Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De smiley: een infantiel symbooltje of een verrijking van onze taal?

Home

Joost van Velzen

© Hollandse Hoogte / AP | Associated Press

Ze zijn niet meer weg te denken in het digitale verkeer: de emoji's. Op Wereld Emoji Dag geven drie mensen die veel met taal bezig zijn hun visie op de smiley.

Dat het juist vandaag Wereld Emoji Dag is, hangt samen met computerfabrikant Apple. Het bedrijf uit Cupertino presenteerde op 17 juli 2002 haar kalenderapplicatie iCal met een icoontje dat op 17 juli stond. The World Emoji Day zelf werd in 2014 in het leven geroepen. Iedere zomer worden tientallen nieuwe emoji's toegevoegd. Het Unicode Consortium, dat namens bedrijven als Apple, Microsoft en Google beslist welke emoji erbij komen, heeft onlangs een lijst vrijgegeven van de nieuwste grafische symbooltjes. Daaronder een vrouw die borstvoeding geeft, een meisje met een hoofddoek, een kotsende smiley, een kokosnoot, een stukje broccoli, een tovenaar en een tovenares en een zebra.

Lees verder na de advertentie

Begin augustus springen de lachebekjes ook in de rondte op het bioscoopscherm. Dan gaat De Emoji Film in première. In deze wereld, meldt de filmmaatschappij, 'heeft elke emoji maar één gezichtsuitdrukking, behalve Gene, een uitbundige emoji die zonder filter is geboren en vol zit met verschillende gelaatsuitdrukkingen. Vastbesloten om net als alle andere emoji's 'normaal' te worden, schakelt Gene de hulp in van zijn handige beste vriend Hi-5 en van de beruchte codekraker emoji Hackie.'

PETER - ARNO COPPEN (1958) 

Hoogleraar Vakdidactiek aan de Letterenfaculteit van de Radboud Universiteit Nijmegen. Mede-auteur van de taalrubriek in deze krant. 

Er is al wat te doen geweest rondom emoji's en emoticons. Want dat is niet hetzelfde, dat luistert nauw. Emoticons zijn afbeeldingen die worden gevormd door letters, leestekens en cijfers. Ze leveren commentaar op geschreven teksten. Emoji's zijn kant- en- klare afbeeldingen. Dat zijn de tekens die al in onze telefoon, tablet of computer zitten. Het gebruik daarvan heeft inderdaad een enorme vlucht genomen. In smartphone-communicatie worden regelmatig zelfs uitsluitend emoji's gebruikt. Op Facebook soms ook.

'Emoji's en emoticons, dat is niet hetzelfde. Emoticons worden gevormd door letters, leestekens en cijfers. Emoji's zijn kant-en-klare afbeeldingen.

Peter-Arno Coppen, hoogleraar Vakdidactiek

Toch is het geen volledige taal zoals het Nederlands, al is het wel een communicatiesysteem. Een beeldsysteem, zou je kunnen zeggen, dat een beetje parasiteert op de gewone taal. Al die lachende en huilende gezichtjes worden ook meestal naast de gewone taal gebruikt. Meestal drukken ze een gevoel uit maar soms ook niet. Dan sturen mensen een afbeelding van een trein, een taxi of een tafeltje met twee borden. Emoji's kennen bij mijn weten ook geen volgorde. Wel zegt herhaling iets: als iemand vijf boze gezichtjes stuurt dan is diegene héél erg boos. Anderzijds kunnen emoji's de scherpe kantjes eraf halen. Als we elkaar appen, bijvoorbeeld. En dat helpt, want bijvoorbeeld ironie en sarcasme worden in geschreven taal vaak verkeerd opgevat.

Zelf gebruik ik ook soms emoji's, vooral als ik communiceer met iemand die dat ook doet. Dat is een van de principes van communicatie, dat je je aanpast aan de ander. Je krijgt een betere communicatie als je je inleeft in de gevoelens van degene waarmee je contact hebt. Door de ander te imiteren wordt dat gemakkelijker. Dat is hetzelfde principe als visualisatie in de sport: door je voor te stellen dat je een doelpunt maakt wordt het ook gemakkelijker om dat echt te doen.

Emoji's kunnen zowel een verrijking als een verarming zijn. Als je in plaats van een bloemrijk gedicht een huilend gezichtje stuurt, dan is dat een achteruitgang, maar een droge tekst kan juist opfleuren van een smiley."

© RV

LIEKE KÉZÉR (1967) 

Won onlangs de ANV Debutantenprijs met haar roman 'De Afwezigen'.

Ik vind het niks, zo'n Wereld Emoji Dag. Er is voor alles wel een dag. En wat moet je dan doen? Extra veel emoji's sturen? Nee, dat soort dagen slaat helemaal nergens op. Het is leuk voor de media, hebben ze wat te doen tijdens de komkommertijd.

Ik heb trouwens een bloedhekel aan al die tekentjes. Ik vind het heel infantiel, vooral omdat ook heel intelligente mensen ze gebruiken.

