider nog gaat Milikowski in op de schaduwzijden van het massatoerisme. ‘De ziel van de stad, haar eigenheid, haar karakter’ staan onder druk, schrijft ze, nu de binnenstad steeds meer in de greep raakt van de toeristenmonocultuur. Haar schrikbeeld is Venetië. Daar woont bijna niemand meer, het is een groot openluchtmuseum geworden.

Toerisme

Maar hoe keer je het tij? Milikowski weet het niet. Een hotelstop, een veel bepleite remedie in Amsterdam, werkt averechts. Hotelgasten geven tenminste nog geld uit en leveren de stad dus iets op, laat zij een hoogleraar zeggen. En wie hotelgasten weert, zorgt vanzelf voor groei van het aantal dagjesmensen. Die veroorzaken minstens evenveel overlast, maar leveren veel minder op. Ook dat weten ze in Venetië inmiddels uit ervaring.

Sowieso biedt Milikowski geen oplossingen en dat maakt ‘Van wie is de stad?’ een somber boek. De stad gaat naar de gallemiezen, dat is de boodschap. In een essay in De Groene Amsterdammer, geschreven toen het boek al bij de drukker lag, pleit ze voor ‘een pas op de plaats’. Maar dat is een krachteloos pleidooi. Toerisme is geen natuurverschijnsel, zegt een van haar gesprekspartners in haar boek. Dat klopt. Maar de wereldwijde toeristenstroom zal blijven groeien, daar kan Amsterdam niets tegen doen. Een pas op de plaats bestaat dus niet.

En wat betekent een pas op de plaats als het gaat om de behoefte aan woningen? Niets meer bouwen zal de koop- en huurprijzen nóg verder opdrijven, zodat Amsterdam straks inderdaad alleen toegankelijk is voor mensen met heel veel geld - precies waar Milikowski bang voor is. Bouwen, bouwen, bouwen, luidt het pleidooi van ongeveer de hele Amsterdamse politiek en dat lijkt inderdaad de enige remedie. Voor wie? Voor iedereen.

Oordeel: diepgravend onderzoek met somber perspectief

Floor Milikowksi
Van wie is de stad
Atlas Contact; 288 blz. € 19,99

Lees ook: 
Huizen in Amsterdam zijn goud waard, zien ook particuliere beleggers

 Consument ziet zeepbel op de huizenmarkt - ten onrechte

Deel dit artikel

Er is een tijd geweest dat Amsterdammers bij tienduizenden de stad verlieten, weg van het vuil en de verkrotting

Een hotelstop, een veel bepleite remedie in Amsterdam, werkt averechts