Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Griekse crisis, vereeuwigd in het straatbeeld van Athene

Cultuur

Thijs Kettenis

Gids Nikos Tongas wijst op een muurschildering in Athene. © Thijs Kettenis
Reizen

Correspondent Thijs Kettenis liet zich rondleiden door de Griekse hoofdstad Athene, langs straatkunst die de zware crisis van de afgelopen jaren prachtig verbeeldt.

Het Parthenon op de Acropolis in het centrum van Athene schreeuwt om aandacht, maar de groep toeristen en gids Nikos Tongas (36) staan er met hun rug naartoe. Verleidelijk mag het wit-grijze marmer van de tempel dan liggen te lonken in de zon, deze toeristen turen aandachtig naar de zwart-witte graffiti op metrostellen in een remise.

Lees verder na de advertentie

“Wisten jullie dat een van de eerste graffitikunstenaars in New York in de jaren zeventig een Griekse postbode was?” vraagt Nikos zijn toehoorders. Nee, natuurlijk niet. Waar iedereen het wel snel over eens is, ook Nikos: deze graffiti is lelijk. “Maar ik wilde jullie dit toch laten zien. Want het hoort bij het Athene van de crisis. Vroeger werden de metrostellen schoongemaakt, maar daar is geen geld meer voor. En dus zitten we nu ook met dit soort ‘kunst’ opgezadeld.”

Athene krabbelt on­te­gen­zeg­ge­lijk op en probeert het imago van smerige stad van zich af te schudden

Hij loopt enkele tientallen meters verder en houdt stil bij een kolossale muurschildering, in opdracht aangebracht door een gerenommeerde kunstenaar op een voormalige busremise. “Kijk, dit is een stuk beter.”

© Thijs Kettenis

Gids Nikos, opgeleid als grafisch ontwerper, profiteert van de sterke groei van het aantal toeristen in Athene. In de eerste helft van dit decennium lieten ze de stad links liggen door beelden in de media van gewelddadige protesten en de vele berichten over onrust. Het is een stuk rustiger nu Grieken nauwelijks nog de straat op gaan om te demonstreren tegen de bezuinigingsmaatregelen. Maar ook veranderende voorkeuren van vooral jonge reizigers, dalende ticketprijzen en het succes van Airbnb doen hun werk.

Buiten de gebaande paden

Waar een bezoek aan de Griekse hoofdstad vroeger stond voor een dagje Acropolis op weg naar een zonnig eiland, ontdekken nu steeds meer mensen dat Athene ook een bestemming op zich is. Kwamen er in 2013 nog 220.000 vakantiegangers voor een stedentrip, vorig jaar waren dat er 1,4 miljoen, blijkt uit cijfers van de luchthaven van Athene. Zij overnachten steeds vaker in een appartement van particulieren, voor wie dat een welkome opsteker is na jaren van economische rampspoed. Dat neemt niet weg dat hotelprijzen en bezettingsgraden ook flink blijven stijgen. De ene na de andere internationale hotelketen opent zijn deuren. Marriott, de grootste ter wereld, besloot in 2016 zelfs terug te keren, amper twee jaar nadat die zijn biezen had gepakt.

© Maps4news/Here, Thijs van Dalen

En natuurlijk, wie naar Athene komt, moet naar de Acropolis - misschien wel het belangrijkste monument ter wereld. Maar dat kost een paar uur, en met de omliggende neoklassieke wijken en hun niet aflatende reeks souvenirwinkels ben je na een dag ook wel klaar. Wie wat meer tijd heeft, ziet even buiten de gebaande paden dat de crisis de Atheners ook wel degelijk geïnspireerd heeft.

Opkrabbelen

“Hier zie je allemaal mensen die op het punt staan te stemmen voor het referendum”, vertelt gids Nikos de groep voor een schildering over de volle breedte van een gebouw. In 2015 konden de Grieken naar de stembus om voor of tegen nieuwe bezuinigingsmaatregelen te stemmen in ruil voor noodleningen uit Europa. “Zie, ze zijn afgebeeld in het zwart. Behalve één man die geschilderd is in regenboogkleuren. Die loopt tegen de stroom in. Hij symboliseert de mensen die helemaal niets met de hele situatie te maken wilden hebben. Ik was er daar een van. Ik heb niet gestemd”, zegt hij lachend.

Nikos vervolgt zijn tour. Op een gele pilaar komt de Duitse bondskanselier Merkel voorbij, met Mickey Mouse-oren en het onderschrift ‘€-Disney’, waarmee de maker het moeizame onderhandelingencircus tussen Griekenland en Europa heeft uitgebeeld. Bij een kolossale muurschildering van een hond vertelt Nikos uitgebreid over Loukanikos, een straathond die meeliep met demonstranten. Zijn dood haalde vier jaar geleden nog de wereldpers. Maar er zijn ook schilderingen die niets met de crisis te maken hebben, en zelfs door bedrijven betaalde reclames. “Hier niet rechtdoor lopen. We slaan rechtsaf”, zegt hij resoluut bij een kruising in de wijk Metaxourgeio die sterk in opkomst is. Wie even blijft staan kijken, ziet vanaf een afstandje wel waarom Nikos ingrijpt: in deze straat wordt openlijk in drugs gehandeld. Het is een van de in het oog springende bewijzen voor het feit dat de crisis niet uit het straatbeeld is verdwenen. Verwaarloosde panden en wijdverspreide leegstand zijn ook aanwijzingen dat de stad betere tijden heeft gekend.

© Thijs Kettenis

Maar Athene krabbelt ontegenzeggelijk op en probeert het imago van smerige stad van zich af te schudden. Het commerciële hart met veel winkels en horeca ondergaat sinds vorig jaar een opknapbeurt. Er komen meer voetgangersgebieden. En met Nikos omarmen steeds meer mensen de straatkunst. De crisis heeft deze vorm van kunst uit de hoek van de lelijke graffiti gehaald en duidelijk breder toegankelijk gemaakt. Zelfs de overheid ziet deze graffiti nu als een vorm van openbare kunst en betrekt kunstenaars bij het opknappen van het centrum. Bijzonder eigenlijk dat zo veel Griekse narigheid in Athene toch iets moois heeft voortgebracht.

Wie ook de wat rauwere kant van Athene wil zien, brengt een bezoek aan de anarchistische wijk Exarcheia. Daar zitten bovendien enkele van de gezelligste cafés en beste restaurants. Alternative Athens verzorgt behalve rondlei- dingen langs straatkunst ook rondleidingen over onder meer de Atheense eet- en drinkcultuur, het nachtleven en de gayscene. Voor de sportievelingen is er een programma met een olympische workout. Zie www.alternativeathens.com.

Meer reisverhalen?

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze hier.

Deel dit artikel

Athene krabbelt on­te­gen­zeg­ge­lijk op en probeert het imago van smerige stad van zich af te schudden