Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Gevangenis Monologen: Theater achter de tralies

Cultuur

Iris Pronk

Birgit Schuurman en Poal Cairo oefenen de voorstelling. © Jean-Pierre Jans
Interview

Het theaterstuk 'Gevangenis Monologen' is gebaseerd op de levensverhalen van echte ex-gedetineerden. Schrijfster Manon Uphoff verdiepte zich in één van hen. 'Nee, ik begrijp nog steeds niets van rauwe criminaliteit.'

Hallo, ik heet Arsen, zegt een tengere man in trainingspak. Hij sluipt op witte tennissokken naderbij. "Ik wil me even voorstellen, want morgen kan ik uw buurman zijn." Arsen zit nog één dag achter tralies, morgen komt hij vrij. Nog één dag onderwerpt hij zich aan de monotone routine in zijn cel, met metalen bed, beige deken, klapstoel en een Playboy als enige vrolijke noot.

Lees verder na de advertentie

Jailhouse Rock

Arsen is één van de hoofdpersonen van 'Gevangenis Monologen', een theaterproject over mensen achter de tralies. De 25 voorstellingen worden gespeeld in voormalige gevangenissen in Amsterdam, Utrecht, Arnhem en Haarlem. Zo krijgt deze eigentijdse jailhouse rock een natuurgetrouw decor; de première is vanavond in de Bijlmerbajes.

Anders dan de beroemde film van Elvis Presley (uit 1957) is dit theaterstuk gebaseerd op de echte levensverhalen van drie gedetineerden. Schrijvers Christine Otten (initiatiefneemster), Herman Koch en Manon Uphoff tekenden ze op. Toen de laatste voor het project gevraagd werd, zei ze meteen ja: "Ik heb altijd willen weten: hoe komen mensen op zo'n plek terecht?" Wat maakt de ene mens wel crimineel en de andere (net) niet? 

Er is niet zoveel verschil tussen mensen die gevangen hebben gezeten en zij die dat niet hebben

Manon Uphoff

Gefnuikt talent

Vanuit een 'natuurlijke belangstelling voor mensen die iets op hun kerfstok hebben' begon Uphoff aan haar urenlange gesprekken met de echte Arsen, die in werkelijkheid ook zo heet. Ze leerde hem kennen als een slimme, analytische, vlugge, creatieve jongen, 'het charmante kleine broertje dat met de grote jongens meedeed'. "Ik ben er dankzij hem achtergekomen hoeveel gefnuikt talent er achter criminaliteit schuil kan gaan." 

Zijn verhaal begint met de vlucht van zijn familie uit Oezbekistan. Als jongetje kwam Arsen in een Nederlands asielzoekerscentrum terecht. "Daar zat hij drie jaar lang met honderden mensen, beroofd van alle mogelijkheden, in dezelfde molen", zegt Uphoff, die zelf lange tijd les gaf in een azc. Die periode heeft hem gevormd: "Arsen was kwiek, pikte snel de talen op, hij ging voor andere bewoners van alles ritselen, soms in het schemergebied. Hij merkte: Volwassen mensen hebben mij nodig, ik kan hier echt iemand zijn."

Manon Uphoff © © Kippa

Drugs-, vrouwen- en wapenhandel

Toen zijn familie tenslotte een huis kreeg toegewezen, moest Arsen opnieuw beginnen. Vanuit 'zijn verlangen om iets of iemand te zijn', zegt Uphoff, raakte hij betrokken bij zijn eerste overval op een cafetaria, als chauffeur van de vluchtauto. Zijn criminele pad leidde daarna langs drugs-, vrouwen- en wapenhandel. Inmiddels is de echte Arsen alweer een tijdje vrij en gaat het goed met hem. "Hij doet in auto's, allemaal legaal en wit."

Begrijpt zij meer van de rauwe criminaliteit, nu zij zich zo intensief heeft verdiept in de werdegang van één misdadiger? Nee, zegt de schrijfster, "wel van menselijk gedrag. Arsen nam me in vertrouwen, hij heeft me verteld wat volgens hem de oorzaken waren van zijn gedrag. Ik zal niet zeggen dat ik zijn verhaal voldoende verklaring vind voor de delicten die hij heeft gepleegd, maar ik vind het wel goed voorstelbaar."

Uphoff ziet het leven - het criminele en niet-criminele - als "een verknoping van keuzemomenten". Arsen maakte keuzes die verkeerd uitpakten, maar hoe dat precies komt...? "Er is niet zoveel verschil tussen mensen die gevangen hebben gezeten en zij die dat niet hebben", vindt de schrijfster. Mogelijk ontbreekt het de Arsens van deze wereld op cruciale momenten aan écht inzicht in de consequenties van hun daden. "Het blijft een schemergebied, waar je met de verbeelding wel dichtbij kunt komen."

De cast van De Gevangenis Monologen bestaat uit Kenneth Herdigein, Birgit Schuurman, Paol Cairo en Thomas Boer (de vertolker van Arsen). Regie: Kasper Kapteijn. Zie ook: gevangenismonologen.nl.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Er is niet zoveel verschil tussen mensen die gevangen hebben gezeten en zij die dat niet hebben

Manon Uphoff