Toen ik die prijs won kreeg ik allemaal feesttoeters opgestuurd. Wist je dat niemand de feesttoeter vaker gebruikt dan de Nederlander? Ik weet niet of dat iets zegt over ons. Kijk, dat tienermeisjes het doen, prima hoor. Maar ik heb toch liever gewoon woorden.

Ik zal nooit iemand een symbool sturen met twee champagneglazen.

Het gekke is: die tekentjes sturen is niet eens luiheid. Vaak krijg je een hele rits van die dingen toegestuurd: een roze hartje, een champagneglas, een rood hartje, een smiley, een geel hartje...Het kost meer tijd om ze op te zoeken dan gewoon te schrijven wat je bedoelt.

Ik vind emoji's heel infantiel, vooral omdat ook heel intelligente mensen ze gebruiken

Lieke Kézér, auteur 'De Afwezigen'

Ook als ontvanger is het een heel gedoe soms. Dan moet je helemaal je telefoon uit je tas halen en ontgrendelen en dan krijg je zo'n opgestoken duimpje!

Zelf gebruik ik eigenlijk alleen die knipogende smiley. Ik heb namelijk door het niet toevoegen van een emoticon wel eens een enorme familieruzie gehad in de familieapp. Mijn ironisch bedoelde opmerking werd serieus genomen, en dat was te voorkomen geweest met zo'n smiley. Dus in zulke gevallen helpt het wel.

En mijn zoontje van drie moet bijvoorbeeld erg lachen om die drol. Een drol schijnt trouwens in Japan juist te staan voor geluk.

Ach, ik weet het niet. Ik had me voorgenomen om er helemaal los over te gaan, maar veel mensen vinden emoji's een verrijking van de taal. Soms lijkt iets ook verloedering, maar blijkt dat helemaal niet zo te zijn. Ik las laatst een onderzoek dat het gebruik van emoji's, maar ook van straattaal, goed is voor de taalontwikkeling van jongeren. Ze schijnen door die feesttoeters een stuk creatiever te zijn dan wij vroeger waren.

Goh, wat word ik oud.

© RV

NICOLINE VAN DER SIJS (1966) 

Hoogleraar Historische taalkunde van het Nederlands. Ze is gespecialiseerd in etymologie.

Emoticons en emoji's staan in een lange traditie. Want het zijn natuurlijk gewoon interpunctietekens. Die hebben zich door de eeuwen heen ontwikkeld. In de Middeleeuwen had je eigenlijk alleen een punt. Later kwamen er komma's, haakjes en dubbele punten bij, en een enkele keer een vraagteken.

In de oudste Nederlandse spellinggids uit 1550 wordt voor het eerst het uitroepteken genoemd, terwijl de puntkomma in 1573 zijn intree doet. In 1580 vragen ze zich in Engeland voor het eerst af: Zouden we niet een omgekeerd vraagteken gebruiken als symbool voor een retorische vraag? En in 1668 stelde de Engelse bisschop John Wilkins voor om een omgekeerd uitroepteken te gebruiken om ironie aan te geven. Wilkins schreef ook de eerste Engelse verhandeling over cryptografie, trouwens.... Allebei de voorstellen werden nooit officieel ingevoerd.

Maar ze geven aan dat er al heel lang behoefte is om emoties uit te drukken met tekens. In 1841-1842 voerde de Belgische krantenuitgever Marcellin Jobard zelfs een meerduidig teken in: een pijlvormig smal toelopend symbool gaf ironie aan, maar gezet in een andere richting. Op zijn kop, of omgedraaid duidde het emoties als irritatie, verontwaardiging, aarzeling aan.

Tekst loopt door onder de foto

© RV

De moderne emoji's zijn dus een uitbreiding van het interpunctiearsenaal van vroeger. En de tijd is er rijp voor. Ten eerste omdat de techniek er nu is om die tekens te maken en te versturen, maar vooral omdat we tegenwoordig heel kort zijn in de berichten die we elkaar sturen. Een e-mail is veel korter dan voorheen de brief. De appjes die we elkaar sturen zijn nog veel bondiger. Die tekens helpen daarbij, ze zijn heel handig en nuttig.

Je kunt ze ook in alle talen gebruiken. Zelf gebruik ik er een paar. Meestal smileys. Zoveel heb je er ook niet nodig. Want hoewel we een enorm aantal tekentjes tot onze beschikking hebben, denk ik dat we er een stuk of vijf, hooguit tien, blijvend zullen gebruiken.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
'Emoji's en emoticons, dat is niet hetzelfde. Emoticons worden gevormd door letters, leestekens en cijfers. Emoji's zijn kant-en-klare afbeeldingen.

Peter-Arno Coppen, hoogleraar Vakdidactiek

Ik vind emoji's heel infantiel, vooral omdat ook heel intelligente mensen ze gebruiken

Lieke Kézér, auteur 'De Afwezigen'