Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De populariteit van Madonna met de bontjas laat Turks verlangen naar vrijheid zien

cultuur

Wim Boevink

© Wim Boevin000
Klein Verslag

Tijdens een avondeten met oud-collega’s, journalisten, kwam het gesprek op verzonnen reportages - deze krant heeft er ervaring mee. 

Natuurlijk waren we allemaal doordrongen van het belang van verifieerbare feiten, maar een van ons merkte op dat in fictie soms meer waarheid schuilt dan in non-fictie. Ze doelde op de roman.

Lees verder na de advertentie

Ik moest daaraan terugdenken toen ik een dag later las over het succes van een lang vergeten roman van de Turkse schrijver Sabahattin Ali, die vorig jaar in een hernieuwde Engelse vertaling verscheen onder de titel ‘Madonna in a Fur Coat’, Madonna met bontjas. De Nederlandse editie is onlangs uitgekomen in de vertaling van Erdal Balci, geen onbekende in de kolommen van deze krant.

In Turkije is de kleine liefdesroman in de afgelopen drie jaar ineens uitgegroeid tot een bestseller

In Turkije is de kleine liefdesroman - die voor het eerst verscheen in 1943 en daarna dus snel vergeten- in de afgelopen drie jaar ineens uitgegroeid tot een bestseller: bijna een miljoen exemplaren werden ervan verkocht. Een miljoen! Aan dit fenomeen wijdde een van de Engelse vertalers, Maureen Freely, vorig jaar een beschouwing in The Guardian.

‘It is read, loved and wept over by men and women of all ages’, schreef ze, dus het werd gelezen, er werd van gehouden en er werd om gehuild door mannen en vrouwen van alle leeftijden, maar vooral, zo voegde ze eraan toe, door jonge volwassenen. Niemand leek dat te kunnen verklaren.

Warm personage

Waarover gaat de roman? Een liefdesroman zoals gezegd. De geschiedenis wordt terugblikkend verteld. Een jonge Turk - Raif Effendi, zo’n warm personage dat je hem al bij de introductie in je hart sluit - vertrekt in de vroege jaren twintig naar Berlijn, gestuurd door zijn vader om iets te leren over de handel in zeep.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan © AFP

Maar Raif heeft andere interesses. Hij leert Duits, verslindt verhalen van Toergenjev en anderen, en dwaalt door de Berlijnse musea. Bij een tentoonstelling over moderne kunst wordt hij getroffen door een bijzonder zelfportret: de madonna met de bontjas, geschilderd door een halfjoodse vrouw die Maria Puder heet. Hij ontmoet haar en er groeit een liefde, tussen een vrouw met een vrije geest, zelfbewust en onafhankelijk, en een gevoelige man die haar aanbidt maar net als zij worstelt met de grenzen tussen vriendschap en liefde. Hun dialogen zijn schitterend.

Voor vertaler Maureen Freely schuilt hierin een mogelijke verklaring voor het succes van de roman in het Turkije van Erdogan, die een wereldbeeld wil opleggen met traditionele rollen voor mannen en vrouwen, rollen waaraan Raif en Maria helemaal niet beantwoorden. Even, heel kort en vol overgave, wordt tussen deze twee mensen de vrijheid beproefd en gevierd.

Even, heel kort en vol overgave, wordt tussen deze twee mensen de vrijheid beproefd en gevierd

Daarnaast roepen ook de vervolgingen in het leven van de schrijver, Sabahattin Ali, parallellen op met wat er nu in Turkije gebeurt. Ali is meermalen, toen in het Turkije van Atatürk, voor zijn sociaal-kritische geschriften, waaronder een satirisch tijdschrift, in het gevang beland en hij werd in 1948, bij een poging zijn land te ontvluchten, bij de grens met Bulgarije vermoord, naar men nu weet door leden van de Turkse geheime dienst.

Het tot zwijgen brengen van dissidente stemmen is in Turkije bijna dagelijkse praktijk geworden, maar de liefde en de tranen die de Madonna met bontjas opwekt, getuigen van een diep vrijheidsverlangen in de Turkse ziel.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
In Turkije is de kleine liefdesroman in de afgelopen drie jaar ineens uitgegroeid tot een bestseller

Even, heel kort en vol overgave, wordt tussen deze twee mensen de vrijheid beproefd en gevierd