Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De onzichtbare man van Cannes: waarom Kirill Serebrennikov niet bij de première van zijn eigen film was

Cultuur

Ronald Rovers

De cast van 'Leto', samen met producent Ilya Stewart en artistiek leider van het filmfestival in Cannes Thierry Fremaux, houden een bord omhoog met daarop de naam van Kirill Serebrennikov, die wegens huisarrest de première moest missen. © AFP

De Russische filmmaker Kirill Serebrennikov dingt met 'Leto' mee naar de Gouden Palm, de belangrijkste filmprijs in Cannes. Zelf moest hij de première missen, hij heeft al sinds augustus huisarrest.

Bij zijn vierde inauguratie als president verklaarde Vladimir Poetin dat de sprong naar de toekomst die Rusland nodig heeft "alleen mogelijk is in een vrije samenleving". Dat klonk goed.

Lees verder na de advertentie

Drie dagen later vond op het filmfestival van Cannes de galapremière plaats van 'Leto', van de Russische film- en theaterregisseur Kirill Serebrennikov, die het Nederlandse publiek misschien kent van 'The Student' (2016). Serebrennikov zelf was alleen in geen velden of wegen te bekennen want sinds augustus vorig jaar leeft de Rus onder huisarrest. Hij mag alleen telefonisch contact hebben met zijn advocaten en zijn familie. De camera's staarden die avond naar een lege stoel met zijn naam.

's Avonds hebben we samen gekeken naar wat we die dag gefilmd hadden. De volgende dag was Kirill verdwenen

Ilya Stewart, producent

Een officiële beschuldiging tegen Serebrennikov is er niet. In 2014 heeft hij kritisch commentaar geleverd op Ruslands annexatie van de Krim maar niemand weet of dat de echte reden is voor de politie-inval in zijn appartement vorig jaar en de arrestatie die daarop volgde. Volgens de Russische autoriteiten zou Serebrennikov zich schuldig hebben gemaakt aan het achterover drukken van bijna 900.000 euro.

De European Film Academy heeft eerder voor zijn vrijlating gepleit en in Cannes heeft vermaard actrice en juryvoorzitter Cate Blanchett een petitie ondertekend die Rusland vraagt Serebrennikov vrij te laten. Omdat de Rus zelf niet aanwezig was, gaf zijn producent en vriend Ilya Stewart, die al jaren met Serebrennikov werkt, tekst en uitleg.

Vond Serebrennikovs arrestatie tijdens of na de opnamen van 'Leto' plaats?

"Het gebeurde toen we nog een paar dagen moesten draaien. Het leverde een hoop spanning op. Hij moest steeds weg van de set waar we aan het filmen waren om in Moskou verhoord te worden. We moesten steeds onze schema's bijstellen om toch verder te kunnen werken. Gelukkig, al is dat niet het juiste woord, hadden we bijna alles al gefilmd toen het gebeurde."

En toen kwam u op een dag op de set en kwam Serebrennikov niet opdagen? Of kreeg u een telefoontje?

"Ik weet nog dat het 22 augustus was. 's Avonds hebben we samen naar de dailies gekeken, naar wat we die dag gefilmd hadden. Toen zijn we naar onze hotelkamers gegaan om te slapen. De volgende dag was Kirill verdwenen. Later heb ik gehoord dat ze hem in een auto hebben gestopt en van Sint-Petersburg naar Moskou zijn gereden."

En vervolgens begon deze 'belachelijke' zaak, zoals u het hebt genoemd.

"Absurd is ook een goed woord. Iedereen die de stukken doorneemt, kan zien dat de autoriteiten geen zaak hebben."

Wat is de werkelijke reden voor Serebrennikovs huisarrest?

"Niemand weet het."

Er zijn geruchten over zijn commentaar op de annexatie van de Krim door Rusland. Anderen zeggen dat de oorzaak ligt bij een adviseur van Poetin, een orthodoxe bisschop die Serebrennikovs vorige film 'The Student' afkeurde, over een puber die een extremistische christen wordt.

