Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De 89-jarige Bernard Haitink verstapte zich, maar de ene val is de andere niet

Cultuur

Peter van der Lint

Haitink vorige week na afloop van de Negende. © Milagro Elstak
Klassiek & Zo

De val. Ondanks het begin van het Holland Festival en het eeuwfeest van het Rotterdams Philharmonisch Orkest was hét klassieke nieuws van afgelopen week toch - helaas - die val. 

De 89-jarige Bernard Haitink verstapte zich vorige week vrijdag op het podium van het Concertgebouw, na het dirigeren van de Negende van Mahler. Voor het oog van een volle, enthousiast klappende zaal verloor hij zijn evenwicht en viel tussen de altviolen en de celli neer. Het geschrokken publiek hield terstond op met applaudisseren en in die akelige stilte werd Haitink op een stoel gehesen. Hij was direct weer bij zijn positieven en wuifde een soort van 'het is oké'-gebaar. Een orkestlid sprak vervolgens de zaal toe, vertelde dat het weer goed ging met de maestro, dat die de concertgangers bedankte voor het applaus en hen verzocht de zaal te verlaten.

Lees verder na de advertentie

Omdat ikzelf Haitinks werkelijk verbluffend aangrijpende interpretatie van Mahlers laatste symfonie een dag ervóór al had bijgewoond, was ik die vrijdag niet in het Concertgebouw. Het gedetailleerde verslag hierboven kwam van een goede vriend die er getuige van was, en die mij meteen die avond inlichtte.

Teleurstelling dus, maar het betekende wél een droomdebuut voor Kerem Hasan

Grote vraag was vervolgens of Haitink de zondag erop het geplande derde concert zou dirigeren. Dat deed hij dus niet. Het publiek, dat vast en masse voor Haitink gekomen was, werd daarover pas op het laatste moment ingelicht, bij binnenkomst van de zaal. Teleurstelling dus, maar het betekende wél een droomdebuut voor Haitinks assistent Kerem Hasan (26), die het er naar verluidt heel goed vanaf bracht. Het riep herinneringen op aan het onverwachte debuut van Lawrence Renes die met nauwelijks voorbereiding in 1995 het Concertgebouworkest voorging in Strauss' 'Ein Heldenleben' toen Riccardo Chailly ziek werk. Renes' eigen heldenleven begon tóen.

De val

Maar die val. Denken we daar nu steeds aan als de breekbare Haitink komt dirigeren? Heeft Haitink zelf misschien koudwatervrees gekregen? We moeten ons misschien realiseren dat de ene val de andere niet is. Die van Haitink was het gevolg van een misstap, meer niet. Ingrijpend, zeker en plein public, maar hij zal het zelf als een stommiteit zien. Er zijn wel ergere maestro-duikelingen geweest.

Zo viel Kurt Masur in 2012 in het Parijse Théâtre des Champs-Elysées van het podium tijdens het dirigeren van Tsjaikovski's Zesde symfonie. De toen 84-jarige Masur, die leed aan de ziekte van Parkison, moest naar het ziekenhuis. Ongeveer hetzelfde overkwam Riccardo Muti in Chicago een jaar eerder. Tijdens een repetitie van Sjostakovitsj' Vijfde viel de toen 69-jarige Muti pardoes van de bok en brak zijn kaak op verschillende plekken. In 2006 viel James Levine van het podium in Boston en Leonard Bernstein kukelde zelfs tweemaal, de eerste keer in 1982 in Houston en twee jaar later in Chicago. Allebei de keren dirigeerde hij - net als Masur - de Zesde van Tsjaikovski. Een teken?

Of misschien ligt het aan de bok. Dirigent Fritz Reiner zei ooit: 'Podiums worden expres ontworpen als een samenzwering om van dirigenten af te komen.' Op YouTube is een hilarisch filmpje te zien van een dirigent tijdens de ouverture van een Rossini-opera. In een lekker crescendo maakt hij een duik in de bak, de eerste violist in zijn val meenemend. Het orkest speelt onverstoorbaar door en onder applaus bestijgt de maestro de bok weer.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees meer artikelen in ons dossier. 

Deel dit artikel

Teleurstelling dus, maar het betekende wél een droomdebuut voor Kerem Hasan