Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De hoogtepunten van Julidans geven het dagelijks nieuws een gezicht

Cultuur

Alexander Hiskemuller

The Sea Within © Danny Willems
Recensie

Het internationale dansfestival Julidans stelt vragen bij maatschappelijke hete hangijzers en onderzoekt hoe je als individu je plek kunt vinden in een overdonderende wereld.

De schreeuw komt uit haar tenen en mondt uit in diep gegrom. Ze lijkt wel een dier in doodsstrijd dat de laatste kracht uit haar lichaam perst. De schreeuw, elektronisch bewerkt tot een ijzingwekkende echo, knaagt zich een weg onder de huid.

Lees verder na de advertentie

De scène is een van de sterkere momenten uit ‘Unwanted’ van de Frans-Rwandese choreografe Dorothée Munyaneza. De voorstelling is een aanklacht tegen verkrachting als wapen in oorlogssituaties, een ‘vergeten’ probleem dat tijdens de genocide in Rwanda tussen de honderdduizend en een kwart miljoen vrouwen is overkomen en bij velen tot op de dag van vandaag tot maatschappelijke uitsluiting heeft geleid.

Het sterke vrouwbeeld dat komt bovendrijven uit de zee van lichamen in ‘The Sea Within’ is een broodnodig antwoord op de popperigheid van hedendaagse You­Tu­be-ster­re­tjes

De geëngageerde productie, gebaseerd op interviews met Rwandese vrouwen, is een goed voorbeeld van hoe dans- en theatermakers reflecteren op deze tijd. Het internationale festival Julidans voor hedendaagse dans is wat dat betreft een staalkaart van de condition humaine en stelt vragen bij maatschappelijke hete hangijzers.

#MeToo

Het misbruik van macht en seksueel geweld is ook het thema van de Deense choreografe Mette Ingvartsen. Haar nietsontziende solovoorstelling ‘21 pornographies’ meandert via Markies de Sade en Abu Ghraib-oorlogsporno door de geschiedenis van de pornografie. Met de inzet van haar eigen poedelnaakte tanige lijf laat Ingvartsen zien dat het lichaam in een geseksualiseerde maatschappij steeds meer als een product wordt beschouwd en genot en machtsmisbruik met elkaar samengaan. Dat ze de onbehaaglijke trekken van de menselijke natuur zonder moreel oordeel durft aan te kaarten is niet alleen moedig maar ook noodzakelijk om kwesties als #MeToo beter te kunnen begrijpen.

Het sterke vrouwbeeld dat komt bovendrijven uit de zee van lichamen in ‘The Sea Within’ is een broodnodig antwoord op de popperigheid van hedendaagse YouTube-sterretjes. De Belgische choreografe Lisbeth Gruwez voert tien danseressen, in alle soorten en maten, in één kolkende meditatieve beweging over het toneel. Ze ondersteunen elkaar, rustig deinend op stil water, dan weer heftig op orkaansterkte, maar altijd in hun kracht. Valt er een vrouw uit, dan wordt ze opgevangen om vervolgens weer te worden opgeslokt door de groep. De opbouw van de voorstelling is te veel gebaseerd op losse associaties om als geheel te beklijven, maar hoe Gruwez een groepsdynamiek in beeld brengt, is wonderschoon.

Wat we dagelijks in de krant kunnen lezen, krijgt in Julidans een gezicht. De Iraans-Noorse choreograaf Hooman Sharifi brengt verhalen van bootvluchtelingen tot leven met dans. De Belgisch-Marokkaanse hiphopdanser Yassin Mrabtifi laat in ‘From Molenbeek with Love’ zien hoe het is om op te groeien met het stigma van de zondebokgeneratie.