"Aan theorieën is geen gebrek. Maar uiteindelijk weet niemand het zeker. Er zijn veel mensen in Rusland die zich beledigd kunnen voelen."

Ik zou Rusland geen land noemen dat censureert

Ilya Stewart, producent

'Leto' is een lyrische film over de muziekscene in Sint-Petersburg in de jaren tachtig. Kun je zeggen dat vrijheid van meningsuiting nu beter gewaarborgd is dan in de jaren tachtig?

"Ik zou hopen van wel."

Al deze aandacht doet de film geen kwaad. Waarom beseffen de Russische autoriteiten dit niet? Serebrennikovs stem klinkt luider dan wanneer de autoriteiten niets zouden hebben gedaan.

"Ik weet het niet. We hebben een Russische première op 7 juni en de film gaat in Rusland op meer dan vijfhonderd schermen draaien. Ik zou dit geen land noemen dat censureert. Tegelijk hebben we de bizarre zaak van een Russische filmmaker die onder huisarrest leeft. Kirill kan tien jaar gevangenisstraf krijgen. 19 juli horen we meer."

Hoe werkt hij van dag tot dag?

"Ik heb geen idee want hij mag geen contact met de buitenwereld hebben. Ik weet alleen dat hij elke dag tussen zes en acht in de buurt van zijn huis mag wandelen."

Weet hij dat zijn film in Cannes goed is ontvangen?

"Dat hebben we zijn advocaten verteld."

Veranderde de atmosfeer bij cast en crew toen hij werd gearresteerd? Was er sprake van angst? Of misschien juist saamhorigheid?

"Toevallig had hij een paar dagen daarvoor iedereen gevraagd goedkope wodka en snacks te kopen. Spul dat mensen in de jaren tachtig aten en dronken. Hij zei: 'Vanaf dit moment leven jullie als een grote familie'. Dat was echt fijne teambuilding. Toen werd hij gearresteerd en iedereen trok naar elkaar toe. Er werd muziek gemaakt. En ook een paar baby's, vermoed ik."

Ander nieuws uit Cannes

Serebrennikov is niet de enige afwezige regisseur tijdens het filmfestival in Cannes. De Iraanse filmmaker Jafar Panahi ('Three Faces') leeft weliswaar niet onder huisarrest maar de kans dat hij Iran mag verlaten om de première bij te wonen, is vrijwel nul.

Terry Gilliam is uit het ziekenhuis. Giliam werd zondag onwel en kon daardoor afgelopen maandag de rechtszaak rond zijn film 'The Man Who Killed Don Quixote' niet bijwonen. Woensdag besloot de rechter dat Gilliams langverwachte film daadwerkelijk vertoond mag worden als slotfilm van het festival. Voormalig producent Paolo Branco probeerde dat met een rechtszaak te verhinderen.

Samen met het Franse ministerie voor gendergelijkheid heeft het festival een telefonische hulplijn opgezet voor slachtoffers van seksuele intimidatie. Tot en met 19 mei kunnen mensen die in relatie tot het festival fysiek of emotioneel geweld ervaren daar terecht.

Lees ook: Cate Blanchett en 81 andere vrouwen eisen rechtvaardigheid in Cannes

Kondigde Cannes net voor het festival dinsdag begon een heus verbod af op selfies op de rode loper omdat potverdikkie wel de etiquette in acht moet worden genomen voor de camera's van de wereld, organiseerden zaterdag 82 vrouwen onder leiding van actrice en juryvoorzitter Cate Blanchett een heus protest op diezelfde rode loper.

Deel dit artikel

's Avonds hebben we samen gekeken naar wat we die dag gefilmd hadden. De volgende dag was Kirill verdwenen

Ilya Stewart, producent

Ik zou Rusland geen land noemen dat censureert

Ilya Stewart, producent