Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De les van Perel: Wees niet zo zeker van jezelf, zekerheid is de vijand van verandering

Cultuur

Wim Boevink

Esther Perel in 'Zomergasten'. © VPRO
Klein Verslag

Esther Perel is geen psychotherapeut maar een harpiste. Ze zat daar de hele Zomergastenavond lang de snaren van ons gemoed te bespelen, strakgespannen in verborgen kwetsuren.

Renate van der Bas riep gisteren in haar mooie tv-rubriek een ander beeld op. "Soms zet iemand een raam open in je hoofd en in je hart en stromen die ruimtes vol met frisse lucht en nieuwe inzichten."

Lees verder na de advertentie

De staat van de mens, de mens in zijn relatie tot de medemens, daarover ging het die hele avond lang. Over transgressie en vooruitgang. Over het loslaten van zekerheden, over de belasting en verwachtingsdruk van de liefde. Over de pijn van ontrouw.

Het ging de hele avond over onze huiskamer en slaapkamer. Dat maakte deze aflevering van 'Zomergasten' zo indringend. Indringend genoeg om er nog eens op terug te komen.

Een relatie is een verhaal met verschillende lijnen. Een familie een opera met onvoorspelbare wendingen. Zoiets betoogde ze.

Het gros van de filmfragmenten liet dialogen zien, echte en gespeelde. Naarmate de avond vorderde, ontwikkelde je als kijker de therapeutische blik, steeds minder bepaald door morele afekeuring. Esther Perel had al uiteengezet dat de monsterachtige moeder uit 'I, Tonya' ook leefde met een eigen rechtvaardiging, een motief voor haar handelen, haar offer op het altaar van de ambitie. Ons snelle oordeel was daar al gaan schuiven.

Wat zoeken we in onze ouders? 
Wie zijn ze?
Hoeveel mensen hebben we nodig om één mens te kennen?

De systemische analyse beziet de mens in zijn 'ecosysteem', zijn omgeving, zijn interactie daarmee.

Haar inzichten.
Niet oordelen, maar onderzoeken.

Al dat menselijk tekort, dat streven, dat falen, de butsen en blauwe plekken, het stille ressentiment, het zware zwijgen, de vergeving, dromen die illusies worden

In stukken

Overspel, meest taboe met liefst twee verwijzingen in de Tien Geboden, en meest gepraktiseerd. Hoe zwaar moet dat wegen? Iemand die na een huwelijk van twintig jaar die grens overgaat, een set van zelf opgestelde en aanvaarde regels overtreedt, die transgressie, en daarmee riskeert een emotionele verwoesting aan te richten, wat bezielt zo iemand?

Vaak zoekt zo iemand niet de scheiding, maar iets anders in zichzelf, iets wat verloren ging.

Ontrouw. The fracture of the grand ambition of love, zei ze in het Engels. Het in stukken vallen van de grootse ambitie van de liefde.

Je kon de snaar in je binnenste voelen trillen. Is er een dader, een slachtoffer? Is het zo eenvoudig?

"Soms moet je met iemand anders zijn om iemand anders te kunnen zijn", zei ze. En lachte die lach die je innemend kon noemen.

Er lag veel mededogen over de avond. Al dat menselijk tekort, dat streven, dat falen, de butsen en blauwe plekken, het stille ressentiment, het zware zwijgen, de vergeving, dromen die illusies worden.

En och, die beelden: de escalerende ruzie in 'Before Midnight' en die poging weer verbinding te maken. De schuifeldans op de laatste avond thuis van het echtpaar van wie de vrouw die aan alzheimer lijdt opgenomen gaat worden. 'Harvest Moon' van Neil Young.

Wees niet zo zeker van jezelf.
Zekerheid is de vijand van verandering.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Hier leest u eerdere afleveringen van zijn Klein Verslag.

Deel dit artikel

Al dat menselijk tekort, dat streven, dat falen, de butsen en blauwe plekken, het stille ressentiment, het zware zwijgen, de vergeving, dromen die illusies worden