Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De man die in Iran geen films mag maken, Jafar Panahi, gooit hoge ogen met 3 Faces

Cultuur

Ronald Rovers

© Frank Castelein
recensie

3 faces
Regie: Jafar Panahi
Met: Behnaz Jafari, Jafar Panahi en Marziyeh Rezaei
★★★★☆

Een wanhopige jonge vrouw praat in de camera van haar telefoon, terwijl ze achterom kijkt of ze niet achtervolgd wordt. Het enige wat ze wil is toneelspelen, zegt ze, studeren op de toneelschool van Teheran. Maar ze mag niet van haar familie en nu ziet ze geen uitweg meer. De camera vangt een glimp op van een touw en een lus. Er gebeurt iets en het beeld gaat op zwart.

Lees verder na de advertentie

Dit is alweer de vijfde film van de Iraanse filmmaker Jafar Panahi, sinds de Iraanse autoriteiten in 2010 besloten dat hij twintig jaar lang geen films mocht maken (noch het land mocht verlaten). Panahi zou zich schuldig hebben gemaakt aan 'propaganda tegen het regime'. Dat hij gewoon doorgaat, heeft iets rebels en komisch, ook al is duidelijk dat zijn verzet getolereerd wordt. Je zou ook kunnen zeggen dat de autoriteiten niet weten wat ze aan moeten met hun beroemde landgenoot.

Panahi lijkt minder strijdbaar. Het kan een adempauze zijn, maar ook berusting of verdriet.

De eerste film na dat vonnis kreeg de titel 'Dit is geen film', maar dat was niet alleen bedoeld om het regime uit te dagen. Net als de films van zijn leermeester Abbas Kiarostami stellen Panahi's films ook steeds weer vragen over de aard van het medium. Of laten we zeggen: spelen ze met de regels van wat een film is, net als Margritte's beroemde schilderij speelde met de observatie dat een afbeelding van een pijp nog geen pijp is. Het filmpje in de openingsscène is bijvoorbeeld gericht aan de Iraanse actrice Behnaz Jafari, die we in de volgende scène in een auto zien zitten, terwijl ze naar het filmpje kijkt. Naast haar zit de regisseur, Jafar Panahi en ze zijn op weg naar het afgelegen bergdorp waar het meisje woont of woonde, als ze inderdaad dood is. Maar spelen die twee zichzelf nou, of spelen ze een rol?

Rijke, gelaagde film

Het is verbluffend, maar ook bemoedigend als je ziet hoe weinig Panahi nodig heeft om een rijke, gelaagde film te maken. Terwijl de regisseur en de actrice proberen te achterhalen wat er met het meisje is gebeurd, praten ze met mensen en ontstaat een caleidoscopisch beeld van het land en de cultuur. In wezen geen nieuw beeld, moet gezegd, zeker niet voor mensen die vaker Iraanse films kijken. En als je goed kijkt, valt op dat Panahi minder strijdbaar is dan in z'n vorige films. Het kan een adempauze zijn, het kan ook berusting of verdriet zijn.

Toch schuilt er nog steeds een daad van verzet in het centraal stellen van drie gezichten van vrouwen die zich elk voor zich verzetten tegen het idee van wat een vrouw volgens de heersende moraal moet doen. Gezichten die samen de hypocrisie van de samenleving weerspiegelen, maar ook een bescheiden monument zijn voor hun stille kracht om te worden wie ze willen zijn.

Benhaz Jafari in 3 Faces © Frank Castelein

Elke week bespreken onze recensenten de nieuwste films. Hun recensies leest u hier. 

Deel dit artikel

Panahi lijkt minder strijdbaar. Het kan een adempauze zijn, maar ook berusting of verdriet.