De choreografe van ‘Canine Jaunâtre 3’ refereert aan zo’n beetje elke wereldcrisis

Westerse hypocrisie

Veel minder expliciet maar des te confronterender houdt de Kaapverdiaanse choreografe Marlene Monteiro Freitas een spiegel voor van westerse hypocrisie en moreel failliet. De voorstelling die zij maakte voor de fenomenale dansers van de Israëlische Batsheva Dance Company is net zo cynisch als de titel ‘Canine Jaunâtre 3’ (vergeelde hoektand’) doet vermoeden – bedoeld om door te bijten, maar het heeft z’n beste tijd gehad.

Gitzwart hoe Monteiro Freitas popsongs over dood, rouw en afbrokkeling (Nick Cave, Amy Winhouse, Joy Division – niet de vrolijkste onder de popmusici) afzet tegen de dansers: mechanisch bewegende opwindpoppetjes op een sportveld. Alleen een snerpende zoemer kan hun cadans doorbreken, húp naar de volgende ronde. Soms schiet een scorebord terug naar nul, maar écht veranderen doet er niets, steeds volgen er nieuwe constellaties van verbeten en doelloze acties.

Het is overrompelend hoe ver de wezenloze jachtigheid wordt doorgevoerd, de ultrahappy smoeltjes tot perverse grimassen opgerekt. De choreografe trekt een flinke bak aan culturele referenties open, die worden vertaald naar haar knettergekke universum: hier telt het klassieke ‘Zwanenmeer’ louter stervende zwanen, en benen worden à la Tarantino’s Grinhouse-films gebruikt om als denkbeeldige mitrailleurs flink om zich heen te schieten.

Maatschappelijke themas

Zo jakkeren we destructief en gewelddadig door, onze ondergang tegemoet, lijkt Monteiro Freitas te zeggen. We sluiten onze ogen als het ons uitkomt, waarbij de choreografe refereert aan zo’n beetje elke wereldcrisis. Zo nu en dan meldt een danser zich aan het tennisnet dat het publiek van het podium scheidt. Als het net even zakt, kijkt een danseres ons als een bang hert in de ogen, alsof ze voor het eerst in haar leven de buitenwereld ziet: ‘Ik heb het niet geweten,’ snikt ze verontschuldigend.

Naast urgente maatschappelijke thema’s wordt er in Julidans ook gezocht naar hoe je als individu je plek kunt vinden in een overdonderende wereld. De Argentijnse Lisi Estaràs en de Israëlische Ido Batash doen dat door te kijken naar hun Joodse roots, waarmee ze veerkracht en het gevoel voor drama van de ‘Joodse identiteit’ tot op het bot fileren. 

De Zweedse Jefta van Dinther gebruikt de bloedband als metafoor voor hoe we ons verhouden tot het leven buiten ons. Met een hallucinerende belichting husselt Van Dinther alle dimensies, licht, geluid en zelfs zang door elkaar tot de ‘normale’ waarneming op z’n kop is gezet. In dit surrealistische niemandsland transformeren twee piemelnaakte mannen van mens naar dier, ten slotte in een hybride robotachtig wezen. Dit donkere sciencefictionvisioen laat je niet snel los.

Dorothée Munyaneza

Unwanted
★★★☆☆

Mette Ingvartsen

21 pornographies
★★★★☆

Lisbeth Gruwez/Voetvolk

The Sea Within
★★★☆☆

Marlene Monteiro Freitas

Canine Jaunâutre 3
★★★★☆

Jefta van Dinther

Dark Field Analysis
★★★★☆

Lees ook: 

Mette Ingvartsen onderzoekt seks en macht: Machtsmisbruik levert een verwrongen vorm van genot op

In ‘21 pornographies’ onderzoekt de Deense choreografe Mette Ingvartsen de invloed van seks op de samenleving.

Deel dit artikel

Het sterke vrouwbeeld dat komt bovendrijven uit de zee van lichamen in ‘The Sea Within’ is een broodnodig antwoord op de popperigheid van hedendaagse You­Tu­be-ster­re­tjes

De choreografe van ‘Canine Jaunâtre 3’ refereert aan zo’n beetje elke wereldcrisis