Reportage Theater

De Drie Musketiers trekken naakt ten strijde tegen plat amusement

Acteur Ward Weemhoff speelt de slechterik in ‘De Drie Musketiers'. Beeld Sofie Knijff

Het 19de-eeuwse verhaal van ‘De Drie Musketiers’ zit vol goedkope spanning. Theatergroep De Warme Winkel gaat daar grondig mee aan de haal in het Amsterdamse Bostheater. Het resultaat: vunzigheid met diepgang.

“Jongens, ik heb nog geen zwaard en ook nog geen poep. Wie kan er een emmertje poep voor me maken?” In zijn 17de-eeuwse kostuum loopt acteur Vincent Rietveld onrustig over het podium. Deze avond speelt zijn toneelploeg alle scènes uit ‘De Drie Musketiers’ voor het eerst achter elkaar, slechts anderhalve week voor de première. De zenuwen groeien.

Het is erg krap, beaamt Rietveld. Maar ze zijn wel wat gewend bij het theatergezelschap De Warme Winkel. “We laten het er vaak op aankomen. Dat houdt het spannend, ook voor het publiek. Je voelt de levendigheid van de voorstelling. Vergelijk het met croissants. Die zijn het knapperigst als je ze ’s ochtends vroeg bij de bakker haalt. Dan komen ze net uit de oven. Op de première willen wij ook op ons lekkerst zijn.”

Door de luidsprekers schalt een oekaze: iedereen moet zijn plaats innemen. Sommige spelers rennen nog even langs de flacons anti-muggenspray naast de koffieautomaat. Geen overbodige luxe, want de voorstelling is buiten, in het Amsterdamse Bostheater. De acteurs, in veel scènes naakt, zijn door schade en schande wijs geworden. “Iedereen zit onder de bulten”, zegt productieleidster Joppe Kos. “Het jeukt als een gek.”

Het vereist kortom wat voorzorg, spelen op zo’n open podium, omgeven door struikgewas en hoge bomen. Maar dan heb je wel een sfeervolle omgeving waarin de musketiers geweldig tot hun recht komen. De makers hebben het decor opzettelijk naturel gehouden. Het is een staketsel van kale houten panelen die samen een kasteel vormen. Nergens een likje verf of een fancy lichtprojectie. Alles is basaal, stoer en robuust. Ruw als het leven zelf. Voor een poederdoos in pasteltinten moet je maar naar André Rieu.

Klunzige held

Hoofdpersoon in het verhaal van de drie Parijse musketiers is eigenlijk een vierde figuur: de jeugdige provinciaal D’Artagnan. Die wil niets liever dan toetreden tot de roemruchte musketiersgarde. Dat mag hij best, maar dan moet de klunzige held wel eerst zijn moed en vechtlust bewijzen. Via een reeks spannende en hilarische avonturen weet hij uiteindelijk iedereen voor zich te winnen.

De Franse auteur Alexandre Dumas publiceerde zijn schelmenroman in 1844. Hij schreef het verhaal aanvankelijk als feuilleton in de krant Le Siècle. Het werk zit daarom vol met cliffhangers. Als lezer blijf je geboeid, of je wilt of niet. Het boek is vaak bewerkt tot film, toneelstuk of musical, steeds met behoud van spanning en sensatie.

Een musketier kleedt zich tussen twee scènes snel om. Beeld Sofie Knijff

De Warme Winkel, in 2017 door recensenten bekroond met de Prijs van de Kritiek vanwege zijn ‘consistent avontuurlijke en tegendraadse theater’, wilde er eens iets totaal anders mee doen. “Wij hebben een haat-liefde-verhouding met de cliffhangers van Dumas”, legt Rietveld uit. “Het zijn vreselijke clichés, heel commercieel. Maar we zien tegelijk dat ze supergoed werken. Daarom gaan we ermee aan de haal.” Zo ondermijnen de acteurs de spanning keer op keer met allerlei clownesk geblunder en gevuns.

Hijgerigheid

De voorstelling is een ironisch commentaar op Dumas’ kortademigheid. En ook op de hijgerigheid van de hedendaagse maatschappij, waarin twitterkoningen en facebookinfluencers naar de macht grijpen. “De moderne media bieden zoveel afleiding dat onze concentratie snel verslapt”, aldus Rietveld. “We vinden het steeds moeilijker om in lange termijnen te denken. Er is altijd wel een appgroep waar we nog op moeten antwoorden.

“De kortere spanningsboog is een gevaar, schreef Neil Postman in de jaren tachtig al in ‘Amusing ourselves to death’. Zijn essay ging over de vervlakkende invloed van televisie, maar je kunt het naadloos doortrekken naar internet. We hebben veel over zijn werk gediscussieerd. Het is een belangrijk uitgangspunt geworden voor onze voorstelling.”

Toch levert die bespiegelende achtergrond geen cerebraal theater op. Integendeel, de eerste doorloop heeft een uitgesproken fysiek en zelfs bestiaal karakter. De emmer stront van eerder op de avond gaat helemaal leeg. Schuttingtaal tiert welig, er draven flink wat piemels en borsten voorbij en ook de daad zelve valt in diverse varianten te bewonderen.

Pratende tieten

Maar het is geen ranzigheid om de ranzigheid, verklaart Rietveld. “Alles dient een doel. Er is bijvoorbeeld een scène met pratende tieten. Die werkt omdat het een tegenhanger is van het corporale gedoe uit de scène ervoor. Waarom zouden alleen jongens grof en plat mogen zijn? In de tijd van Dumas was dat misschien zo. Maar wij vinden het juist grappig om te laten zien dat meisjes ook te ver kunnen gaan.”

Eindregisseur Pieter Kramer zit tijdens de doorloop driftig te schrijven. Hij zal waarschijnlijk een enkele scène inkorten en her en der een overtollig vunzigheidje kuisen. Maar de kern staat. En trouwens, de tijd dringt: 2 juli beginnen de try-outs al, en 6 juli is de première.

Er passen 1400 bezoekers in het Amsterdamse Bostheater. De voorstelling gaat bijna twee maanden lopen. Voor zo’n groot publiek heeft De Warme Winkel nog nooit gespeeld. “Driekwart van de bezoekers zal ons helemaal niet kennen”, zegt Rietveld. “Dat is spannend. We worden vaak getypeerd als ­totaal highbrow, maar tegelijk volkomen toegankelijk. Ik denk daarom dat het ons best zal lukken om iedereen aan te spreken. Mijn buurman gaat hier ook van genieten. Die pretentie hebben we in elk geval.”

De Warme Winkel speelt De Drie Musketiers van 2 juli t/m 31 augustus in het Amsterdamse Bostheater.

Lees ook:

Hoe maak je een voorstelling over Gesualdo, die hemelse muziek maakte maar een gruwelijk leven leidde?

Het gruwelijke leven en de hemelse composities van Carlo Gesualdo worden belicht in een productie van het Nederlands Kamerkoor en De Warme Winkel. ‘Die moord staat op elk affiche als publiekstrekker.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden