Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De iPad vervangt de aloude bladmuziek op de lessenaar

Cultuur

Sandra Kooke

© Hollandse Hoogte / Richard Brocken

Asko|Schönberg speelt als eerste orkest in Nederland met iPads in plaats van bladmuziek op de muziekstandaard.

Klassieke muziek staat voor eerbiedwaardige tradities: eeuwenoude muziek gespeeld in imposante concertzalen door orkestleden in het zwart. Maar wat doen die iPads daar dan op de lessenaars?

Lees verder na de advertentie
Naar verwachting zijn over vijftien jaar alle orkesten over op de iPad

Die iPads zijn geen verre toekomstmuziek, maar zullen donderdag voor het eerst door een orkest worden gebruikt in plaats van de aloude papieren partituren. Asko|Schönberg speelt het werk 'Der Komponist' van de Griekse componist Yannis Kyriakides onder leiding van Bas Wiegers.

Het is geen gimmick, naar verwachting zijn over vijftien jaar alle orkesten over op de iPad. De digitale partituur heeft namelijk grote voordelen ten opzichte van de papieren versie. Anneke Jansen, directeur van Asko|Schönberg : "Je huurt voor een orkeststuk al gauw een karrevracht aan papier van een uitgeverij. Al die orkestpartijen moet je uitzoeken en verdelen onder de musici. Met een digitale versie hoef je niets te sjouwen."

Nieuwe software

Donderdag werkt Asko|Schönberg voor het eerst met software die voor een andere belangrijke verbetering zorgt. Jansen: "Normaal gesproken schrijft iedere musicus tijdens de repetities met potlood de aanwijzingen van de dirigent in zijn partituur. Want Jaap van Zweden wil het stuk weer heel anders gespeeld hebben - met andere accenten, wat sneller of langzamer - dan bijvoorbeeld Reinbert de Leeuw. Als je jaren later het stuk opnieuw wilt spelen, moet je hopen dat je dezelfde partituren krijgt opgestuurd van de uitgeverij, en niet andere exemplaren met de aantekeningen van een andere dirigent. Maar deze week werken we met nieuwe software, waardoor de aantekeningen die de dirigent maakt onmiddellijk op alle 33 iPads komen te staan. Die interpretatie kunnen we apart bewaren en archiveren. Zo kan een musicoloog aan de andere kant van de wereld in 2056 opzoeken hoe dat stuk van Kyriakides op 17 mei 2018 in Amsterdam werd gespeeld."

Die software komt van het Franse bedrijf Newzik. Zo'n vijftien à twintig orkesten in de wereld werken er al mee, vertelt Aurélia Azoulay, hoofd van de ontwikkelafdeling. Voornamelijk vanwege het eenvoudig overbrengen van de wensen van de dirigent. Ze merkt dat jongeren gemakkelijk met de iPad uit de voeten kunnen. "Oudere musici stribbelen eerst tegen, maar ontdekken al gauw hoe eenvoudig de iPad werkt. Nog één generatie, zo'n vijftien jaar, en de bladmuziek is verdwenen, verwacht ik."

Vooral voor pianisten is het een uitkomst dat je met een voetpedaal de pagina's om kunt slaan

Belangrijke voorwaarde is dan wel dat uitgeverijen de partituren digitaal kunnen aanleveren. Donemus, de Nederlandse muziekuitgeverij voor hedendaagse klassieke muziek, is zover. Alle 14.000 muziekstukken, honderdduizend pagina's, zijn inmiddels gedigitaliseerd, ook deze partituur van Kyriakides. De digitalisering is niet tegen te houden, meent directeur Davo van Peursen. "Bladmuziek heeft een paar honderd jaar goed gewerkt, maar de technologische ontwikkelingen brengen zoveel voordelen - denk alleen al aan het opzoeken van een muziekstuk in een archief - dat het toch gaat verdwijnen." Veertig procent van de orkesten over de hele wereld vraagt bij Donemus de partituur al in pdf op.

In Nederland zijn veel jonge kamermuziekensembles, zoals pianotrio's en strijkkwartetten, al om. Vooral voor pianisten is het een uitkomst dat je met een voetpedaal de pagina's om kunt slaan.

De grote orkesten in Nederland zijn nog niet zover, maar er wordt over nagedacht. Zoals bij het Muziekcentrum van de Omroep. Directeur Roland Kieft: "We hebben onlangs besloten dat eerst ons Groot Omroepkoor op iPad over gaat. Daarna volgen onze orkesten. Want lang niet alle orkestmuziek is al gedigitaliseerd. Britse en Nederlandse uitgeverijen doen het goed, Duitsland loopt achter. Maar ik ben ervan overtuigd dat digitale partituren de toekomst hebben. Nadelen? Ik zou ze niet weten. Misschien vinden mensen het niet passend bij klassieke muziek. Dat is nu eenmaal met sentimenten omgeven: wij denken niet in jaren, maar in eeuwen."

Lees ook: Meer plaats voor vrouwen op het podium

Een andere ontwikkeling in de muziekwereld: steeds meer vrouwelijke artiesten staan op het podium. 

Deel dit artikel

Naar verwachting zijn over vijftien jaar alle orkesten over op de iPad

Vooral voor pianisten is het een uitkomst dat je met een voetpedaal de pagina's om kunt slaan