Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De mysterieuze aantrekkingskracht van onstuimige vitaliteit en ongeremde idealen

Cultuur

Ronald de Rooy

Giordano Paolo © Daniel Mordzisnki
Boekrecensie

‘De hemel verslinden’ is een waardig opvolger van ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’.

In 2008 werd Paolo Giordano (1982) met het overrompelende ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’ de jongste winnaar ooit van de vooraanstaande literatuurprijs Premio Strega. Na een schitterende tweede roman over een peloton Italiaanse soldaten in Afghanistan (‘Het menselijk lichaam’), bleef het lange tijd stil, op een mooie psychologische novelle na. 

Lees verder na de advertentie

Tien jaar na zijn debuut keert Giordano met ‘De hemel verslinden’ terug naar de wereld van pubers en adolescenten waarmee hij in zijn eerste roman furore maakte. Al zijn personages zijn complex en op een bepaalde manier gebroken. 

Het charisma, de vitaliteit en de charme van de hoofdpersoon, maar ook zijn egoïsme, on­grijp­baar­heid en on­ver­schil­lig­heid laten je niet met rust

Groot verschil ten opzichte van de in zichzelf gekeerde Mattia en Alice uit ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’ is dat Giordano nu de andere kant van adolescentie vertelt, de mysterieuze aantrekkingskracht van onstuimige vitaliteit, ongeremde idealen en vrijheidsgeest.

Religieuze commune

De beschermd opgegroeide Turijnse Teresa heeft via haar vader wortels in een dorpje in Apulië, helemaal in de hak van de Italiaanse laars. Samen met haar vader en oma brengt Teresa de zomers vaak door in dat diepe Zuiden. 

Het contrast tussen noord en zuid is overal voelbaar. Teresa’s vader ondergaat ’s zomers een metamorfose: “Soms vroeg ik me af wie hij echt was: de ingenieur die in Turijn altijd een pak en een das droeg, of die man met zijn onverzorgde baard die halfnaakt door het huis liep. Hoe het ook zij, mijn moeder had er ontegenzeggelijk voor gekozen om met een van de twee te trouwen: van die andere moest ze niets hebben.”

Excentrieker nog dan het exotische Apulië is de boerderij een stukje verderop. Daar wonen Cesare en Floriana met hun drie ‘zoons’. Alleen de oudste, Nicola, is hun biologisch kind. Bern is de zoon die Cesare’s zus op haar vijftiende kreeg, Tommaso is geadopteerd. 

Samen vormen ze een religieuze commune. De kinderen krijgen thuis les, er heerst een heilig geloof in reïncarnatie en ontzag voor ieder levend wezen. Het kleinste insect begraven ze met rituele eerbied.

Apulië. © Hollandse Hoogte / Mauritius Images GmbH

Op een nacht bespiedt Teresa de drie jongens van de boerderij die zich in het zwembad vermaken. Van dit drietal wordt Bern (kort voor Bernardo) met zijn ‘gitzwarte ogen die vrij dicht bij elkaar stonden’ het middelpunt, maar ook het mysterie van dit boek. 

Teresa valt meteen voor hem en na een eerste zomer van schuchtere verliefdheid volgt de zomer van hun ongebreidelde, allesoverheersende passie. Het jaar erna is Bern opeens verdwenen en later verlaten ook Cesare en Floriana hun erf.

IJsvloer

Er zijn geruchten van een meisje dat zwanger zou zijn van Bern, maar voorlopig moet Teresa het doen met: “Zij zijn anders. Ze hebben te korte wortels. Vroeg of laat rukt een windvlaag ze uit de grond en dan waaien ze weg.” Bern, die later weer zal opduiken, groeit uit tot het mysterie van het boek, degene die het meest onder je huid gaat zitten. Zijn charisma, vitaliteit, charme, maar ook zijn egoïsme, ongrijpbaarheid en onverschilligheid laten je niet met rust.

Zijn persoonlijkheid neigt naar uitersten, radicale keuzes, volledige vrijheid en een zo natuurlijk mogelijk leven. Al vroeg komt hij in opstand tegen Cesare (‘God is gewoon een verzinsel. Alleen wie leeft, heeft gelijk’), vat het plan op om alle boeken van de bibliotheek te lezen, om te leven in bomen zoals Calvino’s ‘Baron in de bomen’, om alle olijfbomen van Apulië te redden.

Oordeel: complexe personages die je diep raken

Hij verschijnt en verdwijnt, verschijnt en verdwijnt weer. Teresa blijft met hem bezig, net als de lezer. Net als de bijbelse Kaïn is het Berns lot om ‘dolend en dwalend over de aarde’ te gaan. ‘Caina’ heet de ijsvloer in Dante’s hel waarin verraders van familieleden zitten vastgevroren, een impliciete verwijzing die voor de ontknoping van deze roman zeker betekenisvol lijkt.

Net als in zijn grote doorbraak van tien jaar geleden slaagt Giordano er in om zijn lezer diep te raken. Omdat ‘De hemel verslinden’ ingewikkelder is qua structuur, verhaallijnen en culturele verwijzingen is deze roman misschien niet zo overrompelend en overweldigend als dat verre debuut, maar het is zeker een meer dan waardige opvolger.

Wie is Paolo Giordano?

Natuurkundige Paolo Giordano (Turijn, 1982) raakte in 2008 lezers over de hele wereld met zijn boek ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’. Velen herkenden zich in het geworstel van de onzekere, beschadigde pubers die hij beschreef.

© -

Giordano verstaat de kunst mee te schrijven met de generatie waarin hij zit. Met ‘Priemgetallen’ had hij amper zijn eigen puberteit achter de kiezen, in ‘Het menselijk lichaam’ (2012) lagen zijn Italiaanse leeftijdgenoten als soldaat onder vuur in Afghanistan, en in de novelle ‘Het zwart en het zilver’ (2014) fileerde hij een pril gezinsleven dat parallellen vertoont met het zijne.

De auteur worstelde lang met een schrijfblokkade na het monstersucces van het ook verfilmde ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’. Dat succes luidde in Nederland een Italiaanse golf in die nog immer voortduurt.

Trouw-recensent Ronald de Rooy, hoofddocent Italiaans aan de UVA, verklaarde in deze krant de populariteit van de Italiaanse literatuur uit de grote aandacht van de Italianen voor hun omgeving - in Giordano’s nieuwe roman Apulië - maar mogelijk ook uit het feit dat Nederlanders in de Italiaanse romans waarderen wat ze in hun eigen literatuur juist kitsch vinden: melodrama en pathos. 

Paolo Giordano
De hemel verslinden
Vert. Pietha de Voogd, Mieke Geuzebroek 
De Bezige Bij; 496 blz. € 24,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. Meer recensies leest u hier.

Deel dit artikel

Het charisma, de vitaliteit en de charme van de hoofdpersoon, maar ook zijn egoïsme, on­grijp­baar­heid en on­ver­schil­lig­heid laten je niet met rust

Oordeel: complexe personages die je diep raken